Tematy na blogu

Menu

Agrest-Ribes uva-crispa

Systematyka
Klasa: Okrytonasienne
Rząd: Skalnicowate
Rodzina: Agrestowate
Rodzaj: Porzeczka
Gatunek: Porzeczka agrest

 

Nazwy
Łacińska: Ribes uva-crispa, grossularia reclinata
Angielska: Goosebery
Niemiecka: Stachelbeere
Polskie nazwy: Porzeczka agrest, winorośl północy

 

Agrest to roślina uprawiana na szeroką skalę od niedawna, trochę zapomniany w polskich ogródkach, choć to Polska jest głównym importerem owoców agrestu. A szkoda, bo owoce agrestu dostarczają wielu cennych składników mineralnych do organizmu oraz odkwaszają organizm i oczyszczają z toksyn. Zalet spożywania tego kwaskowatego owocu jest znacznie więcej.
Krzew agrestu dostarcza soczyste jagody różnej wielkości, w kolorze żółtym, czerwonym lub zielonym. Owoce agrestu zawierają sporo pektyn, są więc doskonałym dodatkiem żelującym w przyrządzaniu dżemów, powideł czy innych przetworów.

 

Morfologia
•Roślina wieloletnia, o płytkim systemie korzeniowym
•Zdrewniały krzew, który w zależności od odmiany może osiągać wysokość nawet 1,5m.
•Niewielkie kolce występują na wszystkich pędach oraz u nasady pączków.
•Liście naprzemienne, pojedyncze, ciemnozielone lub jasno-szarozielone, 3-5 klapowe o brzegach lekko karbowanych, drobno owłosione.
•Kwiaty małe, niepozorne, dzwonkowate z 5 płatkami, w kolorze białym, żółtawym lub czerwono różowym zebrane w małe zwisające trójkwiatowe grona.
•Owoc to jagoda właściwa o twardawej, cienkiej skórce pokrytej meszkiem.
•W środku jagody znajduje się około 40 pestek
•Owoc kwaskowaty, soczysty, w zależności od odmiany w kolorze żółtym, zielonym lub czerwonym

 

Występowanie
Powszechnie uważa się, że agrest pochodzi z Europy, umiarkowanych stref Azji oraz północno- zachodnich obszarów Afryki. Obecnie porasta Europę, Azję Środkową, Afrykę Północną oraz obie Ameryki. W stanie dzikim naturalnie rośnie na zboczach Alp we Francji.
W Polsce to roślina trochę zapomniana, rośnie w przydomowych ogródkach, niekiedy dziczejąca. W stanie dzikim porasta dolne regle Karpat oraz Sudetów.

 

Odmiany
Rozróżnia się dwie podstawowe odmiany agrestu:
•Agrest pospolity (Ribes grossularia)
•Agrest kędzierzawy (Ribes grossularia uva-crispa)

Od tych dwóch odmian pochodzą wszystkie pozostałe europejskie odmiany agrestu wielkoowocowego. Możemy wyróżnić odmiany wczesne, późne, a także agrest gładki, szczeciniasty. Można go spotkać w różnych kolorach i wielkościach. W sumie występuje w ponad 50 gatunkach, uprawiany jest głownie w przydomowych ogródkach.

 

Uprawa
Jest to roślina, która lubi chłodniejszy klimat o wilgotnych latach i mroźnych zimach. Rośnie na każdym typie gleby, ale preferuje gleby gliniaste lub czarne, które długo utrzymują wilgoć. Najlepsze owoce ma gdy rośnie w pełnym słońcu, przy czym zielone owoce są bardziej kwaśne, natomiast czerwone odmiany są bardziej słodkie i delikatne. Kwitnie od kwietnia do maja, jest rośliną owadopylną.
Polska należy do światowej czołówki producentów agrestu, choć w domowych ogródkach jest to krzew raczej zapomniany.

Surowiec leczniczy
W medycynie ludowej wykorzystuje się owoce agrestu oraz liście.

Zbiór
Owoce w zależności od odmiany zbiera się od czerwca do początku sierpnia.

