Tematy na blogu

Soja warzywna- Glycine max- właściwości i zastosowanie

Soja warzywna jest warzywem, które budzi wiele kontrowersji, ze względu na fakt, iż znaczna jej część pochodzi z upraw modyfikowanych genetyczne. Szacuje się, że ok. 60% artykułów w sklepach zawiera soje lub składniki sojopochodne.

Soja jest jednym z podstawowych źródeł białka w diecie wegetarian. Nasiona soi mają doskonale zbalansowane ilości białka, tłuszczu i węglowodanów oraz zawierają wszystkie niezbędne witaminy i minerały. Soja jest doskonałym zastępnikiem mleka dla ludności azjatyckiej, która ma bardzo częste alergie na mleko.

 

Soja warzywna- systematyka

Rząd: Bobowce
Rodzina: Bobowate
Rodzaj: Soja

Nazwy

Łacińska: Glycine max, Glycine hispida
Angielska: Soy
Niemiecka: Soja
Polskie nazwy: soja zwyczajna, owłosiona, uprawna

Nazwa soja pochodzi od portugalskiej transkrypcji japońskiego słowa shoyu- oznaczającego sos z solonej fasoli.

Jej nazwa łacińska odnosi się do smaku-  glicyne oznacza słodki, max– duży. 

 

Soja warzywna- występowanie

Soja pochodzi z rejonu wschodnioazjatyckiego. Obecnie uprawiana na całym świecie, choć większość upraw skupia się w Ameryce.

 

Soja- odmiany

Soja obejmuje około 16 gatunków, z których najczęściej uprawianym gatunkiem jest soja warzywna.

 

Soja surowiec

Surowcem przyprawowym są nasiona soi (Sojae semen). W lecznictwie stosowany jest także olej sojowy, otrzymywany z nasion.

 

Soja warzywna- trochę historii

Warzywo to znane jest w Chinach od 4 tyś. lat. Jest to jedna z najstarszych roślin uprawnych na świecie. W Chinach, Japonii oraz Korei soja jest określana mianem świętej rośliny.

Znanych jest kilka legend dotyczących powstania i początków spożywania soi. Jedna z nich mówi, że dwóch bandytów Yu Xi-ong i Gong Gang-Shi zgubili się na pustyni i przeżyli tylko dlatego, że spożywali nasiona nieznanej dotąd rośliny, która była soją.

Pierwsza wzmianka o soi pojawia się w dworskich wierszach Księgi Ody z VI w. p. n.e. W owym tekście podana jest informacja, że soja pochodzi z północnych Chin, zaczęła być uprawiana w okresie Chang ok. Xv w. p.n.e. W 1595 r. Li Shi-zhen poświęcił znaczną część swojego traktatu o botanice i właściwościach leczniczych roślin opisowi soi.

Początkowo roślinę tą wykorzystywano jako zielony nawóz. Dopiero z czasem odkryto, że sfermentowane ziarno soi można spożywać.

Do Japonii soja dotarła na początku naszej ery, wraz z chińskimi misjonarzami buddyjskim. W X wieku Japończycy zaczęli na dużą skalę produkować sos z solonych nasion soi wg. przepisu z Chin. Wiadomo, że soja zasilała cesarski skarbiec w Japonii, a w czasie wojen była często ratunkiem dla głodnych żołnierzy. 

W Europie warzywo to znane jest od XVI w. W XVIII wieku pojawiły się pierwsze uprawy soi w ogrodach w Paryżu i Londynie, ale służyły one głównie nauce i interesom prywatnym. Europejczycy początkowo wykorzystywali soję wyłącznie do produkcji paszy dla zwierząt oraz produkcji oleju.

W USA soja pojawiła się w połowie XVIII w., jednak na dużą skalę zaczęto ją produkować dopiero na początku XX wieku. Początkowo roślina miała znaczenie jako pasza dla zwierząt oraz w przemyśle naftowym. Fabryki Forda wytwarzały tworzywa do akcesoriów samochodowych z makuchu powstałego po wyciskaniu oleju.

Jako pierwszy produkt sojowy zostało wprowadzone mleko sojowe, a następnie substytuty mięsa na bazie soi. Ich producentem był John Harvey Kellogg. W latach 60-tych XX w. zaczęto wykorzystywać soję także do produkcji mąki sojowej, grysiku oraz powszechnie stosowanych dziś koncentratów białka sojowego.

