Temety na blogu




Malina Właściwa - Rubus Idaeus​

Zdrowa żywność na Ceneo

Systematyka

Klasa: Okrytonasienne
Klad: Różowe
Rząd: Różowce
Rodzina: Różowate
Rodzaj: Jeżyna
Gatunek: Malina właściwa

 

Nazwy

Łacińska: Rubus idaeus
Angielska: Raspberry
Niemiecka:Himbeere
Polskie nazwy:maliniak

Łacińska nazwa gatunkowa pochodzi od koloru owoców, natomiast nazwa rodzajowa pochodzi od góry Ida w Azji Mniejszej, gdzie w starożytności rosły najlepsze maliny, przynajmniej według Dioskoridesa, który nadał nazwę tej roślinie.

Malina to niezwykły czerwony owoc o wielu cennych właściwościach i wartościach odżywczych. Zarówno liście jak i owoce były od dawna wykorzystywane jako środek napotnych stosowany przy wszelkiego rodzaju infekcjach. Dzięki bogactwu składników mineralnych maliny korzystnie wpływają na nasz układ pokarmowy, krwionośny, nerwowy. Od wieków liście malin pomagały kobietom przy porodach. Owoce mali działają korzystnie także na naszą skórę, dlatego często wchodzą w skład maseczek czy peelingów.

 

Morfologia

  • Krzew dorastający do 2 m, tworzący zwarte zarośla
  • Pędy proste lub łukowato wygięte, pokryte cienkimi, brunatnoczerwonymi kolcami
  • Młode pędy płonne, kwitną dopiero w drugim roku, a po wydaniu owoców drewnieją i zamierają
  • Dzięki licznym odrostom korzeniowym krzew wydaje kolejne pędy
  • Liście ogonkowate od spodu zaokrąglone, o wierzchu spiczastym, złożone z 3-5 lub 7 listków, z wierzchu prawie nagie, od spodu lekko owłosione, białawo-szare, na brzegu grubo piłkowane
  • Kwiaty białe, małe, drobne, zebrane po 10, w luźne grona lub baldachogrona, osadzone na szczytach pędów
  • Owoc zbiorowy, składający się z drobnych, soczystych pestkowców, delikatnie omszony, osadzony na wypukłym dnie kwiatowym

 

Odmiany

Na całym świecie wyróżnia się około 250 gatunków malin, z których ok. 100 występuje w Europie Zachodniej i Środkowej. W Polsce można spotkać ok. 40 gatunków malin. Do popularnych odmian oprócz maliny właściwej można zaliczyć malinę omszoną (R. Strigosus Michx.) czy malinę zachodnia (R. occidentalis) występującą głównie w Ameryce.

W zależności od odmiany owoc może mieć różne zabarwienie, kształt i wielkość. Najczęściej spotyka się owoce w różnych odcieniach czerwieni, znane są także owoce białe, żółte czy czarne.

 

Występowanie

Malina występuje w klimacie chłodnym i umiarkowanym półkuli północnej, w Europie i Azji oraz w Ameryce Północnej. Roślina jest uprawiana w Australii, Nowej Zelandii oraz w Chinach. W Polsce często rośnie dziko w lasach, zaroślach, na zboczach, łąkach oraz przy potokach.

 

Uprawa

Polska jest jednym z czołowych producentów malin w Europie i na świecie. Uprawiana w wielu odmianach, różniących się wielkością owoców, kolorem, smakiem oraz zapachem.

Malina wymaga gleby żyznej, o dobrej strukturze, przepuszczalnej, średnio wilgotnej o odczynie obojętnym. Jej płytki system korzeniowy sprawia, że nawet krótkotrwała susza wpływa niekorzystnie na wzrost i rozwój rośliny. Krzewy źle rosną na terenach podmokłych i zalewowych. Roślina kwitnie w maju i czerwcu, a jej owoce dojrzewają od końca czerwca aż do sierpnia.

 

 

Surowiec

Surowcem leczniczym jest owoc maliny oraz liście. Owoce można wykorzystywać zarówno świeże, mrożone, jak i suszone.

 

Zbiór

Owoce zbiera się w czasie ładnej pogody, do płaskich łubianek. Owoc bardzo łatwo odrywa się od dna kwiatowego, gdy jest dojrzały i wtedy najlepiej go zbierać. Przejrzałe lub wilgotne owoce łatwo się gniotą w czasie transportu, puszczają sok oraz łatwo się psują, a w czasie suszenia zlepiają i brunatnieją. Przetrzymywane za długo przed suszeniem  mogą pleśnieć. Maliny suszy się w suszarniach początkowo w temp. 35°C, a następnie dosusza w temp. do 50°C. Zebrane w odpowiednim czasie i prawidłowo wysuszone owoce powinny zachować naturalną barwę i przyjemny zapach. Nie powinny być zlepione w grudki, ani być przypalone.

