- Produkty sojowe
Soja i produkty sojowe
Soja warzywna to roślina pochodząca z Azji, gdzie od wieków była wykorzystywana jako źródło pożywienia i nie tylko. Warto tutaj nadmienić, że nasiona soi są cenione przez dietetyków i wegan jako źródło białka. Stąd też tak szerokie zastosowanie soja ma w przemyśle spożywczym. (o tym będzie osoby wpis). Dzisiejszy wpis będzie dotyczył tego jakie produkty sojowe otrzymuje się z nasion soi.
Także zapraszam do czytania. A jeżeli chcecie się dowiedzieć więcej o samej soi to zapraszam do wpisu »tutaj«
Fermentowane produkty sojowe
Soja jest głównym składnikiem dań kuchni orientalnej, gdzie produkuje się tradycyjne produkty sojowe fermentowane. Warto tutaj nadmienić, że surowa soja jest dla nas toksyczna i ciężkostrawna. Dopiero proces fermentacji pozwala na bezpieczne spożywanie produktów sojowych, zwiększa ich strawność i przyswajalność. To właśnie te produkty są tradycyjnie spożywane w Azji od wieków. Wśród fermentowanych produktów sojowych można wymienić:
- sos sojowy– chyba najpopularniejszy dodatek do potraw na całym świecie. Powstaje w procesie fermentacji zachodzącej podczas moczenia nasion soi w wodzie i gotowania ich na parze. Sos sojowy jest tradycyjnie dodawany do potraw azjatyckich, aby wzmocnić ich smak i intensywność.
- tempeh– tradycyjny produkt indonezyjski, produkowany również ze sfermentowanych ziaren soi. Dzięki procesowi fermentacji uzyskuje się lepszą strawność białka oraz korzystny wpływ na mikroflorę jelitową. Ma orzechowy smak i świetnie komponuje się z daniami azjatyckimi oraz stanowi świetny zamiennik dla mięsnych burgerów.
- Sufu– nazywane również furu, to tradycyjny pochodzący z Chin. Jest to produkt seropodobny i może być wykorzystany podobnie jak sery dojrzewające.
- Miso– gęsta, pikantna pasta z soi zawierająca kwas mlekowy i drożdże. Popularna przyprawa Japońska, która wzbogaca smak potraw unami i dostarcza enzymów trawiennych.
- Natto– to japoński produkt popularny w całej Azji. Wykorzystywane głównie jako dodatek do ryżu lub warzyw. Smak ma nieco maślany i trochę piwny, pachnie drożdżami i chlebem. Charakteryzuje się nieco śluzowatą konsystencją przez co nie jest u nas zbyt popularne.
Niefermentowane produkty sojowe
Na rynku dostępne są również inne produkty otrzymywane z soi, które są szczególnie cenione przez wegetarian. Ogólnie przyjmuje się, że białko pochodzące z nasion soi jest pełnowartościowe i dostarcza aminokwasy egzogenne, co jest szczególnie ważne dla osób na diecie roślinnej. Soja służy do wyrobu twarogu tofu, makaronu hurusame, sosów i past przyprawowych. Warto pamiętać, że ziarna soi przed spożyciem należy długo moczyć w wodzie, a następnie długo gotować.
Zatem jakie produkty możemy kupić na sklepowych półkach?
- tofu-czyli twarożek sojowy powstały w procesie koagulacji białka sojowego. Tofu produkuje się z gotowanej przetartej soi. Można wyróżnić tofu twarde i bardzo twarde, tofu o obniżonej kaloryczności lub tofu z wapniem. Jest to produkt, który wykorzystuje się do produkcji zamienników sera. Ma mdły smak i ma tendencję do przyjmowania smaku innych składników żywności z którą jest gotowane. Tofu w krajach azjatyckich obok ryb jest podstawowym źródłem białka w diecie.
- mleko sojowe– to napój sojowy wytwarzany przez zmieszanie zmielonych nasion soi z wodą. Mleko sojowe może być aromatyzowane lub sprzedawane bez dodatków. Czasem mleko sojowe wzbogaca się wapniem. Jako ciekawostkę można podać, że mleko sojowe stosuje się w celu uzupełniania diety szczególnie niemowląt. Warto mieć na uwadze, że mleko sojowe może powodować astmy i alergie.