 

Zastosowanie w kuchni
Niedojrzały agrest zawiera sporo pektyn w związku z czym świetnie nadaje się na galaretki lub jako dodatek galaretujący do owoców, które pektyn mają za mało lub nie zawierają ich wcale. Niedojrzałe lub późno dojrzałe owoce można kandyzować, przerabiać na kompoty, dżemy, marmolady i nadzienia do cukierków. Dojrzałe owoce spożywa się na surowo, ponadto przygotowuje się z nich powidła, soki oraz wina.
Żółty agrest najlepiej nadaje się jako dodatek do deserów, a najlepsze wino powstające z tych winogron przypomina szampana. Czerwony agrest jest troszkę bardziej kwaskowy. Wykorzystuje się również młode liście agrestu, które mogą stanowić dodatek do sałatek.
W Portugalii z owoców agrestu przygotowuje się popularny napój chłodzący z sodą i woda lub mlekiem.
Owoce agrestu można zarówno suszyć jak i mrozić. Suszone owoce agrestu można dodawać do herbaty.

 

Historia
Prawdopodobnie roślina nie była znana w starożytności, chociaż Pliniusz stary w swoim dziele Historia Naturalna opisuje roślinę o podobnych właściwościach.
Pierwsza wzmianka o tym gatunku pochodzi z 1536 r., kiedy to po raz pierwszy roślinę tą opisał francuski lekarz- Jean de Rvelle. Chociaż pojawiają się doniesienia, że wcześniej agrest był uprawiany około XV wieku w ogrodach Moskwy. Później, bo w XVIII wieku agrest opisano jako roślinę hodowaną w ogrodach Anglii i Francji głównie jako roślinę ozdobną. Pojawianie się coraz to nowych odmian z większymi owocami przyczyniło się do rozprzestrzenienia się rośliny w całej Europie. Przyjmuje się, że na szeroką skalę roślina jest uprawiana w Europie od ponad 200 lat.

Wierzenia ludowe
Owoc agrestu był kojarzony ze szczęściem domowego ogniska. Popularne było wieszanie w oknach i framugach drzwi gałęzi dzikiego agrestu, wierzono bowiem, że odpędzi to nieszczęścia.
Staroangielskie legendy podają, że w agreście mieszkają wróżki i leśne duszki.

 

Zastosowanie
Agrest jest uprawiany jako krzew przydomowy lub jako żywopłot. Uprawia się go głownie dla owoców.

 

Składniki mineralne
•Pektyny
•Błonnik
•Cukry: glukoza, fruktoza, skrobia, w śladowych ilościach także sacharoza
•Kwasy organiczne: cytrynowy, jabłkowy, winny,
•Kwas α-linolenowy i kwasy omega-3
•Flawonoidy: kmaperol, kwerecytyna, mirystycyna, rutyna, luteina
•Kwasy fenolowe: kawowy, p-kumarynowy, ferulowy, p-hydroksybenzoesowy, glausowy, egalowy
Witaminy: A, B1, PP, C, E, kwas foliowy
•Garbniki: tanina
•Antocyjaniny
•Sole: magnez, wapń, żelazo, potas, sód, molibden, fosfor, krzem, miedź

W niedojrzałych owocach znajduje się także kwas bursztynowy. Natomiast dojrzałe owoce zawierają duże ilości serotoniny.
Nasiona agrestu są źródłem kwasu gamma-linolowego oraz witaminy E.

Wartość odżywcza w przeliczeniu na 100 g świeżych owoców

Kalorie

40 kcal

Indeks glikemiczny

15

Błonnik

3,2 g

Cukry

10,1g

Proteiny

0,9g

Tłuszcze

0,55g

Witamina A

290 UI

Beta-karoten

89µg

Witamina E

1 mg

Witamina B1

0,011 mg

Witamina B2

0,025 mg

Niacyna

0,25

Witamina B6

0,015 mg

Kwas pantenowy

0,286 mg

Biotyna

0,5 µg

Foliany

11,7 mg

Witamina C

33 mg

Sód

2 mg

Potas

176 mg

Wapń

26,5 mg

Magnez

8 mg

Fosfor

23,6 mg

Żelazo

0,4 mg

Miedź

0,056 mg

Cynk

0,16 mg

Jod

0,3 µg

Mangan

0,17 mg

Chrom

0,3 µg

Selen

0,068 µg

Nikiel

2,54 µg

Tryptofan

9 mg

 

