- Babka lancetowata
Babka lancetowata (łąc. Plantago lanceolata) to pospolita roślina zielna występująca na łąkach, pastwiskach, przy drogach i na trawnikach. Jej charakterystyczną cechą są wąskie, lancetowate liście z wyraźnymi nerwami. Liście babki lancetowatej są wykorzystywane w zielarstwie, przede wszystkim jako surowiec do przygotowywania preparatów stosowanych tradycyjnie przy podrażnieniu jamy ustnej i gardła oraz w łagodzeniu kaszlu towarzyszącego przeziębieniu. Roślina zawiera między innymi związki śluzowe, irydoidy i polifenole. Sprawdź, jakie właściwości przypisuje się babce lancetowatej, jak przygotować napar i na co zwrócić uwagę podczas jej stosowania.
Babka lancetowata- najważniejsze informacje
- Nazwa polska: babka lancetowata
- Nazwa łacińska: Plantago lanceolata
- Nazwa angielska: Buskthorn
- Rodzina: babkowate
- Surowiec zielarski: liście i nasiona babki
Średniowieczna modlitwa do dziewięciu ziół:
„I ty babko, matko roślin, otwarta ku słońcu, potężna we wnętrzu, nad którą skrzypiały wozy, nad którą przejeżdżały konno kobiety, przejeżdżały konno narzeczone i galopowały parskające byczki. Wszystkiemu stawiłaś opór i przeciwstawiasz się wszystkiemu. Tak też przeciwstawiasz się truciźnie, zarazie i nieszczęściu, które toczy się przez kraj.”
Gdzie rośnie babka lancetowata?
Pierwotnie babka lancetowata występowała na terenie Europy, Afryki Północnej oraz zachodnio- środkowej części Azji. Obecnie można ją spotkać na wszystkich kontynentach. W Polsce jest to gatunek pospolity na terenie całego kraju. Jednak przez rolników jest uważana za chwast.
Stosowanie herbicydów sprawia, że obszar naturalnego występowania babki lancetowatej się zmniejsza, dlatego od niedawna w niektórych krajach babka lancetowata jest uprawiana.
Jak odróżnić babkę lancetowatą o babki zwyczajnej?
Rodzaj Plantago obejmuje ponad 160 gatunków, z których część jest ceniona za właściwości lecznicze. Do najbardziej znanych należą babka lancetowata, babka zwyczajna (nazywana również babką większą), babka średnia, babka piaskowa, babka jajowata oraz babka azjatycka. Dwie najbardziej znane i cenione to babka lancetowata i babka zwyczajna. I choć rośliny te mają wiele wspólnych cech, można je odróżnić przede wszystkim po kształcie i wielkości liści oraz wyglądzie kwiatostanów. Babka lancetowata wyróżnia się wąskimi, lancetowatymi liśćmi z wyraźnie widocznymi, równoległymi nerwami, natomiast babka zwyczajna ma szerokie, jajowate liście, które tworzą przyziemną rozetę. Różnice te ułatwiają rozpoznanie obu gatunków podczas spaceru i zbioru roślin do celów zielarskich. Warto pamiętać, że poszczególne gatunki babki różnią się również składem i zastosowaniem, dlatego przed zbiorem należy upewnić się, z którą rośliną mamy do czynienia.
Liście babki lancetowatej – skład i substancje aktywne
Głównymi związkami aktywnymi w liściach babki lancetowatej są glikozydy irydoidowe (aukubina, katalpol) oraz glikozydy fenetylowe (akteozyd, plantamajozyd). Ponadto w liściach babki można znaleźć polisacharydy, flawonoidy, garbniki, fitosterole, substancje śluzowe i pektyny. Surowiec dostarcza również kwasy organiczne: askorbinowy, nikotynowy, fumarowy, benzoesowy, cytrynowy, wanilinowy.