- Mąka sojowa– produkuje się ją z prażonych, zmielonych nasion sojowych. Zawiera ona więcej wilgoci niż mąka pszenna. W poruwniu do mąki pszennej jest też bogatsza w składniki odżywcze. Mąka ta w 50% składa się z białka, natomiast 15% stanowi błonnik. Może być alternatywą dla osób cierpiących na nietolerancję glutenu, ponieważ nie zawiera ona glutenu. Mąkę sojową wykorzystuje się do zagęszczania sosów, zapobiega ona czerstwieniu chleba, zmniejsza wchłanianie tłuszczu podczas smażenia. Obecnie jest ona szeroko stosowana w różnych dietach jako wyrównanie lub uzupełnienie niedoborów białka. Jest szczególnie polecana dla osób bardzo chorych, starszych oraz dzieci.
- Hydrolizaty białka sojowego– są produktem przemysłowym, najczęściej stosowanym jako zamiennik mięsa w żywności przetworzonej. Stąd też produkt ten jest powszechnie wykorzystywany w przemyśle spożywczym
Kawa z soi (?)
Jako ciekawostkę podaję informację o kawie z soi. Otóż napój ten poznano w Europie pod koniec XIX wieku. Pijano ją w Niemczech, Włoszech, Szwajcarii i na Bałkanach. Nasiona przed prażeniem ługowano, aby pozbyć się nadmiaru związków gorczycowych nadających nieprzyjemny smak napojowi. Kawę z soi traktowano jako kawę kryzysową, ponieważ ma ona oleistą konsystencję, pozostawia tłusty posmak i szybko jełczeje.
Pytania i odpowiedzi
Czym właściwie jest soja i dlaczego jest tak popularna w diecie roślinnej?
Soja to roślina strączkowa będąca jednym z najbogatszych roślinnych źródeł białka. Jej popularność w diecie roślinnej wynika z wysokiej wartości odżywczej, wszechstronności kulinarnej oraz możliwości tworzenia różnorodnych produktów — od napojów po fermentowane przetwory.
Czym różnią się produkty sojowe fermentowane od niefermentowanych?
Produkty fermentowane (np. tempeh, miso, natto, sos sojowy) powstają przy udziale bakterii lub grzybów, które rozkładają część związków antyodżywczych obecnych w soi. Dzięki temu są one zwykle łatwiej strawne i lepiej przyswajalne. Fermentacja może też wzbogacać produkt w korzystne bakterie i poprawiać biodostępność minerałów.
Produkty niefermentowane (np. mleko sojowe, mąka sojowa, białko sojowe) zachowują naturalny skład ziaren soi i są dobrą bazą odżywczą, choć u niektórych osób mogą być ciężej trawione.
Czy mleko sojowe może zastąpić mleko krowie?
Tak, mleko sojowe jest jedną z najlepszych roślinnych alternatyw dla mleka krowiego. Ma zbliżoną zawartość białka, a wersje fortyfikowane dodatkowo dostarczają wapnia i witaminy B12. Nie zawiera laktozy ani cholesterolu, dlatego sprawdzi się u osób z nietolerancją laktozy, na diecie roślinnej lub ograniczających produkty odzwierzęce.
Jak wybierać dobrej jakości produkty sojowe?
Warto zwracać uwagę na krótki i prosty skład — bez zbędnych dodatków, cukru czy sztucznych aromatów. Dobrze, jeśli soja pochodzi z upraw niemodyfikowanych genetycznie (non-GMO). W przypadku produktów fermentowanych istotna jest tradycyjna metoda fermentacji, a przy napojach sojowych — brak olejów roślinnych i zagęstników.
Jak włączyć soję do codziennej diety?
Soję można wprowadzać stopniowo i w różnych formach. Mleko sojowe sprawdzi się w kawie, owsiankach i koktajlach, tempeh i białko sojowe w daniach obiadowych, a miso jako baza do zup i sosów.
Atlas roślin, które zmieniły świat; Ringier Axel Springer Polska, Warszawa 2020, str. 93-95
Byczkiewicz B.;Kawy roślinne; (02.04.2020)
Longe J. L.; The Gale encyclopedia of diets, a guide to health and nutritions; 1-th edition, Thomson Gale 2018, str. 891-893
Sikorski Z. E.; Chemia żywności, skład, przemiany i właściwości; Wydawnictwo Naukowo- Techniczne, Warszawa 2002, str. 46
Toussian- Samat M.; A history of food; Blackwell Publishing Ltd. 2009, str. 46- 50
Warson R. R.; Vegetables, fruits and Herbs in health promotion; CRC Press 2001, str. 117-129
- Podobne artykuły
Superowoce- dlaczego warto je jeść
Superowoce wykazują mają udowodnione działanie zdrowotne na nasze zdrowie. Poznaj 10 superowoców i ich właściwości