DZIAŁANIE LECZNICZE

Układ pokarmowy
Agrest działa korzystnie na nasz układ pokarmowy, wspomaga trawienie oraz perystaltykę jelit. Stosuje się go także jako środek przeciwbólowy w stanach zapalnych żołądka i jelit oraz w celu normalizacji procesów trawiennych. Spożywanie świeżych owoców pomaga pozbyć się zaparć, natomiast suszone owoce działają przeczyszczająco.
W dawnych czasach często podawano nalewkę agrestową jako panaceum na problemy trawienne, zaparcia oraz jako środek żółciopędny.
Częste spożywanie owoców wspomaga pracę wątroby. W medycynie ludowej owoce stosowane są przy zastojach lub przy nadmiarze żółci, poleca się wówczas choremu galaretkę z czerwonego agrestu.
Agrest jest polecany osobom, które chcą pozbyć się kilku kilogramów. Istnieją bowiem doniesienia, że agrest pomaga w walce z otyłością.

Układ krwionośny
Owoce agrestu są nieocenione w walce z cholesterolem, a dzięki temu chronią nasz układ krwionośny przed wieloma chorobami, wzmacniają naczynia krwionośne oraz usprawniają krążenie krwi. Do tego obniżają ciśnienie krwi. Nasiona agrestu wykazują działanie przeciwmiażdżycowe.
Medycyna ludowa stosuje owoce agrestu jako lek przeciwkrwotoczny. Natomiast duża zawartość żelaza w owocach agrestu chroni przed anemią.

Układ wydalniczy
Agrest ma działanie moczopędne, wspomaga także wydalanie toksyn z organizmu. Duża zawartość pektyn pomaga wydalić metale ciężkie z organizmu.
Medycyna ludowa poleca spożywanie agrestu profilaktycznie przeciwko schorzeniom dróg moczowych i chorobom nerek. Wyciągi przygotowane z liści agrestu dawniej podawano przy piasku nerkowym oraz dnie moczanowej.
W medycynie ludowej stosuje się duszone, niedojrzałe owoce jako środek tonizujący i oczyszczający organizm.

Układ oddechowy
Duża ilość witaminy C sprawia, że agrest wspomaga naszą odporność. A pozostałe związki zawarte w agreście wzmacniają płuca.
Świeżo wyciśnięty sok z agrestu zmieszany z wodą jest od dawna wykorzystywany do płukania gardła i dziąseł w przypadku owrzodzeń i stanów zapalnych. Często zaleca się taką płukankę przy anginie.

Układ nerwowy
Składniki zawarte w agreście korzystnie wpływają na układ nerwowy, wspomagają koncentrację, koją nerwy oraz dają uczucie odprężenia. Agrest wpływa na procesy kojarzenia oraz wyostrza myślenie.
Obecność luteiny w agreście może pomóc w zapobieganiu powstawania zwyrodnień plamki żółtej.

Układ rozrodczy
Według podań medycyny ludowej agrest działa wzmacniająco, szczególnie w okresie menstruacji. Często był podawany kobietom jako środek przeciwkrwotoczny przy obfitych miesiączkach. Uważa się także, że owoce agrestu pozytywnie wpływają na płodność.

Układ kostno-ruchowy
Owoc agrestu zawiera duże ilości wapnia i magnezu, dzięki czemu wspomaga mineralizację kości i zębów.
Agrestu pomagają w ujędrnianiu mięśni oraz korzystnie wpływają na ich pracę.
Działanie moczopędne wspomaga wydalanie mocznika z organizmu dzięki czemu agrest chroni przed artretyzmem. A częste spożywanie agrestu chroni także przed podagrą, gośćcem i reumatyzmem. Łagodzi także objawy choroby zwyrodnieniowej stawów.

Skóra
Agrest działa pielęgnacyjne na naszą skórę, a częste jego spożywanie chroni przed powstawaniem chronicznych stanów zapalnych skóry. Ekstrakty z owoców działają hamująco na bakterie wywołujące trądzik.

Działanie dodatkowe
Agrest jest owocem, który redukuje zbyt dużą kwasowość organizmu. Nalewka z agrestu od dawien uważana była za eliksir młodości. Często poleca się ją osobom starszym oraz mającym kontakt z materiałami promieniotwórczymi.
W dawnych czasach sądzono, że sok z agrestu leczy wszelkie stany zapalne w organizmie, stosowano go także jako lek na malarię. Nasiona agrestu również wykazują silne działanie przeciwzapalne.
Duża zawartość serotoniny obecna w agreście wykazuje działanie przeciwnowotworowe.