Liście maliny zbiera się wiosną i latem, zarówno ze stanu naturalnego jak i z uprawy. Zbiera się tylko listki zdrowe, bez plam, młode, ale dobrze wyrośnięte. Po zebraniu liście układa się w płaskich koszach i przenosi do suszenia. Liście suszymy w warunkach naturalnych, w miejscach zacienionych i przewiewnych.

 

Zastosowanie w kuchni
Owoce maliny znalazły szerokie zastosowanie w kuchni. Mają winno- słodki smak i są bardzo aromatyczne. Można je spożywać na surowo, dodając do lodów czy deserów. Z malin przygotowuje się dżemy, konfitury, marmolady, galaretki. Maliny to doskonale owoce do letnich kompotów, win, nalewek. Czasem maliny dodaje się jako farsz do pierogów czy dodatek do zup owocowych. Owoce malin można mrozić oraz suszyć. Suszone owoce nadają niepowtarzalny aromat herbatom.

 

Historia

Malina jest zaliczana do najstarszych owoców zbieranych przez człowieka, występowała już w neolicie. Pierwsze wzmianki o malinie pochodzą z ok. 300 r. p.n.e. Jako pierwszy malinę jako roślinę uprawną wymienił Palladiusz. W lecznictwie liście maliny wykorzystywał miedzy innymi Dioskorides.

W średniowieczu maliny były uprawiane w przyklasztornych ogródkach. Nieco później z owoców zaczęto sporządzać syropy, które podawano jako środek wzmacniający i odżywczy.

W XVIII w. wymieniano pierwsze hodowlane odmiany maliny.

 

Medycyna Ludowa

W medycynie ludowej maliny były stosowane jako środek przeciwszkorbutowy. Syreniusz zalecał spożywanie kwiatów maliny roztartych z miodem i wodą jako płukankę do oczów zapuchłych i zaropiałych. Z kolei sok z liści malin wymieszany z miodem stosowano na astmę. W lecznictwie ludowym sok z liści z winem wykorzystywano do likwidowania brodawek oraz podawano na ukąszenia gadów i węży. Często malina była też lekiem żółtaczkę, kamicę nerkową czy upławy. Zarówno liśćmi jak i owocami leczono niedokrwistość, bóle brzucha, sklerozę. Odwarem z owoców i miodu leczono nawet odrę.

Zewnętrznie preparaty z suszonych liści wykorzystywano do wykonywania kompresów i okładów, a świeże liście wchodziły w skład maści na różne dolegliwości skórne.

Powszechnie stosowano zimowe pędy w leczeniu kaszlu, z młodych podciętych pędów przygotowywano środek napotny, a odwar z kwiatów podawano jako lek przeciwgorączkowy.

W medycynie tybetańskiej odwary i wywary z liści maliny podawano przy neurastenii, neurozach, ostrych i przewlekłych infekcjach.

 

Zastosowanie

  • Z owoców malin przygotowuje się konserwy, dżemy, soki, likiery, octy, które później mają szerokie zastosowanie w procesach produkcyjnych różnych produktów spożywczych.
  • Jest to roślina silnie miododajna.
  • Czerwony barwnik znajdujący się w malinach można wykorzystać jako naturalny barwnik do żywności.

 

Składniki mineralne

Owoce maliny składają się z 85% z wody. Ponadto zawierają:

  • Białka
  • Błonnik
  • Pektyny
  • Kwasy fenolowe: kumarynowy, kawowy, ferulowy, p-hydroksybenzoesowy, glausowy, elagowy
  • Flawonoidy: kamferol, mirestycynę
  • Antocyjaniny: kwercetynę, cyjanidynę
  • Związki śluzowe
  • Witaminy: ryboflawinę, kwas foliowy, niacynę, luteinę, zeaksantynę, witaminę C oraz B1, B3, E, A, lecytynę, inozyt,
  • Lotne olejki: β-jonon, aldehyd benzylowy, alkohol izoamylowy, alkohol β-fenylooctowy, keton malinowy
  • Karoteny: zeoksantynę, beta karoten, luteinę, kryptoksantynę
  • Kwasy organiczne: cytrynowy, jabłkowy, salicylowy, mrówkowy, benzoesowy
  • Cukry: fruktozę, glukozę, sacharozę
  • Sole: potasu, cynku, manganu, magnez, żelazo, wapnia, selenu, magnezu
Wartość odżywczag/100 g owoców
kalorie228 kJ
Białko1,4

