- Biedrzeniec anyż (Pimpinella anisum) – właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania
Biedrzeniec anyż (Pimpinella anisum) to aromatyczna roślina z rodziny selerowatych, znana przede wszystkim ze swoich charakterystycznych, słodkawych owoców wykorzystywanych jako przyprawa i surowiec zielarski. Od wieków znajduje zastosowanie zarówno w kuchni, jak i w tradycyjnym ziołolecznictwie. Ma zastosowanie jako surowiec wspomagający układ pokarmowy, a także jako środek wykrztuśny. W tym artykule poznasz właściwości i zastosowanie biedrzeńca anyżu, jego najważniejsze składniki oraz przeciwwskazania do stosowania.
Biedrzeniec anyż bardzo często jest mylony z anyżem gwieździsty. Są to dwie zupełnie różne rośliny, chociaż powszechnie dla obu stosuje się jedną nazwę. Dowiedz się więcej i przeczytaj artykuł: Czy anyż i anyżek to ta sama roślina?
Biedrzeniec anyż- najważniejsze informacje
- Nazwa polska: biedrzeniec anyż
- Nazwa łacińska: Pimpinella anisum
- Nazwa angielska: Anise
- Rodzina: selerowate
- Surowiec zielarski: owoce anyżu oraz olejek eteryczny
Gdzie występuje anyż?
Roślina pochodzi prawdopodobnie z rejonów Morza Śródziemnego. Nie występuje w stanie naturalnym, znana wyłącznie z uprawy. W Polsce anyż jest rzadko uprawiany i czasami przejściowo dziczeje.
Największymi producentami anyżku są Hiszpania, Turcja, Bułgaria, Indie oraz Meksyk. Najbardziej znany i ceniony jest biedrzeniec hiszpański.
Surowiec
Surowcem zielarskim są wszystkie części rośliny, chociaż głównie w celach leczniczych wykorzystuje się owoce (Anisi fructus), zawierające nie mniej niż 20 ml/kg olejku eterycznego. Z owoców otrzymuje się olejek eteryczny, który również ma znaczenie w lecznictwie.
Do celów kulinarnych wykorzystuje się owoce biedrzeńca.
Historia
Właściwości anyżku znane są od 3500 lat. Pierwsze wzmianki o biedrzeńcu możemy znaleźć w Biblii i papirusach egipskich pochodzących sprzed 1500 lat p.n.e.
Roślinę uprawiali i zbierali od niepamiętnych czasów Arabowie i Izraelici. Ponadto anyżek znany był także w Chinach i Indiach. W starożytnym Egipcie powszechnie stosowano go jako środek moczopędny oraz łagodzący ból zębów. Anyżek był również dla Egipcjan dodatkiem do potraw i napojów.
Biedrzeniec był szczególnie rozpowszechniony w starożytnej Grecji i Rzymie, gdzie ceniono go jako roślinę leczniczą oraz przyprawową. Starożytni stosowali go jako dodatek do potraw czy napojów, a liście i owoce wykorzystywali jako lekarstwo. Dioskorydes tak pisał o anyżu: „Anyż dodaje oddechowi świeżość, obliczu młodzieńczy wygląd i oddala ciężkie sny”. Z kolei Hipokrates zaliczył biedrzeniec anyż do ziół o działaniu wiatropędnym. Nieco później roślina dotarła do Europy Zachodniej wraz z ekspansją cesarstwa rzymskiego.
W wiekach średnich anyż był cenioną i poszukiwaną przyprawą, wchodząca w skład licznych specjałów (gorzałki, miodów, konfitur).
W Polsce anyżek był uprawiany od średniowiecza, kiedy to stosowano go do zaprawiania wódki. Prawdopodobnie przywędrował do naszego kraju z zakonem benedyktynów, którzy uprawiali to zioło w przyklasztornych ogródkach. Sądzono wówczas, że anyż daje radość i zwiększa apetyt. Wiadomo, że anyż był na dużą skalę uprawiany w okolicy Pińczowa, skąd był nawet eksportowany. Dosyć długo roślina ta była popularna w naszym kraju. Jednak w okresie odrodzenia straciła na znaczeniu i popadła w zapomnienie.
Biedrzeniec anyż w medycynie ludowej
Biedrzeniec anyż stosowano głównie na dolegliwości żołądkowe, przede wszystkim na wzdęcia. Od dawien był to także środek obniżający gorączkę, moczopędny i wykrztuśny. Wśród kolejnych zastosowań można wymienić: leczenie astmy i poprawę zasypiania. Zewnętrznie roślinę wykorzystywano do zwalczania wszy i świerzbowca.
Jakie substancje zawiera anyż?
Główną substancją czynną odpowiadającą za właściwość anyżu jest olejek eteryczny, którego głównym składnikiem jest trans-antenol. Owoce anyżku zawierają także olej tłusty i sterole, kumaryny, flawonoidy czy wielocukry.
BIEDRZENIEC ANYŻ- WŁAŚCIWOŚCI I ZASTOSOWANIE
Owoce anyżku większość kojarzy z ich działaniem pobudzającym laktację. Herbatka z owoców anyżu może wpływać na laktację, jednocześnie jej substancje aktywne przechodzą do mleka matki i działają korzystanie na karmione niemowlę. A jakie jeszcze działa anyżek?
Owoce biedrzeńca:
- Pomagają zmniejszyć uczucie dyskomfortu i bóle związane z niestrawnością
- Są uznawane za środek wiatropędny oraz zmniejszający wzdęcia
- Wpływają korzystnie na perystaltykę jelit oraz wzmagają apetyt poprzez zwiększenie wydzielania soków żołądkowych
- Mogą być pomocne w odkrztuszanie, stąd znajdują się w środkach na kaszel
- Pomagają w zmniejszeniu brzydkiego zapachu z ust, są skuteczne przy zapaleniach jamy ustnej, gardła i dziąseł
Przeczytaj więcej o olejku anyżowym.