Działanie niepożądane
Przy zbyt długim stosowaniu naparów i wywarów z agrestu narażeni jesteśmy na wypłukiwanie soli mineralnych z organizmu.
Często obserwuje się nadwrażliwość na owoce agrestu.

Przeciwwskazania
•Cukrzyca
•Wrzody żołądka i dwunastnicy, zapalenie okrężnicy i jelit ponieważ twarda skórka oraz nasiona mogą zaostrzyć objawy choroby.
•Choroby układu moczowego- agrest należy stosować bardzo ostrożnie i w niewielkich ilościach.
Owoców agrestu nie powinno się łączyć ze śliwkami, mlekiem i produktami mlecznymi.

 

PREPARATY LECZNICZE

1.Napar z liści agrestu
•25 g suszonych liści agrestu
•0,5 l wody

Liście zalać wrzącą wodą i pozostawić do wystygnięcia pod przykryciem. Pić 3-4 razy dziennie. Napar z liści jest doskonałym tonikiem szczególnie polecanym osobom młodym mającym problem z cerą trądzikową.
Kurację naparem z liści agrestu należy koniecznie uzgodnić z lekarzem!

Zastosowanie: Napar jest stosowany w przypadku kamieni nerkowych.

2.Sok z agrestu 
•Owoce agrestu
•Miód do smaku

Owoce agrestu rozgnieść i zalać letnią wodą. Pozostawić na kilka minut.
Zastosowanie: Sok z agrestu jest pomocny przy anemii, braku witamin oraz wysypkach skórnych. Sok z miodem można także stosować do płukania gardła przy bólach i przeziębieniu.
Tak przygotowany sok rozcieńczony 1:2 z wodą pomaga przy zatruciach metalami ciężkimi oraz wspomaga w walce z otyłością.

3.Na przeziębienie
•Garść owoców agrestu
•Łyżka miodu
•Odrobina wody

Owoce zblendować z dodatkiem miodu i wody. Spożywać kilka razy w ciągu dnia przy przeziębieniu.

4.Kompot z agrestu na dolegliwości żołądkowe
•Łyżka owoców agrestu
•Szklanka wody

Owoce zalać gorącą wodą, gotować na małym ogniu przez 10 minut. Wywar wystudzić i odcedzić. Pić 4 razy w ciągu dnia.

Zastosowanie: Kompot z agrestu jest pomocny przy przewlekłych zaparciach, jako środek przeczyszczający oraz przeciwbólowy.

5.Kompot z agrestu na dolegliwości kobiece
•Łyżka owoców
•Szklanka wody

Owoce zalać szklanką zimnej wody i doprowadzić do wrzenia. Gotować na wolnym ogniu przez 5- 10 minut. Po przestudzeniu i odcedzeniu kompot jest gotowy do spożycia.

Zastosowanie: Kompot jest pomocny w normalizacji cyklu miesiączkowego oraz przy zbyt długim i obfitym krwawieniu.

6.Kompot z agrestu do stosowania zewnętrznego
•Łyżka dojrzałych owoców
•Szklanka wody

Owoce zalać gorącą wodą, gotować przez 10 minut. Po przestudzeniu wcierać w skórę.

Zastosowanie: Kompot z agrestu stosowany zewnętrznie szybko przynosi ulgę w przypadku poparzeń wywołanych przez trujące rośliny.


7.Nalewka z agrestu

•½ kg owoców
•½ l 70% alkoholu
•25 dag cukru
•½ l wody
•Laska wanilii
•Kawałek imbiru

Owoce lekko zmiażdżyć i zalać alkoholem. Przygotować syrop z cukru i wody. Do syropu dodać owoce, laskę wanilii oraz imbir. Całość zamknąć w naczyniu i pozostawić na tydzień w ciepłym i ciemnym miejscu. Następnie zlać płyn znad owoców, owoce wycisnąć przez gazę i połączyć przesącz z wyciągiem alkoholowym.

Dawkowanie: 1 łyżeczka rano i wieczorem przy dolegliwościach żołądkowych oraz na poprawę odporności.