Do 1954r. to Chiny były potentatem w produkcji soi, jednak z czasem liderem stały się Stany, które do dziś są głównym producentem soi na świece. To właśnie w USA opracowano oraz wyhodowano soję z wszczepionymi obcymi genami. Okaz ten jest szczególnie odporny na silny środek chwastobójczy.
Soja jest jednym z najczęściej modyfikowanych ziaren na świecie. Szacuje się, że uprawiana w USA soja aż 93% jest genetycznie modyfikowanej, natomiast w światowej produkcji ok 75% soi również pochodzi z upraw modyfikowanych. Podczas produkcji soja modyfikowana i niemodyfikowana jest mieszana w silosach skąd trafia na eksport. Głównym odbiorcom soi z USA jest Europa.

Jak na razie do tej pory nikt nie przeprowadził badań dotyczących wpływu spożywania genetycznie modyfikowanych organizmów na zdrowie człowieka.

Soja warzywna- zastosowanie

  • Soja produkowana jest głównie do produkcji oleju sojowego oraz jako pasza dla zwierząt
  • Jest  to ważny surowcem dla rolnictwa, przemysłu spożywczego, chemicznego, farmaceutycznego oraz kosmetycznego
  • Z oleju sojowego otrzymuje się lecytynę i stigmasterol 

 

Soja warzywna- wartość odżywcza

Nasiona soi są najlepiej zbilansowanym źródłem białka pochodzenia roślinnego. Jako surowiec oleisty nasion soi dostarczają lecytynę, sterole roślinne oraz kwasy tłuszczowe: linolowy, oleinowy, α- linolenowy. Kolejną ważną grupą związków biologicznie aktywnych są zawarte w soi izoflawony. Szklanka soi zawiera aż 300 mg izoflawonów. Związki te występują głównie w postaci β-glikozydów.

Soja zawiera stosunkowo mało sodu, ale jest bogata w wiele minerałów: Ca, Cu, Fe, Mg, K, Zn. Jednak zawartość i biodostępność tych minerałów jest zależna od warunków przechowywania i zawartości fitynianów.

Nasiona soi zawierają dużo substancji antyodżywczych, do których zalicza się: lektyny, fitosterole, kwas fitynowy, saponiny, inhibitory proteaz, kwasy fenolowe.

Fermentowane produkty soi zawierają tyraminę.

Warto pamiętać, że surowe nasiona soi są toksyczne dla człowieka.

 

                         SOJA WARZYWNA DZIAŁANIE LECZNICZE

Soja jest stosowana do produkcji preparatów odżywczych dla niemowląt, dzieci i diabetyków. Jej ziarno zawiera stosunkowo dużo węglowodanów złożonych i błonnika, a więc jest dobrą opcją dla cukrzyków, ponieważ białko sojowe reguluje poziom glukozy we krwi.

Soja:

  • Zawiera dużo błonnika, dzięki czemu zapobiega zaparciom
  • Poprawia pracę wątroby
  • Zmniejsza poziom złego cholesterolu i lipidów , a tym samym zmniejsza ryzyko wystąpienia miażdżycy
  • Zmniejsza ryzyko tworzenia się skrzepów krwi 
  • Może mieć znaczenie w zapobieganiu i leczeniu chorób nerek
  • Może chronić przed nefropatią nerkową występującą jako powikłanie cukrzycy 
  • Zmniejsza uderzenia gorąca występujące w okresie menopauzy 
  • Dzięki dużej zawartości wapnia i fosforu korzystnie wpływa na układ kostny zwiększając gęstość mineralną kości

 

Soja warzywna- działanie niepożądane

Spożywanie dużej ilości soi przez mężczyzn może przyczynić się do ginekomastii, czyli powiększenia się sutków u mężczyzn.

Coraz częściej mówi się także o tym, że białko sojowe może powodować bezpłodność u mężczyzn. Przypuszcza się, że izoflawony sojowe upośledzają męskie plemniki, spowalniają ich ruchliwość oraz powodują niszczenie DNA.

Soja utrudnia przyswajanie jodu i dlatego długotrwałe przyjmowanie zawartych w soi tioglikozydów może skutkować powstaniem wola na tarczycy.

Duża zawartość kwasu fitynowego w białku soi zmniejsza ilość przyswajanych minerałów, głównie żelaza i cynku.