Tłuszcz

W tym: kwasy omega 3

Kwasy omega 6

1,4g

0,401

0,473

Węglowodany

W tym: cukry

11,3

2,05

Błonnik4,4

Liście maliny zawierają liczne substancje mineralne. Są one źródłem:

  • Garbników elagowych,
  • Flawonoidów: kwerecytyny, glukuronidyny, rutyny
  • Kwasów organicznych: cytrynowego, mlekowego, askorbowego, elagowego
  • Tanin
  • Związków żywicowych
  • Soli: żelaza, miedzi oraz wapnia

 

 

DZIAŁANIE LECZNICZE

Układ pokarmowy

Maliny oczyszczają organizm z zalegających resztek pokarmowych oraz innych substancji toksycznych. Hamują rozwój bakterii jelitowych i zapobiegają biegunkom.

Liście maliny działają na jelita rozkurczowo. Wyciągi z liści mają działanie ściągające, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Stosuje się je w nieżycie żołądka i jelit, biegunce u dzieci i młodzieży oraz zaburzeniach trawiennych. Polifenole zawarte w owocach maliny zapobiegają powstawaniu wrzodów żołądka i dwunastnicy.

Badania polskich lekarzy dowodzą, że maliny są pomocne przy odchudzaniu, ponieważ obniżają wagę komórek tłuszczowych, normalizując w ten sposób metabolizm organizmu.

Układ krwionośny

Polska medycyna ludowa zalecała maliny w leczeniu niedokrwistości, co uzasadnia duże stężenie miedzi i żelaza w tych owocach.
Maliny mają działanie przeciwmiażdżycowe, a flawonoidy silniej niż aspiryna hamują agregację płytek krwi. Maliny to także źródło kwasu foliowego, który zapobiegając chorobom serca. Błonnik pochodzący z malin pomaga obniżyć poziom cholesterolu oraz obniżyć ciśnienie. Z kolei potas i magnez uszczelniają naczynia krwionośne i tonizują pracę serca.

Układ oddechowy

Sok z malin wspomaga leczenie przeziębień, a w połączeniu z miodem leczy astmę. Dodatkowo maliny zapobiegają zapaleniom jamy ustnej, gardła i krtani. Napar z suszonych owoców lub syrop ze świeżych owoców jest od dawna znanym środkiem napotnym, który pobudza czynność gruczołów potowych i wywołuje obfite wydzielanie potu po 30 monitach do 1 godziny od podania leku. Dlatego maliny stosuje się w bakteryjnych lub wirusowych chorobach gorączkowych oraz grypie. Zarówno liście jak i owoce malin są dobre na obniżenie gorączki, gdyż pobudzają czynność gruczołów potowych. Dodatkowo olejki eteryczne obecne w malinach rozgrzewają.

Układ nerwowy

Maliny wykazują właściwości uspokajające. W Tybecie wykorzystywano te owoce do leczenia nerwic. Zastosowanie to może potwierdzać fakt, że kwas foliowy zawarty w malinach może wpływać na produkcję serotoniny, która zapobiega depresji oraz wpływa na poprawę nastroju.
Duże ilości przeciwutleniaczy zawartych w malinach pomagają chronić nasze oczy przed zwyrodnieniami plamki żółtej oraz powstawaniu zaćmy.

Układ wydalniczy

Owoce maliny mają działanie moczo- i żółciopędne. Dodatkowo wspomagają wydalanie kwasu moczowego z organizmu, a tym samym zapobiegają dnie moczanowej.

Układ rozrodczy

Mają właściwości rozkurczowe, łagodzą bóle menstruacyjne.

Badania przeprowadzone w Australii pokazały, że spożywanie przez kobiety w ciąży od 32 tygodnia ciąży wywaru z liści malin mogą pomóc w skróceniu czasu trwania porodu oraz obniżeniu częstości narodzin przed i po właściwym terminie porodu. Dodatkowo spożywanie wywaru zmniejsza ryzyko porodu kleszczowego i konieczności cesarskiego cięcia. Należy jednak pamiętać, że należy spożywać ten preparat pod kontrolą lekarza.

Układ kostno- ruchowy

Kwercetyna łagodzi stany zapalne naszych stawów. Jest także pomocna dla osób cierpiących na reumatoidalne zapalenie stawów. Witamina C , w którą bogate są owoce maliny wspomaga produkcję kolagenu, a tym samy pomaga utrzymać sprawne funkcjonowanie chrząstek i stawów.

