- Krwawnik pospolity – właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania
Krwawnik pospolity (Achillea millefolium) to jedna z najbardziej znanych roślin zielarskich, od wieków wykorzystywana w tradycyjnym ziołolecznictwie. Jego nazwa gatunkowa archillea pochodzi z opisu znajdującego się w Iliadzie Homera, gdzie na krwawiącą ranę Achillesa przykładano ziele krwawnika. Nazwa millefolium związana jest z licznymi segmentami, na jakie podzielony jest liść krwawnika. Charakterystyczne, drobne kwiaty zebrane w płaskie kwiatostany można spotkać na łąkach, przy drogach i na nieużytkach. Ziele krwawnika zawiera m.in. olejek eteryczny, flawonoidy, garbniki i związki seskwiterpenowe, którym przypisuje się znaczenie dla jego właściwości.
W tej monografii przyglądamy się właściwościom, tradycyjnemu zastosowaniu i sposobom stosowania krwawnika pospolitego, a także przeciwwskazaniom i zasadom bezpieczeństwa. Sprawdzamy, na jakie dolegliwości krwawnik jest tradycyjnie stosowany, jak przygotować z niego napar oraz kiedy należy zachować szczególną ostrożność.
Krwawnik pospolity- podstawowe informacje
- Nazwa polska: krwawnik pospolity
- Nazwa łacińska: Achillea millefolium
- Nazwa angielska: Achillea millefolium
- Rodzina: astrowate
- Surowiec zielarski: ziele krwawnika
Krwawnik pospolity- występowanie i odmiany
Krwawnik to pospolita roślina, która występuje na obu półkulach w strefie klimatu umiarkowanego. Rodzimy obszar występowania obejmuje Europę i północną Azję. W Polsce krwawnik rośnie powszechnie na suchych łąkach, pastwiskach i poboczach dróg. Na polach uprawnych uważana za chwast.
Istnieje około 85 odmian krwawnika. Z czego w Polsce występuje kilka gatunków. Krwawnik wykazuje dużą zmienność gatunkową. Stąd też występuje w kilku podgatunkach i odmianach różniących się pokrojem oraz składem olejku eterycznego.
Przeczytaj więcej o roślinach z rodziny Asteraceae >>tutaj<<
Surowiec
Surowcem leczniczym jest ziele krwawnika (Millefolii herba), rzadziej kwiat (Millefolii flos).
Historia
Krwawnik jest jednym z najdawniej stosowanych ziół. W Chinach z otartych i wysuszonych łodyg krwawnika wykonywano wróżby z I księgi Ching. Z kolei na Zachodzie celtyccy druidzi przepowiadali pogodę przy pomocy ziela krwawnika.
W I w n.e. liczne właściwości krwawnika chwal między innymi Dioskorides. Wówczas ziele krwawnika stosowano jako lek na rany i wrzody. Hipokrates zalecał krwawnik w leczeniu żylaków odbytu. Kolejny uczony- Pliniusz pisze, że zielem krwawnika leczono rany u bydła.
W średniowieczu krwawnik był uprawiany przez benedyktynów w przyklasztornych ogródkach i była to roślina powszechnie stosowana na krwawienia. Święta Hildegarda również wspomina o krwawniku jako świetnej roślinie przeciwkrwotocznej.
Krwawnik pospolity w medycynie ludowej
Krwawnik w medycynie ludowej jest uznawany za środek na wszystkie choroby. Ziele i kwiat krwawnika stosuje się jako środek napotny w okresie przeziębień. Bardzo często roślina ta jest określana mianem zioła dla kobiet, ponieważ łagodzi wszystkie dolegliwości związane z menstruacją i menopauzą.
Wg. J. Rostafińskiego napar z krwawnika stosowano jako środek łagodzący bóle zębów. Wśród innych zastosowań, które wymienia wspomniany autor można wymienić: tamowanie krwotoków z nosa. Natomiast nalewka była stosowana jako środek wspomagający pamięć, poprawiający nastrój oraz dający długowieczność. W okresie odrodzenia odwary z krwawnika stosowano jako lek przeciwmalaryczny.
