- Jeżyna- Rubus fruticosus
Jeżyna- systematyka
Rząd: Różowce
Rodzina: Różowate
Rodzaj: Jeżyna
Gatunek: Jeżyna fałdowana
Nazewnictwo
Łacińska: Rubus fruticosus
Angielska: Blackberry
Niemiecka: Brombeere
Polskie nazwy: jeżyna fałdowana, ożyna, ostrężyna, czarna malina, dziady, bromberen, wodostrężnica
Nazwa łacińska Rubus fruticosus odnosi się do całego gatunku jeżyny, w którym można wyróżnić poszczególne gatunki.
Jeżyna- występowanie
Jeżyna występuje w Europie, Azji, Ameryce Północnej. Krzew można spotkać na brzegach lasów, na polach, zrębach, w zaroślach, przy drogach, gdzie tworzy gęste zarośla. Ponieważ szybko się rozrasta zajmuje coraz większe powierzchnie.
Jeżyna – odmiany
Jeżyna jest blisko spokrewniona ze znaną wszystkim maliną. W Polsce występuje dziko około 60 gatunków, które tworzą liczne mieszańce. Obecnie ogrodnicy mogą nabywać bezkolocwe odmiany jeżyny, które jednak są mniej aromatyczne i wykazują słabsze właściwości lecznicze.
Surowiec
Surowcem zielarskim jest liść jeżyny (Rubi fruticosi folium) oraz owoc jeżyny (Rubi fruticosi fructus). Z kolei surowcem farmakopealnym jest tylko liść jeżyny. Sproszkowana kora i korzeń znajdują się w kapsułkach i tabletkach oraz herbatkach jako suplement diety o działaniu ściągającym.
Zbiór jeżyny
Liście zbiera się bez ogonków wiosną i latem, przed kwitnieniem rośliny, ścinając je sekatorem lub nożyczkami. Co ważne zbiera się wyłącznie liście młode i zdrowe, bez plam, śladów chorób i szkodników. Tak zebrany surowiec szybko przenosi się do suszenia. Liście suszy się w warunkach naturalnych, w cieniu, rozłożone cienką warstwą. Podczas suszenia w suszarni ważne jest aby temp. nie przekroczyła 40oC.
Odpowiednio zbiera się owoce- kiedy są dojrzałe, czarne, lśniące. Tutaj w temp. w suszarni powinna wynosić 40- 60oC.
Ważne jest, aby liście i owoce po wysuszeniu przechowywać w miejscach suchych i zacienionych.
Trochę historii
Jeżynę wymieniają starożytni lekarze: Dioskurydes, Pliniusz Starszy, Galen. Starożytni stosowali zarówno kwiaty jak i owoce na ugryzienia jadowitych węży. Tymczasem liście jeżyny wykorzystywano jako środek ściągający w leczeniu biegunek czy czerwonki, a także jako środek na dnę moczową.
W czasach nam bliższych o jeżynie wpisali m. in. Dodonaeus, Matthiolis, Lonicerus, Haller. Lorenc zwrócił uwagę na stosowanie liści jeżyny przy dławicy piersiowej.
Wśród Polskich autorów wzmiankę o jeżynie można znaleźć w dziełach Syreniusza.
W 1990 r. Niemiecka Komisja E wydała monografię o liściach jeżyny.
Jeżyna u świętej Hildegardy
Święta Hildegarda podaje, że owoce te nie szkodzą i są łatwo trawione. Święta zaleca picie wina z jeżyn na silne krwawienia z jelit i dróg moczowych.
Jeżyna w medycynie ludowej
W medycynie ludowej liście jeżyny mają zastosowanie w biegunkach, nieżytach przewodu pokarmowego, w krwawieniach z żołądka. Mają również zastosowanie jako środek na kaszel i poprawę przemiany materii. Zewnętrznie liście jeżyny stosuje się na wypryski skórne oraz w formie płukanek w schorzeniach jamy ustnej. Ponadto iście jeżyny stosowano również na oparzenia.
Tymczasem owoce jeżyny mają zastosowanie przy bólach stawów, w zapaleniu nerek i pęcherza moczowego i przy kaszlu. Zewnętrznie jako środek gojący.
