Tematy na blogu

Jabłoń domowa- właściwości i zastosowanie

Jabłoń domowa to najpopularniejsze drzewo owocowe w sadach naszej strefy klimatycznej. Wydają smaczne, soczyste owoce, którymi dzięki nowym odmianom oraz sposobom przechowywania, możemy się delektować przez cały rok.

Jabłka są najczęściej uprawianymi owocami na świecie o największym spożyciu.

Jabłoń domowa- systematyka

Rząd: Różowce
Rodzina: Różowate
Rodzaj: Jabłoń

 

Nazewnictwo

Łacińska: Malus domestica, Pyrus malus
Angielska: Apple
Niemiecka: Apfle
Polska: Jabłoń

 

Jabłoń domowa występowanie

Jabłonie pochodzą z terenów środkowej Azji. Obecnie drzewo rośnie na wszystkich kontynentach w strefie klimatu umiarkowanego.

 

Jabłoń domowa- kiedy zbierać owoce

Jabłka zbiera się kiedy osiągną pełną dojrzałość, od sierpnia nawet do listopada. Wcześniejsze odmiany można przechować w chłodnym miejscu do marca, a późniejsze kwietnia. Jabłka są przechowywane w chłodniach w atmosferze ozonu. 

Jabłoń domowa- trochę historii

Jabłka towarzyszą ludzkości od zarania dziejów, a jabłoń była drzewem uprawnym w okresie neolitu. W Biblijnej Księdze Rodzaju Ewa skusiła Adama do skosztowania owocu drzewa poznania Dobra i Zła, które utożsamia się z jabłkiem.  Safona i Teofrast pisali o licznych odmianach jabłek znanych w ich czasach. Sztuka szczepienia jabłek była znana właśnie w Grecji IX wieku.

Łacińscy autorzy znają 32 odmiany jabłek o różnej wielkości, kolorze, smaku i zapachu owoców. Jabłka wykorzystywano w kuchni głównie jako desery, chociaż Apicjusz dodawał je do pieczonych wieprzowych pulpecików. Kolumela podkreślał, że suszone jabłka były ważnym składnikiem diety mieszkańców wsi. Dioskurides z kolei twierdził, że jabłka letnie podsycają flegmę i rozniecają żar żółci, powodują wzdęcia i nie są korzystne dla mięśni. Galen uważał, że jabłka trzeba umiejętnie stosować, bo mogą mieć one różne właściwości zależne od smaku. Za bezwartościowe jabłka uważał tylko te o wodnistym, cierpkim smaku. Długo przechowywane jabłka miały służyć osobom osłabionym, a obtoczone w mące i upieczone w popiele miały być pożytkiem dla żołądka ze skłonnościami do wymiotów i mdłości.

Starożytni wykorzystywali cierpkie i kwaśne jabłka do zasklepiania świeżych ran, a utarte ze smalcem do kojenia obrzęków i sińców. Liście jabłoni przyłożone do ran uprzedzają atak gorączki, utarte z sodą i masłem leczą zapalenie przyusznic. Wykorzystywali także w leczeniu sok z kory,   który miał działać podobnie jak liście, z tym że lepiej przyspieszał odbudowanie tkanek miękkich ciała. Z jabłek sporządzano lek wykorzystywany w leczeniu chorób wenerycznych.

W Egipcie znajdują się malowidła, na których widnieją jabłka. W Turcji w trakcie wykopalisk archeologicznych odkryto skamieniałe dzikie jabłka, których wiek datuje się na 6500 lat. Jabłka były uprawiane w starożytnym Egipcie, Mezopotamii, Palestynie, Asyrii, Babilonii, Grecji oraz Rzymie.

W Polsce jabłka uprawia się od XII wieku, chociaż, podczas wykopalisk w Biskupinie znaleziono ślady jabłoni rosnących na tych terenach 3500 lat temu. Jak podaje Jan Długosz, owoce te były uprawiane u nas wcześniej niż w innych krajach Europy Środkowej. W Europie uprawa drzew jabłoni rozpowszechniła się dopiero w XIX wieku.

Święta Hildegarda zaleca jabłka w leczeniu śledziony i żołądka. Święta poleca jabłka surowe dla zdrowych, chorym zaleca owoce pieczone i gotowane.