Krwawnik pospolity- skład chemiczny
Za działanie krwawnika odpowiada wiele związków chemicznych. Wśród najważniejszych związków można wymienić olejek eteryczny, nadających charakterystyczny zapach krwawnikowi. Skład olejku jest bardzo zmienny i zależy od gatunku, pochodzenia, terminu zbioru surowca. Krwawnik jest bogaty w gorzkie glikozydy (achilleina), które wykazują działanie w obrębie układu pokarmowego. Kolejną grupą związków obecnych w krwawniku są flawonoidy w formie glikozydów, głównie apigeniny, luteoliny, rutyny. Krwawnik zawiera również kwasy tłuszczowe i sterole oraz furanokumaryny. Z ziela krwawnika wyizolowano alkaloidy i poliacetyleny. Krwawnik dostarcza do organizmu witaminy: C, K, A, E, kwas foliowy. Roślina ta to także cenne źródło minerałów, wśród których największe znaczenie ma mangan.
Warto pamiętać, że kwiaty krwawnika zawierają więcej olejku, z kolei liście mają więcej goryczek.
KRWAWNIK POSPOLITY WŁAŚCIWOŚCI I ZASTOSOWANIE
Jak sama nazwa wskazuje krwawnik od wieków jest stosowany jako środek na krwawienia, zarówno te zewnętrzne jak i wewnętrzne. Roślina swoim działaniem wpływa głównie na układ pokarmowy, wspomaga krążenie oraz jest pomocna kobietom.
Krwawnik:
- wspomaga układ pokarmowy i może być pomocny w przypadku niestrawności, łagodzi kolki, poprawia apetyt,
- może wpływać na wydzielanie żółci poprawiając pracę wątroby
- zwiększa przyswajalność składników pokarmowych
- wykazuje działanie przeciwskurczowe na mięśnie gładkie jelit i dróg żółciowych
- hamuje niewielkie krwawienia w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy
- zmniejsza lub hamuje drobne krwawienia z uszkodzonych naczyń włosowatych w błonie śluzowej układu pokarmowego i płuc,
- rozszerza naczynia krwionośne, może więc być pomocny przy nadciśnieniu
- zwiększa ilość trombocytów we krwi tym samym wpływając na krzepliwość krwi
- wspomaga organizm w oczyszczaniu z toksyn, pomaga usunąć nadmiar kwasu moczowego z organizmu
- jest stosowany jako łagodny środek uspokajający
- może łagodzić bóle głowy, w tym migreny
- reguluje cykl menstruacyjny oraz łagodzi typowe objawy menopauzy
- zmniejsza obfite krwawienia miesiączkowe oraz łagodzi bóle menstruacyjne
- zmniejsza stany zapalne jajników i macicy
- znalazł zastosowanie w leczeniu pęknięć naskórka, otarć, odmrożeń, drobnych skaleczeń,
- działa świetnie na trądzik i wypryski
- wykazuje działanie przeciwzapalne oraz słabo bakteriobójcze
Jak stosować krwawnik pospolity?
Ziele krwawnika najlepiej stosować w postaci naparów. Gotowy napar można pić 3-4 razy dziennie przy dolegliwościach żołądkowych, czy dolegliwościach kobiecych związanych z menopauzą. W przypadku braku apetytu napar dobrze jest pić przed posiłkiem.
Drugim sposobem wykorzystania naparu jest zastosowanie zewnętrzne w postaci okładów lub przemywań. Warto tutaj zaznaczyć, że jeżeli nie widać poprawy po 2 tygodniach należy się skonsultować z lekarzem lub wykwalifikowanym zielarzem.
Napar z krwawnika
Składniki:
- 2–4 g suszonego ziela krwawnika pospolitego,
- 250 ml wrzącej wody.
Przygotowanie:
Suszone ziele krwawnika zalać 250 ml świeżo zagotowanej wody. Przykryć naczynie i odstawić na około 10 minut. Następnie przecedź napar. Przy tradycyjnym stosowaniu przy łagodnych dolegliwościach trawiennych napar można pić 3–4 razy dziennie między posiłkami.
