- Rumianek pospolity – właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania
Rumianek pospolity (Matricaria chamomilla L.) to jedna z najbardziej znanych roślin leczniczych, od wieków wykorzystywana w tradycyjnym ziołolecznictwie. Jego nazwa rodzajowa Matricaria wywodzi się od łacińskiego słowa mater- matka lub matrix- macica i nawiązuje do stosowania rośliny w chorobach kobiecych. Z kolei nazwa chamomile pochodzi od greckiego słowa oznaczającego jabłko ziemi, ze względu na jabłkowy zapach wydzielany przez młodą roślinę.
Surowcem zielarskim są jego koszyczki kwiatowe, zawierające m.in. olejek eteryczny, flawonoidy i kumaryny. Rumianek ceniony jest przede wszystkim ze względu na swoje właściwości łagodzące, przeciwzapalne i rozkurczowe. Stosuje się go zarówno wewnętrznie, m.in. przy łagodnych dolegliwościach trawiennych, jak i zewnętrznie w pielęgnacji skóry i błon śluzowych.
W tej monografii przedstawiam skład, właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania i zasady bezpiecznego stosowania rumianku.
Rumianek pospolity podstawowe informacje
- Nazwa polska: rumianek pospolity
- Nazwa łacińska: Matricaria chamomillia, Matricaria recutita
- Nazwa angielska: Wild Chamomile, Greman Chamomile
- Rodzina: astrowate
- Surowiec zielarski: koszyczek kwiatowy
Rumianek pospolity- występowanie
Rumianek pospolity występuje powszechnie w Europie, Ameryce Północnej i Australii. Prawdopodobnie pochodzi z południowo-wschodniej Europy. Można go spotkać na łąkach i nieużytkach. Ponadto rośnie dziko w sadach i na otwartych polach. Jest uprawiany w wielu regionach.
Rumianek pospolity- surowiec
Surowcem leczniczym są koszyczki kwiatów.
Zastosowanie w medycynie oprócz rumianku pospolitego posiada także rumianek rzymski (łac. Chamaemelum nobile). Aby odróżnić rumianek pospolity od innych gatunków rumianku, które często są do siebie bardzo podobne, należy przeciąć dno kwiatowe, które zawsze będzie puste w środku. Rumianek pospolity dodatkowo posiada charakterystyczny przyjemny zapach. Te dwie cechy razem dają nam pewność, że zebraliśmy właściwy surowiec.
„Nieraz już ja to sprawdziłam sobie, że jest najlepszy rumianek w chorobie” – M. Konopnicka
Rumianek pospolity- zastosowanie
- Wyciągi alkoholowe i olejek eteryczny wykorzystuje się do produkcji perfum
- Wyciągi z rumianku są wykorzystywane w przemyśle kosmetycznym, zwłaszcza w kosmetykach dla dzieci i osób wrażliwych
- Suszone kwiatki rumianku pięknie komponują się w suszonych bukietach, saszetek zapachowych oraz potpourri
- Olejek rumiankowy ma zastosowanie jako dodatek do farb stosowanych do malowania porcelany
- Kadzidełka rumiankowe wykorzystuje się podczas medytacji
- Rumianek stosuje się jako lek weterynaryjny- głównie jako środek antyseptyczny i poprawiający trawienie
- Rumianek dodaje się do pasz dla zwierząt
Rumianek pospolity- substancje aktywne biologicznie
Rumianek jest ziołem o bardzo szeroki działaniu, co jest związane z występowaniem wielu substancji czynnych. Za działanie rumianku w dużej mierze odpowiada olejek eteryczny, którego głównym składnikiem jest chamazulen. Koszyczek rumianku jest bogaty w azuleny i proazuleny. To także źródło flawonoidów, kumaryn, różnych kwasów organicznych, polifenoli. Ciekawym związkiem, który jest również związany z działaniem rumianku jest spiroter.
RUMIANEK POSPOLITY- WŁAŚCIWOŚCI I ZASTOSOWANIE
Działanie rumianku jest wielokierunkowe i bardzo łagodne. Herbatka rumiankowa ma na tyle łagodne działanie, od wieków jest podawana małym dzieciom.Co ciekawe jest ona jedną z najczęściej pijanych herbatek ziołowych. Szeroki zakres stosowania rumianku jest związany z jego korzystnym działaniem na układ pokarmowy. Roślina ta charakteryzuje się również łagodnym działaniem uspokajającym.