 

Jabłoń domowa w medycynie ludowej

W polskiej medycynie ludowej zalecano spożywanie jabłek przy chorobach zakaźnych, a szczególnie przy tyfusie.
Herbatkę z wysuszonych płatków wypijana rano i wieczorem, aby przywrócić zdrowie i obniżyć ciśnienie. Pocieranie brodawek rozkrojonym jabłkiem miało je likwidować. Sok z dzikich jabłek z oliwą stosowany do smarowania stosowano na kurcze. Pieczone jabłka z kadzidłem podawano przy zapaleniu opłucnej.

 

Jabłoń domowa- zastosowanie

  • Suszone wytłoki z jabłek są doskonałym dodatkiem do pasz dla kurcząt
  • Drewno wykorzystuje się w stolarce
  • Z jabłek pozyskuje się pektynę
  • Jabłka wykorzystuje się do produkcji cydrów, soków jabłkowych oraz octów jabłkowych

 

Jabłoń domowa- wartość odżywcza

Jabłka w 80% składają się z wody, ponad to zawierają sporo błonnika, niewielką ilość tłuszczy, polifenole, garbniki, flawonoidy. Za piękny zapach jabłek odpowiada niewielka ilość olejku eterycznego, w którego skład wchodzą: acetyloaldehyd, alkohole, estry kwasu octowego. Jabłka to doskonałe źródło pektyn, których najwięcej znajduje się pod skórka i w gnieździe nasiennym. Owoce te są cenione za zawartość różnych kwasów organicznych: jabłkowego, cytrynowego, szikimowego, chinowego i innych. Piękny kolor jabłek jest związany z zawartością w skórce barwników: antocyjanów i karotenoidów, ponadto owoce te dostarczają większość witamin i różne sole mineralne np. potas, kobalt, nikiel, molibden, mangan, fosfor, krzem.

JABŁOŃ DOMOWA DZIAŁANIE LECZNICZE

Owoce jabłoni domowej:

  • Pomagają w trawieniu, regulują florę bakteryjną 
  • Neutralizują substancje toksyczne wspomagając pracę wątroby
  • Działają ochronnie na przewód pokarmowy
  • Dzięki zawartości pektyn  zapobiegają zaleganiu resztek pokarmów w jelitach i ich nadmiernej fermentacji
  •  Wykazują działanie przeczyszczające, regulują florę bakteryjną w jelicie grubym oraz pobudzają perystaltykę jelit
  • Pomagają przy zaparciach, są pomocne przy czerwonce oraz chronicznych nieżytach jelita grubego
  • Gotowane tarte jabłka leczą biegunkę u dzieci
  • U dorosłych leczą niestrawność oraz choroby wrzodowe
  • Zmniejszają apetyt oraz stabilizują poziom cukru we krwi
  • Wzmacniają serce oraz zwiększają ilość płynów ustrojowych
  • Dzięki zawartości pektyn zmniejszają ilość wchłanianego cholesterolu przez co chronią organizm przed zawałem, udarem tętniczym i miażdżycom
  • Wzmacniają serce oraz obniżają ciśnienie tętnicze krwi.
  •  Uszczelniają naczynia włosowate zapobiegając powstawaniu wysięków podskórnych oraz pajęczaków
  • Są polecane przy anemii, ze względu na sporą zawartość kwasu foliowego i żelaza
  • Zwalczają przeziębienie oraz infekcje górnych dróg oddechowych
  • Polecane są przy ostrym zapaleniu oskrzeli
  • Mają pozytywny wpływ na funkcje płuc
  • Stymulują dziąsła oraz pobudzają wydzielanie śliny
  • Wspomagają i wzmacniają mięśnie oraz pomagają przy zmniejszeniu obrzęków nóg, są zalecane przy bólach stawów
  • Wzmacniają mięśnie oraz zwiększają gęstość kości
  • Wspomagają układ nerwowy i pomagają zmniejszyć napięcie psychiczne
  • Oczyszczają organizm z toksyn i metali ciężkich, a szczególnie z soli ołowiu, strontu kobaltu i rtęci
  • Wykazują działanie moczopędne oraz zapobiegają tworzeniu się kamieni
  • Odkwaszają organizm, ponieważ zawierają dużo zasadowych soli mineralnych
  • Dzięki zawartości dużej ilości polifenoli wykazują silne działanie antyoksydacyjne

 

Jabłoń domowa w pediatrii

Utarte jabłko podaje się dzieciom przy biegunce, zjedzone w nocy ułatwia zasypianie, z kolei pieczone jabłko podaje się przy anginie i otyłości. Jabłka stosuje się w  nieżytach przewodu pokarmowego, zatruciach pokarmowych i niestrawności u dzieci.