Krwawnik pospolity- działanie niepożądane
- Osoby szczególnie wrażliwe mogą być uczulone na krwawnik i reagować wysypką
- Dłuższa kuracja krwawnikiem może powodować nadwrażliwość na światło słoneczne
- Spożyty w dużych ilościach może powodować bóle głowy i oszołomienie
Krwawnik pospolity-przeciwwskazania
- ciąża i laktacja
- nadwrażliwość i alergie
- alergia na rośliny Asteraceae
- dzieci poniżej 12 roku życia
PYTANIA I ODPOWIEDZI
Na co pomaga krwawnik pospolity?
Krwawnik pospolity (Achillea millefolium) jest tradycyjnie stosowany przede wszystkim przy przejściowym braku apetytu oraz łagodnych, skurczowych dolegliwościach żołądkowo-jelitowych, takich jak wzdęcia i uczucie gazów. Ziele krwawnika znajduje również zastosowanie zewnętrzne przy drobnych, powierzchownych ranach.
Czy krwawnik pospolity można pić codziennie?
Krwawnik może być stosowany przez osoby dorosłe zgodnie z tradycyjnym sposobem użycia i zalecanym dawkowaniem, jednak nie powinien być traktowany jako napój do nieograniczonego, codziennego spożywania. Jeśli dolegliwości utrzymują się dłużej niż 2 tygodnie podczas stosowania preparatu, należy skonsultować się z lekarzem lub innym wykwalifikowanym zielarzem.
Czy krwawnik można stosować na skórę?
Tak. Ziele krwawnika może być tradycyjnie stosowane zewnętrznie w przypadku drobnych, powierzchownych ran. Do tego celu przygotowuje się napar z rozdrobnionego ziela i stosuje go miejscowo, np. w formie okładu. Jeśli rana jest głęboka, rozległa lub pojawią się objawy zakażenia, należy skorzystać z pomocy medycznej
Informacja: Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani farmaceutą.
Publikacja: 12.07.2020
Aktualizacja: 23.08.2026
Autor: Alicja Borowska
Autorka Naturalnego Zdrowia. Absolwentka Technologii Chemicznej oraz studiów podyplomowych „Rośliny lecznicze – pozyskiwanie i zastosowanie w fitoterapii i dietetyce”. Autorka książki: Czosnek naturalny antybiotyk
Bocianowska E.; Domowe kuracje od A do Z cz.1; Wydawnictwo „JOT” Jolanta Orłowska, Toruń 2017, str.71-75
Griffith H. W.; Witaminy, pierwiastki i minerały; Agencja Elipsa, Warszawa 1994r., str. 348
Halarewicz A.; Atlas ziół; SBM, Warszawa 2015, str. 85
Kawałko J. M.; Historie ziołowe; Krajowa Agencja Wydawnicza, Lublin 1986, str. 183, 434
Łuczaj Ł.; Dzikie rośliny jadalne Polski przewodnik survivalowy; Chemigrafia, Krosno 2004r., str. 112
Nartowska J.; Herba Militaris…; Panacea nr. 3 (56), 2016, str. 57
Ożarowski A., Ziołolecznictwo- poradnik dla lekarzy, wyd. III Warszawa 1982 PZWL, str. 44-45,
Rostafiński J.; Zielnik czarodziejski to jest zbiór przesądów o roślinach; Akademia Umiejętności, Kraków 1893, str. 38
Skarżyński A.; Zioła czynią cuda; Agencja wydawnicza Comes, Warszawa 1994, str. 113- 115
Szmerko E.; Zioła i zdrowie; Ancher, Warszawa 1992, 102-103
Treben M.; Apteka Pana Boga; Wydawnictwo ExLibris, 2011, str. 31- 32
Wasilewska G.; Polskie zioła lecznicze i uzdrawiające; Wydawnictwo RM 2015, str.82-83
Wielka księga ziół; Reader’s digest; Warszawa 2009
- Podobne artykuły