 

 

 

NATURALNE KOSMETYKI

Dodatek agrestu do kosmetyków sprawia, że nasza skóra staje się bardziej wygładzona i nawilżona. Dodatki wyciągów z agrestu znajdziemy w kremach przeciwzmarszczkowych oraz maseczkach.
Agrest stosowany w formie wyciągów jako toniku doskonale oczyszcza cerę oraz ją upiększa. Pulpa z owoców jest stosowana w kosmetyce w formie masek oczyszczających do cery tłustej.
Maseczki z agrestu działają wygładzająco, oczyszczająco, wybielająco i rozjaśniająco. Dzięki dużej zawartości kwasów organicznych maseczki te są doskonałe dla skóry zmęczonej, poszarzałej. Łagodzą także stany zapalne oraz podrażnienia. Witamina C opóźnia procesy starzenia się skóry, a witamina A poprawia koloryt skóry.
Kosmetyki z dodatkiem agrestu przyspieszają regenerację skóry i pobudzają komórki do odbudowy. Ponadto pobudzają fibroblasty do produkcji kolagenu.

Liście agrestu wykazują działanie złuszczające.

1.Odżywcza maseczka z agrestu

•½ szklanki owoców agrestu
•2-3 łyżki jogurtu naturalnego
•Łyżka mąki ziemniaczanej
•Odrobina wody

Owoce zmiksować w blenderze, jeżeli to konieczne dodać trochę wody. Do owoców dodać jogurt i mąkę ziemniaczaną. Wszystko dokładnie mieszać do momentu uzyskania konsystencji papki. Maseczkę nakładać równomiernie na skórę twarzy omijając okolice oczu. Po 15 minutach zmyć letnią wodą.

Literatura

[1] J. Górnicka; Apteka natury leksykon zdrowia; Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski 2005, str. 149
[2] T.K. Lim; Edible Medicinal And Non-Medicinal Plants: Volume 4, 2012, Fruits , str. 51-55
[3] http://bonavita.pl/agrest-wlasciwosci-witaminy-i-zastosowanie
[4] http://zdrowieznatury.blox.pl/2011/08/AGREST.html
[5] http://www.vismaya-maitreya.pl/naturalne_leczenie_agrest_aronia_i_porzeczki.html
[6] http://www.panacea.pl/articles.php?id=2708
[7] http://zdrowiezroslin.blogspot.com/2016/07/agrest-wartosci-odzywcze-i-wasciwosci.html
[8] http://smaker.pl/ksiazki-nalewki-lecznicze,1868170,a,.html

Dane ze stron (1-6) przed 04.09.2016
[9] http://www.szkolnictwo.pl/szukaj,Porzeczka_agrest (29.06.2017)
[10] http://www.cbr.edu.pl/rme-archiwum/2010/rme39/dane/7_2.html (29.06.2017)
[11] http://www.superpiękna.pl/2014/07/prozdrowotne-i-upiekszajace-wasciwosci.html
[12] http://www.poradnikzdrowie.pl/zywienie/co-jesz/agrest-wlasciwosci-odzywcze-jakie-witaminy-zawiera-agrest_43678.html(30.06.2017)
[13] http://www.ekologia.pl/wiedza/ziola/agrest-owoc/praktyczne-zastosowanie/(30.06.2017)
[14] http://www.ekologia.pl/styl-zycia/zdrowa-zywnosc/agrest-uprawa-odmiany-i-wlasciwosci-odzywcze-agrestu,20711.html(30.06.2017)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Newsletter

  • Instagram
  • Facebook




Najczęściej szukane

Zdrowie • Naturalne • Ziołolecznictwo • Naturalne preparaty • Zioła • Właściwości ziół • Owoce • Warzywa • Kosmetyki • Przyprawy • Jak wyleczyć • Domowe leczenie • Zdrowotne • Zielarstwo • Sklep • Właściwości lecznicze • Naturalne leczenie • Sklep zielarski • Poradnik • Blog o zdrowiu • Ebook • suplementy diety • zdrowie • przyprawy • herbatki ziołowe • mięta • rumianek • skrzyp polny • melisa • herbata miętowa • właściwości ziół • leczenie ziołami • magia ziół

Musisz wiedzieć

Informacje zamieszczone na stronie internetowej nie stanowią profesjonalnej porady medycznej ani instrukcji użycia. W żadnym wypadku treści zamieszczone na stronie internetowej nie mogą zastąpić konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.

Na skróty

  • O nas
  • Polityka prywatności
  • Współpraca