Surowiec zawierający koszyczek rumianku może mieć zastosowanie:
- jako środek przeciwskurczowy łagodzący skurcze żołądka i skurcze jelitowe
- w medycynie tradycyjnej w łagodzeniu kolek niemowlęcych
- przy wzdęciach i złym trawieniu
- jako środek przeciwzapalny i przeciwbakteryjny ( Przeczytaj: Zioła o działaniu przeciwzapalnym)
- w różnych dolegliwościach układu pokarmowego
- jako środek na nadkwasotę
- łągodnie zwiększające wydzielanie żółci w wątrobie
- wzmacniające naczynka krwionośne
- delikatnie obniżające gorączkę
- zmniejszające odpowiedź alergiczną
- wspomagające odporność
- delikatne uspokajające i relaksujące
- ułatwiające zasypianie i poprawiające jakość snu
- zmniejszające wrażliwość na ból, może być pomocny w przypadku migrenowych bólów głowy
- w formie okładów stosuje się na bolące mięśnie
- w formie herbatek łagodzi ból związany z menstruacją
- przy dolegliwościach związanych z klimakterium
- jako środek przeciwwirusowy
Rumianek pospolity zastosowanie na skórę
Rumianek stosowany zewnętrznie może być wykorzystywany do leczenia stanów zapalnych skóry, oparzeń termicznych I i II stopnia, oparzeń słonecznych czy rentgenowski. Okłady z rumianku przyspieszają gojenie się ran. Zewnętrznie zioło można stosować przy atopowym zapaleniu skóry, świądzie, odleżynach, a także na zaczerwienioną skórę niemowląt (pieluszkowe zapalenie skóry). Pocieranie skóry naparem z rumianku pomoże rozjaśnić blizny oraz pozbyć się rozstępów.
Przeczytaj o roślinach o działaniu przeciwzapalnym stosowanym na skórę >>tutaj<<
Maść z rumianku stosuje się na egzemy i alergie skórne oraz łagodzi świąd skóry. Ponadto ekstrakty z rumianku zmniejszają przebarwienia spowodowane promieniowanie UV. Komisja E zaleca stosowanie zewnętrzne naparów z rumianku na zapalenie skóry i błony śluzowe, a także bakteryjne choroby skóry.
Stosowany zewnętrznie przynosi ulgę po ukąszeniu przez owady.
Zastosowanie ruminaku w kosmetykach
Rumianek pospolity- działanie niepożądane
Rumianek ma bardzo łagodne działanie i nie stwierdzono, żadnych skutków ubocznych podczas stosowania preparatów rumiankowych.
Czasami jednak może się zdarzyć, że związki zawarte w rumianku mogą wywołać reakcję alergiczną w postaci wysypki skórnej. Szczególnie osoby uczulone na pyłki bylicy, chwasty, ambrozję rumianek powinny zachować ostrożność, ponieważ powodować krzyżową reakcję alergiczną.
Co ważne w skrajnych przypadkach może powodować wymioty i zawroty głowy.
Rumianek pospolity- przeciwwskazania
- Rumianku powinny wystrzegać się osoby, u których występuje uczulenie na rośliny z rodziny astrowatych (stokrotki, cykoria, chryzantemy).
- Herbatek z rumianku nie powinny przyjmować osoby przyjmujące leki działające przeciwzakrzepowo.
- Kobiety w ciąży nie powinny nadużywać tego zioła, ponieważ ma on silne działanie pobudzające na macicę
PYTANIA I ODPOWIEDZI
Czy rumianek pospolity pomaga na problemy trawienne?
Rumianek pospolity tradycyjnie stosuje się przy łagodnych dolegliwościach układu pokarmowego, takich jak wzdęcia, uczucie pełności czy łagodne skurcze brzucha. Napar z koszyczków rumianku może działać rozkurczowo i wspierać prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego.
Na co pomaga rumianek pospolity?
Rumianek pospolity jest tradycyjnie wykorzystywany m.in. przy łagodnych dolegliwościach trawiennych, podrażnieniach skóry oraz do pielęgnacji jamy ustnej. Zawarte w nim związki, w tym chamazulen i bisabolol, odpowiadają za jego właściwości przeciwzapalne i łagodzące.