Babka lancetowata jest źródłem witamin (A, C, K) oraz soli mineralnych: wapnia, potasu, krzemu, cynku, siarki, magnezu, sodu, żelaza, manganu, miedzi, molibdenu, glinu, fosforu, boru.
Surowiec farmakopealny (Plantaginis lanceolatae) powinien zawierać 1,5 % irydoidów w przeliczeniu na aukubinę.
Babka lancetowata- historia
Liście babki były uważane w starożytności za panaceum na wszelkie dolegliwości. W Chinach babka była znana 3 000 lat temu, gdzie była stosowana jako środek wykrztuśny, moczopędny, przeciwkrwotoczny i leczący bezpłodność. Surowiec był także stosowany w chorobach zakaźnych.
Roślina ta znana była w Persji i Arabii. Z kolei w Grecji i Rzymie leczono nią czerwonkę, kaszel. Powszechnie była to roślina wykorzystywana jako lek na 24 choroby.
Święta Hildegarda stosowała sok z babki do likwidowania piegów na twarzy i leczenia krwawych wymiotów. Nasiona z babki uznawała jako środek zapobiegający poronieniom.
W XIX i na początku XX wieku babkę lancetowatą uważano jako zioło działające odtruwająco.
Babka lancetowata w medycynie ludowej
W Polskiej medycynie ludowej babka jest znana jako lek działający na wszystkie błony śluzowe oraz jako środek czyszczący krew. Sok z liści stosuje się przy febrze, użądleniach pszczół, trzmieli jako środek przeciwbólowy i przeciw zakażeniom. Dawniej liście babki utarte z białkiem przykładano w miejsce ukąszeń żmii. Z kolei na kolkę brzuszną robiono okłady z ciepłych rozgotowanych liści.
BABKA LANCETOWATA WŁAŚCIWOŚCI I ZASTOSOWANIE
Babka lancetowata ma podobne właściwości i zastosowanie jak babka zwyczajna. Jest to surowiec działaniu powlekającym pomocnym w stanach zapalnych przewodu pokarmowego. Napary stosuje się również do płukania jamy ustnej i gardła. Babka jest także surowcem stosowanym w celu złagodzenia kaszlu, zwłaszcza przy silnym zaflegmieniu.
Zastosowanie zewnętrzne babki lancetowatej – co warto wiedzieć?
Babka lancetowata jest rośliną cenioną w ziołolecznictwie, szczególnie ze względu na tradycyjne zastosowanie w pielęgnacji skóry. Preparaty na bazie tej rośliny są tradycyjnie stosowane zewnętrznie w celu łagodzenia niewielkich podrażnień skóry oraz wspomagania pielęgnacji drobnych uszkodzeń naskórka. W przypadku zastosowania na skórę warto wybierać preparaty przeznaczone do tego celu i stosować je zgodnie z zaleceniami producenta. Tradycyjnie liście babki wykorzystywano w formie okładów i przemywań przy, aby złagodzić stany zapalne spojówek. Również w przypadku ran, stłuczeń oraz poparzeń. Świeże liście mogą pomóc jako pierwsza pomoc przy ukąszeniu owadów.
Jak przygotować napar z babki lancetowatej?
Napar z babki lancetowatej można przygotować z suszonych liści. Zazwyczaj surowiec zalewa się gorącą wodą i pozostawia pod przykryciem na 10 minut, a następnie przecedza. Tak przygotowany napar tradycyjnie wykorzystuje się w celu łagodzenia podrażnienia gardła i towarzyszącego mu suchego kaszlu. Jeżeli zbierasz samodzielnie liście babki pamiętaj, aby używać roślin zebranych przy ruchliwych drogach ani w miejscach narażonych na zanieczyszczenia.
Babka lancetowata – przeciwwskazania i bezpieczeństwo
Przeciwwskazaniem do stosowania babki jest nadwrażliwość lub alergia na babkę lancetowatą. Ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki na stał, ponieważ surowieć może wchodzić w interakcje z lekami.
