- Naturalne wody lecznicze
Czym są naturalne wody lecznicze?
Naturalne wody lecznicze swój skład zawdzięczają kontaktowi z warstwami podziemnymi. Na terenie naszego kraju działa około 150 rozlewni, które produkują cztery rodzaje butelkowanych wód: naturalnych wód mineralnych, źródlanych, stołowych oraz leczniczych. Historia butelkowania wód leczniczych w naszym kraju sięga XIV wieku kiedy to eksportowano do Europy krynickie szczawy. Wg rozporządzenia Rady Ministrów wody lecznicze można wydobywać w 70 miejscowościach.
Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14.02.2006 r. do wód leczniczych zalicza się wody podziemne niezanieczyszczone pod względem chemicznym i mikrobiologicznym, o naturalnej zmienności cech fizycznych i chemicznych, spełniające co najmniej jeden z następujących warunków:
1. zawartość rozpuszczalnych składników mineralnych stałych jest nie mniejsza niż 1000 mg/dm3
2. zawartość jonu żelazawego jest nie mniejsza niż 10 mg/dm3 – są to tzw. wody żelaziste
3. zawartość jonu fluorkowego jest nie mniejsza niż 2 mg/dm3 – są to tzw. wody fluorkowe
4. zawartość jonu jodkowego jest nie mniejsza niż 1 mg/dm3 są to tzw. wody jodkowe
5. Zawartość siarki dwuwartościowej jest nie mniejsza niż 1 mg/dm3 są to tzw. wody siarczkowe
6. zawartość kwasu metakrzemowego jest nie mniejsza niż 70 mg/dm3 są to tzw. wody krzemowe
7. zawartość radonu jest nie mniejsza niż Bq- są to tzw. wody radonowe
8. zawartość dwutlenku węgla niezwiązanego jest nie mniejsza niż 250 mg/dm3 przy czym zawartość dwutlenku węgla od 250 do 999 mg/dm3 występuje w wodach kwasowych, a powyżej 1000 mg/dm3 w szczawach
Wody lecznicze skład
Charakterystyczne dla danej wody właściwości fizykochemiczne oraz skład uwarunkowane są bardzo wieloma czynnikami. Jednym z najważniejszych aspektów wpływających na skład wody jest rodzaj skał jakie napotyka ona podczas swojego podziemnego przepływu. Naturalne wody zawierają rozpuszczone minerały w formie jonowej i niezdysocjowanej. Stwierdzono w nich ponad 50 pierwiastków tworzących różne związki chemiczne. Niektóre z wód naturalnych zawierają też gazy: dwutlenek węgla, siarkowodór lub radon. Co ważne obecny w wodzie dwutlenek węgla pochodzący bezpośrednio z magmy lub powstający w wyniku rozkładu skał węglanowych wpływa na zwiększone przenikanie do wód składników mineralnych jak wapń, magnez, sód. W najwyższych stężeniach, osiągających kilkanaście gramów w litrze występują chlorki i wodorowęglany sodu. Do kilku gramów może dochodzić zawartość wodorowęglanów wapnia i magnezu. Poza wymienionymi głównymi składnikami, wody lecznicze zawierają też wiele innych pierwiastków i związków chemicznych. Są wśród nich pierwiastki o tzw. swoistych właściwościach biochemicznych: fluor, jod, żelazo (II), lit, mangan, cynk, kobalt, miedź, krzem oraz wiele innych.
Kuracje wodami leczniczymi
Początkowo wody lecznicze stosowano w oparciu o empiryczne dane dotyczące ich działania na organizm. Wraz z rozwojem nauki zaczęto analizować skład wód leczniczych. Wówczas wykształciła się gałąź nauki o wodach leczniczych- balneologia. Według wielu badań stwierdzono, że skład danej wody, stężenie konkretnych pierwiastków oraz ich stosunek wobec siebie warunkują właściwości lecznicze. Korzystny wpływ wód mineralnych na organizm człowieka wynika z synergistycznego działania składników zawartych w wodzie oraz pozostałych czynników fizykochemicznych. Oddziaływanie profilaktyczno- lecznicze danej wody zależy również od spożytej ilości, temperatury oraz ciśnienia osmotycznego. Zebranie tych wszystkich danych pozwoliło w pełni określić zakres wskazań lekarskich oraz najlepsze metody stosowania dla każdej z wód leczniczych.
Picie naturalnych wód leczniczych
Picie wód leczniczych jest szczególnie polecane w przypadku chorób przewlekłych. Spożywanie odpowiednich wód powoduje usuwanie produktów przemiany materii i substancji toksycznych z organizmu człowieka. Ponadto woda podawana doustnie, w zależności od ogólnego stężenia rozpuszczonych w niej soli oraz ich rodzaju może:
- neutralizować treść żołądka lub ją zakwaszać
- stymulować procesy wydzielnicze w różnych częściach przewodu pokarmowego
- zwiększać wchłanianie wody w jelitach i wpływać na ich perystaltykę
- wpływać na pH moczu oraz zwiększać lub hamować jego wydalanie
- uzupełniać niedobory niektórych pierwiastków jak wapń, magnez, czy jod
Uzyskanie spodziewanych efektów wymaga jednak przestrzegania zaleceń dotyczących:
- jednorazowej i dziennej dawki wody 200 -300 ml jednorazowo, 3 razy dziennie
- czasu trwania kuracji w domu (4-6 tyg.) można powtórzyć po 3 miesiącach
- innych zaleceń wskazanych przez lekarza (przed lub po jedzeniu, temperatura wody, inne)
Najkorzystniej działają wody pite bezpośrednio ze źródła, a więc w czasie leczenia uzdrowiskowego, które najczęściej trwa 21 dni.
W Polsce dostępne są następujące typy chemiczne wód:
- HCO3 – Na, J naturalnie nasycone dwutlenkiem węgla (szczawy) Zuber, Jan z Krynicy
- HCO3 -Na Ca Mg naturalnie nasycone dwutlenkiem węgla (szczawy) Słotwinka z Krynicy, Dąbrówka, Mieszko ze Szczawna
- HCO3 -Ca Mg naturalnie nasycona dwutlenkiem węgla (szczawa) Wielka Pieniawa z Polanicy
- SO4 Cl Na Mg wody siarczanowe (gorzkie, glauberskie, gipsowe) Hunyadi, Mira
- wody importowane z Węgier
Lautor T., Ponikowska I.;Naturalne wody lecznicze- właściwości i zastosowanie; Aptekarz Polski 24 (2e), 08, 2008, str. 20-21
Salomon A., Regulska-Ilow B.; Polskie butelkowanie wody mineralne i lecznicze- charakterystyka i zastosowanie; Bromat. Chem. Toksykol, XLVI, 2013,1, str. 53-65- dokończyć str. 57
Rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 14.02. 2006r. W sprawie złóż wód podziemnych zaliczanych do solanek, wód leczniczych i termalnych oraz złóż innych kopalin leczniczych, a także zaliczenia kopalin pospolitych z określonych złóż lub jednostek geologicznych do kopalin podstawowych. DOI
- Podobne artykuły