Skóra

Maliny poprawiają wygląd naszej skóry i opóźniają procesy starzenia. Doskonale ujędrniają, nawilżają i wygładzają skórę jednocześnie zmiękczając i tonizując ją. Maliny świetnie sprawdzają się jako naturalny peeling, oczyszczają skórę złuszczając martwy naskórek. Poprawiają koloryt skóry.
Owoc ten jest idealny do pielęgnacji skóry zarówno normalnej jak i tłustej, a także do zaleczenia trądziku, wyprysków skórnych.
W medycynie naturalnej maliny były także polecane przy leczeniu oparzeń i owrzodzeń.

Dodatkowe działanie

Maliny są dobrym przeciwutleniaczem, a więc substancją o działaniu przeciwnowotworowym. Antyoksydanty zawarte w malinach pomagają zwalczyć stres oksydacyjny w komórkach, odpowiedzialny za wiele chorób, w tym nowotworów. Maliny zapobiegają rakowi jelita grubego, prostaty oraz trzustki.

Maliny pomagają regulować gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu oraz pobudzają wydzielanie insuliny.

Szczególnie liście maliny działają przeciwzapalnie oraz przeciwbakteryjnie. Dodatkowo wykazują właściwości antywirusowe. Tybetańska medycyna ludowa stosowała maliny w leczeniu przewlekłych i ostrych zakażeń

Przeciwwskazania

Wywary z liści maliny nie powinny być nadużywane przez kobiety w ciąży. Stosowanie liści malin jest możliwe tylko w ciąży niskiego ryzyka oraz pod kontrolą lekarza.
W malinach znajdziemy duże ilości puryn, które mają niekorzystne działanie u ludzi ze skazą moczanową oraz niewydolnością nerek.

Zatwardzenia, wrzody i zaburzenia ze strony układu pokarmowego są również przeciwwskazaniem do spożywania malin z większych ilościach.

 

Działanie uboczne

  • Liście maliny mogą zmniejszać wchłanianie niektórych minerałów
  • Preparaty z malin mogą zmniejszać działanie niektórych leków
 
 

PREPARATY LECZNICZE

Ze świeżych owoców uzyskuje się syrop malinowy, który jest wykorzystywany jako środek poprawiający smaku leków, szczególnie tych dla dzieci. Owoce są składnikiem mieszanek ziołowych o działaniu napotnym i przeciwgorączkowym.

Liście maliny łączy się z innymi ziołami o podobnym działaniu, są one składnikiem mieszanek ziołowych o działaniu moczopędnym i żółciopędnym.

1. Wyciągi z liści maliny

  • 1 łyżka suszonych liści malin
  • 0,5 szklanki wody

Liście malin zalać szklanką wrzątku i pozostawić na 15 min. pod przykryciem. Po przecedzeniu pić 2-3 razy dziennie po pół szklanki by złagodzić biegunkę, nieżyty żołądka i jelit.
Wyciągi z tak przygotowanych liści dodatkowo rozkurczają mięśnie gładkie jelit, naczynia krwionośne oraz macice. Ponadto wyciągi pomagają przy dolegliwościach kobiecych, przy zaburzeniach miesiączki oraz upławach.

Zewnętrznie napar z liści malin stosuje się jako płukankę gardła i jamy ustnej w stanach zapalnych.

2. Napar z owoców maliny

  • 2 łyżki suszonych owoców
  • Szklanka wody

Suszone owoce zalać szklanką wrzątku, przykryć i pozostawić na 15 min. Po ostudzeniu przecedzić. Napar należy pić po szklance naparu 2-3 razy dziennie w czasie przeziębień, grypy, anginy, zapalenia oskrzeli. Dla dzieci można dodać trochę miodu lub syropu malinowego i podawać kilka razy dziennie po 2-3 łyżeczki. Można dodać pół kieliszka rumu, zwłaszcza przed snem.

3. Nalewka z malin

  • 1 kg owoców
  • 1 l spirytusu
  • 1 l wody
  • 0,5 kg cukru

Owoce zalać spirytusem i odstawić na miesiąc. Przefiltrować i dodać wystudzony syrop cukrowy przygotowany wcześniej z wody i cukru. Po tygodniu ponownie przefiltrować i rozlać do butelek.

4. Na anginę

  • 20g liści maliny
  • 20g liści szałwii
  • 20 g kwiatków rumianku
  • Szklanka wody

Zioła wymieszać. 1 łyżeczkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i zostawić pod przykryciem na 15 minut. Odstawić jeszcze na 10 minut i przecedzić. Stosować do płukania jamy ustnej i gardła wielokrotnie w ciągu dnia przy anginie. Można także stosować w formie okładów.

