- Witamina B5 (kwas pantotenowy)
Witamina B5- Kwas pantotenowy
Pod pojęciem witaminy B5 kryją się następujące związki w postaci wolnej i związanej:
- Kwas D-pantenowy
- Panteina
- Pantenol- alkohol o strukturze odpowiadającej kwasu pantetenowego, nie występuje w przyrodzie, ale wykazuje dużą aktywność biologiczną
- Koenzym A
Witamina B5- budowa
Cząsteczka kwasu pantotenowego zbudowana jest z β-alaniny związanej amidowo z kwasem pantoinowym (kwasem 2,4-dihydroksy-3,3-dimetylomasłowym).
Witamina B5- Historia
Nazwa kwasu pantotenowego wskazuje na jego szerokie rozpowszechnienie w świecie roślinnym i zwierzęcym, stąd nazwa: pantotenowy= wszechobecny.
Kwas pantotenowy został odkryty w 1931 r. przez R. Williamsa w toku badań dotyczących witamin wzrostowych dla niektórych drożdży. Później stwierdzono, że bakterie kwasu mlekowego i propionowego wymagają do swojego wzrostu w pożywce obecności nowo odkrytej witaminy. Następnie ustalono, że witamina ta występuje w wątrobie zwierzęcej i otrębach ryżowych.
Strukturę kwasu pantotenowego opracowano w wyniku stopniowego hydrolitycznego rozpadu tego związku. W roku 1940 dokonano pełnej syntezy kwasu pantotenowego będącą jednocześnie potwierdzeniem zaproponowanej struktury związku.
Witamina B5- właściwości fizyczne
Wolny kwas pantotenowy jest gęstą, żółtawą, higroskopijną, oleistą cieczą. Dobrze rozpuszcza się w wodzie. W roztworach wodnych kwas pantotenowy jest stosunkowo trwały w pH 4-8. Z kolei w środowisku silnie alkalicznym lub kwaśnym łatwo ulega hydrolizie, zwłaszcza przy ogrzewaniu. Jest to związek bardzo nietrwały.
Pantenol jest gęstą cieczą, ale jest też znany w formie krystalicznej. Bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie i etanolu. W roztworach wodnych wykazuje znacznie większą trwałość niż kwas.
Krystaliczne sole wapnia i sodu kwasu pantotenowego oraz pantenol są odporne na działanie tlenu z powietrza, światła. Są jednak bardzo higroskopijne.
Forma aktywna witaminy B5
Aktywną formą kwasu pantotenowego w organizmie jest koenzym A. Koenzym ten przyłączając dwuwęglową resztę kwasu octowego przekształca się w acteylo- konezymA, który jest nazywany aktywnym octanem, ze względu na dużą reaktywność oraz obecność w cząsteczce bogatego w energię wiązanie tioestrowego.
Witamina B5- metabolizm
Z pożywienia wchłania się około 40-60 % spożytego kwasu pantotenowego. Wolny kwas pantotenowy oraz pantenol bardzo łatwo ulegają wchłonięciu, podczas, gdy jego formy związane muszą być rozłożone w jelicie. Największe stężenie kwasu pantotenowego jest w wątrobie oraz korze nadnerczy. Zwartość tego związku we krwi wynosi 0,2-2 mg/l, a w wątrobie ok. 28 mg. Cztery godziny po podaniu kwasu pantotenowego jego ilość gwałtownie wzrasta we krwi i płynie rdzeniowym w postaci sprzężonej.
Kwas ten jest wydalany z moczem, ale może być także wydalany z kałem. Co ważne kwas pantotenowy jest też syntezowany przez bakterie jelitowe.
Witamina B5- toksyczność
W przypadku przyjmowania syntetycznej witaminy B5, w większych dawkach (powyżej 10-20 mg/ dobę) może nastąpić rozstrój układu pokarmowego i biegunka. Jednak dawki te nie zagrażają życiu.
Biernat J.; Żywienie a uroda; Wydawnictwo Astrum, Wrocław 2006, str. 111
Bojanowska M., Budziak I., Ciołek A., Czeczko E., Jackowska I., Jankowska M., Kostecka M., Materska M., Skrzypek A.; Związki bioaktywne w roślinach zielarskich; Towarzystwo Wydawnictw Naukowych Libropolis, Lublin 2017, str. 25
Braun L., Cohen M.; Herbal & Natural supplements an evidence- base guide 3th edition, Elsevier 2010, str. 946-949
Gertig H., Przysławski J.; Bromatologia zarys nauki o żywieniu i żywności; Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, str. 158-161
Jarosz T.; Normy żywienia dla populacji Polski; IŻŻ, Warszawa 2017, str. 178-180
Kaczmarczyk P.; Mikroelementy; Wydawnictwo Kolpap, Kielce, str. 11-12
Longe J. L.; The Gale encyclopedia of diets, a guide to health and nutrition, 1-th edition; Thomson Gale 2018, str. 785-787
Mindell E.; Biblia witamin; Wiedza i Życie, Warszawa 1993, str. 61-62, 177,
Moszczyński P., Pyć R.; Biochemia witamin część I witaminy grupy B i koenzymy; Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998 r., str. 124- 145
Pałasz M, Petzke E.; Atlas witamin naturalne źródło zdrowia; Wydawnictwo SBM, Warszawa 2018, str. 98- 103
Wawer I.; Suplementy diety dla Ciebie czyli jak nie stać się pacjentem; Wydawnictwo WEKTOR, Warszawa, str. 46, 72- 73
- Podobne artykuły
Witamina B5 wpływ na zdrowie
Witamina B5 często określana jako kwas pantotenowy to witamina, której formą aktywną jest AcyloKoenzymA. Witamina B5 korzystnie wpływa wygląd skóry, włosów i paznokci
Witamina B5- interakcje z lekami
Witamina B5 jest częstym składnikiem suplementów i preparatów witaminowych. Zanim przyjmiemy preparat z witaminą B5 sprawdźmy jakie mogą być jej interakcje z lekami
Niedobory witaminy B5
Niedobory witaminy B5 ogólnie występują rzadko, ale mogą objawiać sie zmęczeniem, zaburzeniami ze strony układu nerwowego i pokarmowego