Jak przygotować napar z rumianku pospolitego?
Do przygotowania naparu najczęściej wykorzystuje się suszone koszyczki rumianku. Zioło należy zalać gorącą wodą, przykryć i pozostawić na około 5–10 minut, a następnie przecedzić. Napar można stosować zgodnie z przeznaczeniem wewnętrznym lub, po ostudzeniu, zewnętrznie.
Czy rumianek pospolity można stosować codziennie?
Rumianek jest zazwyczaj dobrze tolerowany, jednak regularne i długotrwałe stosowanie warto dostosować do celu jego używania.
Informacja: Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani farmaceutą.
Publikacja: 23.03.2021
Aktualizacja: 23.08.2026
Autor: Alicja Borowska
Autorka Naturalnego Zdrowia. Absolwentka Technologii Chemicznej oraz studiów podyplomowych „Rośliny lecznicze – pozyskiwanie i zastosowanie w fitoterapii i dietetyce”. Autorka książki: Czosnek naturalny antybiotyk
Arnal-Schnebelen B., Goetz P., Paris M.; Lecznicze dary natury; Reader’s Digest; Warszawa 2004, str. 189
Barlando B., Verotta L., Conara L., Bottini-Massa E.; Herbal Principles in cosmetics, properties and mechanisms of action, CRC Press 2010r., str. 109-113
Czikow P., Łaptiew J.; Rośliny lecznicze bogate w witaminy; Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne; Warszawa 1987 r., str. 314-318
Grys A., Kania M., Baraniak J.; Rumianek- pospolita roślina zielarska o różnorodnych właściwościach biologicznych i leczniczych; Postępy fitoterapii 2/ 2014, str. 90- 93
Khan I. A., Abourashed E. A.; Leung’s encyclopedia of common natural ingredients used in foods, drugs and cosmetics; Wiley 2010, str. 169-174
Kuźnicka B., Dziak M.; Zioła i ich stosowanie, historia i współczesność; PZWL wyd. IV, Warszawa 1987, str. 143-145
Leśnicka M.; Zielska, zioła, ziółka; Tower Press 2000, Gdańsk 2000r., str. 31, 37, 60-61
Lim T. K.; Edible Medicinal and non-medicinal Plants; Vol. 7, Flowers; Springer 2014, str. 397-431
Łuczak A., Nowak M., Szałek E.; Bezpieczeństwo leków roślinnych w ciąży; Farmacja współczesna 2017, 10, str. 140-146
Ody P.; Zioła w domu; Świat Książki, 1996 r., str. 11,19, 40, 75, 128, 135,
Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie; Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1989 str. 333-335
Rogala J., Maciej R.; Zioła dla zdrowia I urody; Olesiejuk, Ożarów Mazowiecki 2016, str. 124-125
Senderski M. E.; Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie; wyd. Mateusz E. Senderski, Podkowa Leśna 2016; str. 545-550
Tyszyńska- Kownacka D., Starek T.; Zioła w polskim domu; Wydawnictwo Watra, Warszawa 1988r., str. 185-187
Wielka księga ziół; Reader’s digest; Warszawa 2009
Domowe kuracje od A do Z cz. 2, nr 03/2017, wydanie drugie, Wydawnictwo „Jot” Jolanta Orłowska, str. 49- 52
http://www.naturalneoczyszczanie.pl/2011/12/rumianek-skuteczny-w-walce-z-wieloma-dolegliwosciami/ (21.12.2016)
- Podobne artykuły
Rumianek pospolity – właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania
Rumianek pospolity (łac. Matricaria chamomillia) to jedna z najbardziej znanych i popularnych roślin leczniczych. Surowcem zielarskim jest koszyczek rumianku
Jakie zioła można bezpiecznie stosować w ciąży
Poznaj listę ziół zakazanych i dozwolonych w czasie ciąży. Które zioła można stosować bezpiecznie na dolegliwości towarzyszące ciąży
Zioła o działaniu przeciwzapalnym
Stan zapalny to naturalny wieloetapowy proces, który rozwija się w organizmie pod wpływem działania różnych czynników uszkadzających….