NATURALNE KOSMETYKI

1. Maseczka odżywiająco- wygładzająca

  • 3 łyżki soku malinowego
  • 4 łyżki mleka lub jogurtu naturalnego

Wymieszać  sok malinowy z mlekiem lub jogurtem naturalnym. Nałożyć na twarz i dekolt, poczekać aż wyschnie i zmyć ciepłą wodą.

2. Maseczka odblokowująca pory i redukująca zaskórniki

  • Garść malin
  • Łyżka miodu
  • żółtko

Maliny rozgnieść, dodać miód i  żółtko. Całość dokładnie wymieszać i  nałożyć na twarz na 20 min. Zmyć letnią wodą.

3. Oczyszczająco odświeżający lotion do twarzy

  • Szklanka malin
  • 250 ml spirytusu

Szklankę świeżych malin zalać spirytusem i pozostawić w ciemnym naczyniu przez miesiąc. Po tym czasie rozcieńczyć w stosunku 1:1 z przegotowaną wodą i odcedzić.

Literatura
[1] p. pod red. Dra hab. A. Ożarowskiego; Ziołolecznictwo- poradnik dla lekarzy; PZWL, wyd. III, Warszawa 1982, str. 233-234
[2] D. Tyszyńska-Kownacka, T. Starek; Zioła w Polskim domu; Wyd. Watra, Warszawa 1988r., str. 139-141
[3] A. Ożarowski, W. Jaroniewski; Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie; Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1989r., str.223-224
[4] E. Trojan; tradycyjne przyprawy, zioła, rośliny lecznicze i mieszanki przypraw; Wyd. AA s.c. Kraków 2004, str. 105
[5] Wielka księga ziół, Reader’s Digest, Warszawa 2009
[6] J. Górnicka; Biblioteka zdrowia, Leki z ogrodu; Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2012, str. 106-107
[7] T. K. Lim; Edible medical and nonmedical plants; V4, Fruits; Spronger 2012, str. 555-569
[8] A. Baranowska, K. Radwańska, K. Zarzecka, M. Gugała, I. Mystkowska; Właściwości prozdrowotne owoców maliny właściwej (Rubus idaeus); Probl. Hig. Epidemiol. 2015, 96\2, str. 406-409
[9] M.E. Senderski; Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie; Wyd. Mateusz E. Senderski; Podkowa Leśna 2015; str. 408-409
[10]http://www.joybauer.com/food-articles/berries.aspx (przed 25.03.2014)
[11] http://www.livestrong.com/article/419257-benefits-of-raspberries/ (przed 25.03.2014)
[12] http://diety.wieszjak.polki.pl/produkty/286951,Jakie-wlasciwosci-maja-maliny.html (przed 25.03.2014)
[13]http://www.poradnikzdrowie.pl/zywienie/co-jesz/Wlasciwosci-zdrowotne-malin-maliny-zwalczaja-goraczke-biegunke-i-bole-miesiaczkowe_36875.html(przed 25.03.2014)
[14] http://zdrowieznatury.blox.pl/tagi_b/5552/maliny.html (przed 25.03.2014)
[15] http://portal.abczdrowie.pl/wlasciwosci-malin (przed 25.03.2014)
[16] http://herbarium.republika.pl/ziola/malina-wlasciwa.html (przed 25.03.2014)
[17]http://polki.pl/zdrowie_i_psychologia_medycynanaturalna_artykul,10035675.html (przed 25.03.2014)
[18] http://voices.yahoo.com/the-health-benefits-eating-raspberries-2372408.html (przed 25.03.2014)

Newsletter

  • Instagram
  • Facebook




Najczęściej szukane

Zdrowie • Naturalne • Ziołolecznictwo • Naturalne preparaty • Zioła • Właściwości ziół • Owoce • Warzywa • Kosmetyki • Przyprawy • Jak wyleczyć • Domowe leczenie • Zdrowotne • Zielarstwo • Sklep • Właściwości lecznicze • Naturalne leczenie • Sklep zielarski • Poradnik • Blog o zdrowiu • Ebook • suplementy diety • zdrowie • przyprawy • herbatki ziołowe • mięta • rumianek • skrzyp polny • melisa • herbata miętowa • właściwości ziół • leczenie ziołami • magia ziół

Musisz wiedzieć

Informacje zamieszczone na stronie internetowej nie stanowią profesjonalnej porady medycznej ani instrukcji użycia. W żadnym wypadku treści zamieszczone na stronie internetowej nie mogą zastąpić konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.

Na skróty

  • O nas
  • Polityka prywatności
  • Współpraca