Jak zbierać szałwię lekarską?

Liście szałwii zbiera się w sierpniu pierwszego roku wegetacji. Dopiero w kolejnych latach liście można zbierać jeszcze przed kwitnieniem rośliny w maju i czerwcu, oraz jesienią we wrześniu i październiku, aż do pierwszych przymrozków.
Liście, a niekiedy także górne części łodyg zbiera się w pogodne dni, zaraz po obeschnięciu rosy. Zebrany surowiec suszy się w warunkach naturalnych. Co ważne liście szałwii podczas suszenia łatwo się zagrzewają, dlatego należy je suszyć rozłożone cieką warstwą lub przełożone cienką bibułką.

Jak przechowywać szałwię lekarską, żeby zachowała właściwości?

Wysuszony surowiec należy przechowywać w szczelnie zamkniętym naczyniu, w chłodnym miejscu, z dala od światła. Dzięki temu szałwia lekarska zachowuje swoje właściwości na dłużej.

Szałwia lekarska- trochę historii

Od zarania dziejów szałwia była symbolem zdrowia i długowieczności. W starożytnym Egipcie szałwia cieszyła się duża popularnością, gdzie dodawano ją do pokarmów. Taki zabieg miał na celu powiększenie populacji po licznych epidemiach. W Grecji szałwię uprawiano zarówno jako roślinę leczniczą jak i przyprawową. A została odkryta ponoć przez Asklepiosa, który miał przy jej pomocy opanować śmierć. W starożytnym Rzymie w postaci suszu była stosowana na potrzeby domowe. Przykładana w formie plastrów pomagała w leczeniu trudno gojących się ran i krwotoków.
Opis działania szałwii znajdziemy w dziełach Hipokratesa, Dioskoridesa, Pliniusza. Hipokrates polecał szałwię przy udarach mózgu, oraz zaliczał ją do ziół o działaniu wykrztuśnym. Dioskurides zalecał szałwię przy chorobach kobiecych. Z kolei Pliniusz Stary stosował ją przy drżeniach rąk i niedowładach, a także przy znużeniu i nadmiernej senności.

Z imperium rzymskiego ta niezwykła roślina dotarła za Alpy. Dalej dzięki zakonnikom rzymskim, którzy uprawiali szałwię w przyklasztornych ogródkach zadomowiła się na północy kontynentu. Do Anglii roślina dotarła przed najazdem Normanów. Celtyccy Druidzi leczyli szałwią gorączkę, kaszel, reumatyzm, paraliż i epilepsję. Wg legend mieli także przy pomocy szałwii przywracać życie zmarłym. 

Albert Wielki zaliczał szałwię do ziół, których działanie nie mieści się w racjonalnym pojmowaniu przyrody, a stąd o jedn krok od świętości. Zresztą nie tylko ten wieki uczony uważał szałwię za roślinę świętą. Również we Francji i wielu innych krajach średniowiecznej Europy właśnie taki przydomek miała szałwia. Często też uchodziła za roślinę magiczną.

Kolejną orędowniczką szałwii była Św. Hildegarda z Bingen. Święta uważała szałwię za skuteczny afrodyzjak oraz zioło pomocne w różnych infekcjach dróg moczowych i nietrzymanie moczu. Co więcej święta Hildegarda poleca odwar z szałwii również jako lek na reumatyzm ponieważ: gotowana szałwia:”ujmie ona choremu niedobory soków i złego śluzu, bo jej przez wodę (ważone) ciepło, zniszczy w człowieku paraliże”. 

Średniowieczni medycy stosowali szałwię do leczenia przeziębień, gorączki i chorób wątroby. Z kolei arabscy medycy polecali szałwię jako środek przedłużający życie. Co ciekawe szałwię uważano za lek w leczeniu bezpłodności.

W XIV wieku szałwia była stosowana na terenie Niemiec jako przyprawa oraz konserwant do żywności. Nieco później roślina ta dotarła z cystersami i benedyktynami do Polski. Jednak jej popularność wzrosła dopiero w okresie odrodzenia i wówczas była dosyć popularną rośliną na naszych ziemiach. W XVI wieku szałwia była także składnikiem wielu dań kuchni francuskiej. Z kolei w Anglii, szałwia była stosowana jako przyprawa oraz jako środek wzmacniający dziąsła i zęby.

W XVIII wieku szałwia zawędrowała na Daleki Wschód i rozpoczął się handel tym ziołem z Chinami, Indiami i Japonią. 

Szałwia lekarska- zastosowanie

Szałwia lekarska to niezwykła roślina, która ma szerokie zastosowanie nie tylko w lecznictwie czy kuchni. Dawniej była często stosowana jako lek weterynaryjny podawany zwierzętom hodowlanym przy biegunkach, zapaleniach gardła i krtani. Również jako środek przeciwzapalny błon śluzowych, przy nieżytach przewodu pokarmowego i dróg moczowych oraz w chorobach płucnych. Odwar z szałwii stosuje się do dziś jako środek dezynfekujący do przemywania ran, owrzodzeń i oparzeń u zwierząt. Dobrze jest też dodawać szałwię do paszy dla zwierząt przekarmionych.

Ponadto szałwię wykorzystuje się jako:

•  jako utrwalacz w perfumerii
•  jako roślinę owadopylna i miododajna
• jako środek przeciwko molom
• do aromatyzowania tytoniu fajkowego

Co ciekawe w przemyśle ma zastosowanie również olejek szałwiowy, który wykorzystuje się do aromatyzowania proszków i past oraz mydeł, kremów i detergentów.

Szałwia lekarska- wartość odżywcza

Ziele szałwii jest surowcem bogatym w olejek eteryczny, którego głównymi składnikami są: tujon, cyneol, borneol i pinen. Kolejne grupy związków, dzięki którym szałwia wykazuje właściwości lecznicze to: garbniki, związki terpenowe, saponiny. Szałwia zawiera także kwasy fenolowe m.in. chlorogenowy, rozmarynowy czy kawowy, które odpowiadają za właściwości przeciwzapalne szałwii. Jak większość ziół ziele szałwii jest źródłem cennych witamin ( A, B1, C ) oraz soli mineralnych (żelazo, magnez, cynk, miedź, molibden, wapń, potas, fosfor, sód, mangan, bor).