Godne uwagi jest zastosowanie liści jeżyny w Maroku, gdzie podaje się je w leczeniu cukrzycy.
Jeżyna- wartość odżywcza
Liście jeżyny zawierają garbniki i proantocyjanindyny, które odpowiadają za działanie ściągające liści. Ponadto liście są źródłem flawonoidów, kwasów organicznych, witamin oraz soli.
Bez wątpienia owoce jeżyny dostarczają łatwo przyswajalne cukry (gównie fruktozę i glukozę), ale także są cennym źródłem kwasów organicznych, karotenoidów, flawonoidów, pektyn, witamin oraz soli mineralnych.
JEŻYNA DZIAŁANIE LECZNICZE
Liście jeżyny:
- Obniżają poziom cukru we krwi
- Regulują przemianę materii
- Wykazują działanie moczopędne i napotne
- Oczyszczają organizm z toksycznych produktów przemiany materii
- Żucie świeżych liści jeżyn wzmacnia dziąsła
- Są polecane przy szkarlatynie u dzieci
- Pomocniczo stosuje się je w chorobach reumatycznych
Podsumowując: odwary z liści stosuje się przy biegunkach, stanach zapalnych przewodu pokarmowego jako środek napotny.
Owoce jeżyny:
- Są doskonałym środkiem witaminowym
- Wspomagają odporność
- Dojrzałe owoce działają przeczyszczająco, podczas, gdy niedojrzałe działają zapierająco
- Syrop z owoców jeżyn ma działanie wykrztuśne
NATURALNE KOSMETYKI
Ekstrakt z liści jeżyny jest cenionym składnikiem preparatów o działaniu ochronnym przed promieniowaniem. Ponadto ekstrakt ten spowalnia procesy starzenia się.
Biegański J.; Ziołolecznictwo, nasze zioła i leczenie się nimi; St. Jamiołkowski& T. J. Evert, Łódź 1948, str. 201-202
Ikhlas A. Khan, Ehab A. Abourashed; Leung’s encyclopedia of common natural ingredients used in food, drugs and cosmetics; Wiley 2010, str. 96-96
Kuźnicka D., Dziak M.; Zioła i ich stosowanie, Historia i współczesność; Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Wyd. IV, Warszawa 1987r, str. 75-76
Lim T. K., Edible Medicinal and Non-Medicinal Plants: Volume 4, Fruits, Springer Science+Business Media B.V. 2012, str. 544- 554
Rumpel L.; Jeżyna; Panacea nr. 3 (36), lipiec- wrzesień 2011, str. 22- 23
Senderski M. E.; Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie; Mateusz E. Senderski, Podkowa Leśna 2016, str. 321-323
Strehlow W.; Program zdrowia św. Hildegardy z Bingen; Wydawnictwo Esprit str. 101, 244
Vocka G.; Rośliny lecznicze od A do Z uprawa i pielęgnacja, zbiory i przechowywanie, działanie zdrowotne; Wyd. Klub dla Ciebie, 2005, str. 54
- Podobne artykuły
Jakie zioła zbiera się w sierpniu
Sierpień to miesiąc kiedy przyroda obdarzyła nas mnogością ziół. Sprawdź jakie zioła zbiera się w sierpniu…
Polskie super owoce – najlepsza 11
Owoce zawierają wiele cennych witamin i minerałów, z kolei superowoce charakteryzują się udowodnionym wpływem na zdrowie. Warto więc wybierać rodzime owoce
Malina właściwa (łac. Rubus ideaus)
Malina właściwa to ceniona roślina lecznicza, która pobudza organizm, działa tonizująco na organizm i przeciwmiażdżycowo
2 Responses
Czy wiesz, że tworzysz ciekawe i oryginalne treści, wkład jaki wnosisz w społeczność blogową zasługuję na podziw i szacunek,trzymaj tak dalej i nie zasypiaj gruszek w popiele. Dzięki!
Służysz społeczności blogowej, pięknie przy tym składasz frazy, przyjmij najszczersze wdzięczności moich wyrazy 🙂