Należy pamiętać, że naturalne pochodzenie rośliny nie oznacza, że każdy sposób jej stosowania jest bezpieczny. W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej, dolegliwości żołądkowo-jelitowych lub innych niepożądanych objawów należy przerwać stosowanie i skonsultować się ze specjalistą.
NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA
Na co pomaga babka lancetowata?
Liście babki lancetowatej są tradycyjnie stosowane w preparatach przeznaczonych do łagodzenia kaszlu związanego z przeziębieniem oraz niewielkiego podrażnienia jamy ustnej i gardła.
Czy babka lancetowata pomaga na kaszel?
Preparaty z liści babki lancetowatej są tradycyjnie wykorzystywane do łagodzenia kaszlu towarzyszącego przeziębieniu.
Jakie właściwości mają liście babki lancetowatej?
Liście babki lancetowatej zawierają między innymi związki śluzowe, irydoidy i polifenole. Są wykorzystywane w tradycyjnych preparatach zielarskich, przede wszystkim związanych z łagodzeniem kaszlu i podrażnień błon śluzowych.
Czy babka lancetowata jest tym samym co babka jajowata?
Nie. Babka lancetowata (łac. Plantago lanceolata), babka zwyczajna (łac. Plantago major) i babka jajowata (łac. Plantago ovata) to różne gatunki. Babka jajowata jest szczególnie znana ze stosowania łusek nasiennych jako źródła błonnika, natomiast liście babki lancetowatej wykorzystuje się między innymi w tradycyjnych preparatach na kaszel.
Informacja: Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani farmaceutą.
Publikacja: 31.01.2021
Aktualizacja: 21.10.2026
Autor: Alicja Borowska
Autorka Naturalnego Zdrowia. Absolwentka Technologii Chemicznej oraz studiów podyplomowych „Rośliny lecznicze – pozyskiwanie i zastosowanie w fitoterapii i dietetyce”. Autorka książki: Czosnek naturalny antybiotyk
Andrzejewska- Golec E.; Babka lancetowata- tradycja i współczesne zastosowania w lecznictwie; Panacea nr. 3 (24), lipiec- wrzesień 2008, str. 15-17
Halarewicz A.; Atlas ziół- kulinarne wykorzystanie roślin dziko rosnących; Wydawnictwo SBM Sp. Z o.o., Warszawa 2015, str. 26-27
Ogonowski J., Kołakowska A.; Preparaty kosmetyczne na bazie ekstraktów z babki lancetowatej; LAB 2016, nr. 5 str. 16-20
Olechnowicz- Stępień D., Lamer- Zarwaska E.; Rośliny lecznicze stosowane u dzieci; PZWL, Warszawa 1992, str. 42-45
Ożarowski A., Jaroniewski W.: Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie; Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1989, str. 88-93
Senderski M. E.; Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie; wyd. Mateusz E. Senderski, Podkowa Leśna 2016; str.178-179
Tyszyńska- Kownacka D., Starek T.; Zioła w polskim domu; Wydanie Watra, Warszawa 1988, str. 50- 52
Wasilewska G.; Polskie zioła lecznicze i uzdrawiające; Wydawnictwo RM 2015, str.36-37
- Podobne artykuły
Jakie zioła zbierać we wrześniu
Wrzesień w kalendarzu, więc nastał czas, aby zrobić zapasy cennych ziół i owoców, które mogą się bardzo przydać zimą. Zobacz jakie zioła zbiera się we wrześniu
Zioła o działaniu przeciwzapalnym
Stan zapalny to naturalny wieloetapowy proces, który rozwija się w organizmie pod wpływem działania różnych czynników uszkadzających….
Babka jajowata interakcje z lekami
Babka jajowata i jej nasienie jest składnikiem suplementów diety wspomagających pracę jelit. Preparaty te mogą wchodzić w interakcje z wieloma lekami