Anyż- działanie uboczne
Biedrzeniec anyż może powodować alergię. Duże dawki olejku bogatego w antenol mogą podrażnić przewód pokarmowy, rozszerzają naczynia włosowate oraz mogą powodować odurzenie, drgawki, przekrwienia mózgu i płuc oraz uszkodzenie nerek. Zapach olejku może spowodować odruch wymiotny, a w skrajnych przypadkach zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego.
Anyż- przeciwwskazania
- Nadwrażliwość na antenol
- Ostry nieżyt żołądka, jelit, nerek,
- Choroby wrzodowe żołądka i dwunastnicy
- Krwawienia wewnętrzne
Olejku anyżowego powinny wystrzegać się także kobiety w ciąży, a także dzieci poniżej 17 roku życia.
Jak przygotować napar z anyżku
- 0,5 łyżki owoców anyżku
- Szklanka wrzątku
Owoce anyżku zalać szklanką wrzątku i parzyć pod przykryciem przez pół godziny. Stosować przy dolegliwościach żołądkowych przed posiłkiem, nie należy jednak słodzić. W przypadku problemów oddechowych do naparu można dodać odrobinę miodu.
PYTANIA I ODPOWIEDZI
Czy można stosować anyż w ciąży i podczas karmienia piersią?
W okresie ciąży i karmienia piersią należy zachować ostrożność w przypadku stosowania anyżu w celach leczniczych, szczególnie w postaci skoncentrowanych preparatów i olejku eterycznego. Przed zastosowaniem preparatu zielarskiego warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Czy anyż można podawać dzieciom?
Sposób stosowania anyżu u dzieci zależy od wieku, postaci preparatu i jego przeznaczenia. Nie należy samodzielnie podawać niemowlętom skoncentrowanych preparatów ziołowych ani olejków eterycznych. W przypadku małych dzieci zastosowanie preparatu warto wcześniej skonsultować z pediatrą.
Czy można pić napar z anyżu codziennie?
To zależy od ilości, czasu stosowania i indywidualnej sytuacji zdrowotnej. Napar z owoców anyżu jest generalnie uznawany za bezpieczny. Warto jednak zwrócić uwagę na przeciwwskazania. Poza tym przy regularnym, długotrwałym stosowaniu preparatów leczniczych warto skonsultować się ze specjalistą.
Jak przechowywać owoce anyżu?
Suszone owoce anyżu najlepiej przechowywać w szczelnie zamkniętym opakowaniu, w suchym i zacienionym miejscu, z dala od wilgoci oraz intensywnych zapachów. Dzięki temu można lepiej zachować ich aromat i zawartość olejku eterycznego.
Informacja: Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani farmaceutą.
Publikacja: 02.08.2020
Aktualizacja: 17.09.2026
Autor: Alicja Borowska
Autorka Naturalnego Zdrowia. Absolwentka Technologii Chemicznej oraz studiów podyplomowych „Rośliny lecznicze – pozyskiwanie i zastosowanie w fitoterapii i dietetyce”. Autorka książki: Czosnek naturalny antybiotyk
Arnal- Schnebelen B., Goetz P., Paris M.; Lecznicze dary natury, 200 uzdrawiających ziół; Reader’s Digest; Warszawa 2003, str. 43
Bremness L.; Wielka księga ziół; Wiedza i życie, Warszawa, str. 109
Gawłowska A., Halarewicz A., Jabłoński J., Bernades- Rusin M.; Atlas przypraw; SBM, Warszawa 2018, str. 34-35
Halarewicz A.; Atlas ziół- kulinarne wykorzystanie roślin dziko rosnących; Wydawnictwo SBM Sp. Z o.o., Warszawa 2015, str. 23
Kawałko M. J.; Historie ziołowe; Krajowa Agencja Wydawnicza, Lublin 1986, str. 66, 129,
Khan I.A.; Abourashed E.A.; Leung’s encyclopedia of common natural ingridients used in food, drugs and cosmetics; Wiley 2010, str. 36-39
Ożarowski A.; Ziołolecznictwo- poradnik dla lekarzy; PZWL wyd. III, Warszawa 1982, str. 202-203
Senderski M.E.; Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie; wyd. Mateusz E. Senderski, Podkowa Leśna 2016; str.168-170
Tyszyńska- Kownacka, Starek T.; Zioła w Polskim domu; Wydawnictwo Watra, Warszawa 1988r., str. 55-57
Williamson E., Driver S., Baxter K.; Stockley’s herbal medicines interactions; Pharmaceutical Press 2009, str. 55-56
http://rozanski.li/387/biedrzeniec-anyz-pimpinella-anisum-l/ (22.06.2016)
- Podobne artykuły
Biedrzeniec anyż- łac. Pimpinella anisum
Biedrzeniec anyż to aromatyczna roślina, która korzystnie wpływa na układ pokarmowy. Czesto mylona z anyżem gwiazdkowatym
Olejek anyżowy zastosowanie w aromaterapii
Olejek anyżowy, choć nie każdemu odpowiada, ma zastosowanie w leczeniu chorób górnych dróg oddechowych…
Anyż gwiazdkowy- ciekawostki
Anyż gwiazdkowy to aromatyczna przyprawa, stosowana w wielu kuchniach świata. Poznaj ciekawostki o anyżu gwiazdkowym

2 Responses
Czytanie tego bloga to dla mnie zawsze przyjemność! Autorzy potrafią przyciągnąć uwagę i utrzymać ją do samego końca, prezentując ciekawe treści w przystępny sposób.
Dziękuje za komentarz 😉