 

Jabłoń domowa- działanie uboczne

  • Cukier zawarty w jabłkach sprzyja próchnicy zębów. Kwas jabłkowy również niekorzystnie wpływa na zęby, dlatego najkorzystniej jest jeść jabłka w trakcie posiłków
  • Sok jabłkowy może powodować u dzieci biegunkę
  • Wiele osób jest wrażliwych na ocet jabłkowy
  • Nasiona jabłek zawierają toksyczny cyjanek, dlatego należy się wystrzegać spożywania pestek jabłka w większych ilościach
  • U osób szczególnie wrażliwych jabłka, a dokładniej zawarte na skórce związki mogą powodować alergię
  • Jabłka są źródłem fruktozy, stąd nie powinny ich spożywać w dużej ilości osoby z insulinoopornością i leptyno-opornością 

 

Jabłoń domowa- interakcje z lekami

Sok jabłkowy hamuje działanie CYP1A1 oraz prawdopodobnie zmniejsza aktywność OATP. Na skutek tej interakcji może dojść do zmniejszenia biodostępności feksofenadyny- leku przeciwhistaminowego.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Polecane blogi i strony

Źródła:

  1. Górnicka J.; Apteka natury leksykon zdrowia; Wyd. Martel, Łódź 2005, str. 155-157
  2. Hirscher P.; Leczymy się i gotujemy ze św. Hildegardą; Instytut Wydawniczy PAX, 2006, str. 9, 45 
  3. Karabela M.; Rajski owoc; Panacea nr 4 (17) 2006r, str. 26-27
  4. Krynicka T.; Gargiliusz lekarstwa z warzyw i owoców; ISKOŚiO UWR, Wrocław 2016, str. 102-104
  5. Leśnicka M.; Zielska. Zioła, ziółka; Power Press 2000, Gdańsk 2000r., str. 78-79
  6. Lim T. K.; Edible medicinal and nonmedicinal plants; Vol. 4, Fruits, Springer 2012, str. 413-436
  7. Łuczaj Ł.; Dzikie rośliny jadalne Polski przewodnik survivalowy; Chemigrafia 2004, str. 80
  8. Olechnowicz- Stępień W., Lamer- Zarawska E.; Rośliny lecznicze stosowane u dzieci, PZWL, Warszawa 1992, str. 125-126
  9. Poprzęcki W.; Ziołolecznictwo; Wydawnictwo Spar, 1989r., str. 105,
  10. Rostafiński J.; Zielnik czarodziejski czyli zbiór przesądów o roślinach; Akademia umiejętności, Kraków 1893, str. 26
  11. Swora- Cwynar E., Marcinkowska E., Olejniczak M.; Interakcje najczęściej stosowanych leków z żywnością; Piel. Zdr. Pub. 2015, 5, 4, str. 427-439; DOI
  12. Toussian- Samat M.; A history of food; Blackwell Publishing Ltd., 2009, str. 558- 567
  13. Zdrojewicz Z., Cabała K., Pypno D., Bugaj B.; Jedz jabłka – będziesz zdrowszy; Medycyna Rodzinna 3 (18)/2015, str. 131-136
  14. https://polish.mercola.com/sites/articles/archive/2017/10/09/jablko-zdrowie-korzysci.aspx (12.02.2021)
  15. http://www.poradnikzdrowie.pl/zywienie/co-jesz/Jablka-chronia-przed-zawalem-i-zaparciami-wzmacniaja-zeby-ulatwiaja-odchudzanie_35460.html (przed 15.02.2014)
  16. https://sites.google.com/site/zdrowiewnaturze/proste-sposoby-na-choroby/warzywa-lekiem-na-choroby/jablka (przed 15.02.2014)
  17. http://zycienaszczycie.pl/jablka-sprzymierzeniec-dla-zdrowia-i-urody/ (przed 15.02.2014)

 

Newsletter

O Blogu

Blog Naturalne zdrowie powstał kilka lat temu i ma on charakter informacyjny. Wszystkie wiadomości o zastosowaniu i właściwościach ziół oraz dietetyce i ziołolecznictwie zbieram w różnych książkach i na stronach internetowych. 

#zioła #zastosowanieziół #ziołolecznictwo #dietetyka #zdroweodżywianie #przyprawy #roslinylecznicze

Musisz wiedzieć

Informacje zamieszczone na stronie internetowej nie stanowią profesjonalnej porady medycznej ani instrukcji użycia. W żadnym wypadku treści zamieszczone na stronie internetowej nie mogą zastąpić konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.