Soja może powodować alergię. Białko sojowe znalazło się na 11 miejscu pod względem alergenności. 

Bardzo dużo kontrowersji wywołują mieszanki dla niemowląt na bazie soi. Wiele osób obawia się ich estrogennego działa.

 

Soja warzywna- przeciwwskazania

Nie należy podawać niemowlętom i dzieciom mleka sojowego, ponieważ preparaty te mogą obniżać odporność oraz powodować alergię.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Polecane blogi i strony

Źródła

  1. Cekała E., Raciborska I.; Wpływ suplementów diety na bazie fitoestrogenów na łagodzenie wczesnych objawów menopauzy; Maciąg M., Maciąg K.; Właściwości prozdrowotne roślin i ich metabolitów wtórnych; Wydawnictwo Naukowe Tygiel, Lublin 2018, str. 105- 116 
  2. Kaprov S., Chmielewska W.; Dieta surowa, która jest… smaczna!; złotemysli.pl, 2008, str. 115-116 
  3. Kybal J., Kaplicka J.; Rośliny aromatyczne i przyprawowe; Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1985, str. 100 
  4. Nowak A.; Nasiona soi zwyczajnej- cenny surowiec dietetyczny i leczniczy; Kosmos problemy nauk biologicznych T.60 nr. 1-2, str. 179-187;  DOI 
  5. Pajor W. J.; Mała encyklopedia przypraw smaków i ziołolecznictwa; Wydawnictwo Tempus Plus, Kraków 1998r., str. 170-171 
  6. Pisulewska E.; Tajemnice ziół- zastosowanie w żywności, żywieniu, dietetyce i kosmetologii; Krakowska Wyższa Szkoła Promocji Zdrowia, Kraków 2016, str. 105 
  7. Šařec O., Šařec P., Dobek T.; Uprawa i zbiór soi; Inżynieria rolnicza 4/2006, str. 255-261
  8. Senderski M.E.; Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie; Mateusz E. Senderski Podkowa Leśna 2016, str. 575-576 
  9. Sikorski Z. E.; Chemia żywności, skład, przemiany i właściwości; Wydawnictwo Naukowo- Techniczne, Warszawa 2002, str. 46
  10. Toussian- Samat M.; A history of food; Blackwell Publishing Ltd. 2009, str. 46- 50 
  11. Warson R. R.; Vegetables, fruits and Herbs in health promotion; CRC Press 2001, str. 117-129 
  12. Wawer I.; Suplementy diety dla Ciebie, czyli jak nie stać się pacjentem; Wydawnictwo WEKTOR, Warszawa, str. 198-201 
  13. Williamson E., Driver S., Baxter K.; Stockley’s herbal medicines interactions; Pharmaceutical Press 2009, str. 356-359 
  14. Wilk M.; Soja źródłem cennych składników żywieniowych; Żywność. Nauka, Technologia, Jakość, 2017, 24, 2 (111), str. 16-25, DOI    
  15. Wyk B. E.; Wink M.; Rośliny lecznicze świata, ilustrowany przewodnik; MedPharm Polska 2008, str. 159 
  16. http://bonavita.pl/soja-wlasciwosci-wartosci-odzywcze-zastosowanie-i-szkodliwosc (04.03.2021)
  17. http://menu2000.most.org.pl/soja.htm (04.03.2021)
  18. http://www.zdrowazywnosc.biz.pl/porady-dla-zdrowia/34-soja-zywnosc-genetycznie-modyfikowana (04.03.2021)
  19. http://faktydlazdrowia.pl/soja-gmo-akumuluje-wiecej-trucizny-i-posiada-gorszy-profil-skladnikow-odzywczych-niz-soja-ekologiczna/ (04.03.2021)

 

Newsletter

O Blogu

Blog Naturalne zdrowie powstał kilka lat temu i ma on charakter informacyjny. Wszystkie wiadomości o zastosowaniu i właściwościach ziół oraz dietetyce i ziołolecznictwie zbieram w różnych książkach i na stronach internetowych. 

#zioła #zastosowanieziół #ziołolecznictwo #dietetyka #zdroweodżywianie #przyprawy #roslinylecznicze

Musisz wiedzieć

Informacje zamieszczone na stronie internetowej nie stanowią profesjonalnej porady medycznej ani instrukcji użycia. W żadnym wypadku treści zamieszczone na stronie internetowej nie mogą zastąpić konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.