- Jałowiec w medycynie ludowej
Krótka historia wykorzystania jałowca w lecznictwie
Zastosowanie jałowca w celach leczniczych sięga czasów antycznych. Chociaż wiadomo, że roślina ta towarzyszyła człowiekowi znacznie wcześniej. Dowodem tego mogą być szczątki rośliny odnalezione w neolitycznych wykopaliskach. Już starożytni Egipcjanie wykorzystywali tę roślinę wdychając jej opary aby oczyścić się duchowo i fizycznie. W czasach Hipokratesa jałowiec uważano za środek poronny i pobudzający miesiączkowanie. Dwaj znani lekarze z przełomu XV i XVI wieku- Paracelsus i Block zaczęli wykorzystywać roślinę w leczeniu schorzeń nerek i pęcherza moczowego. Dzięki temu jałowiec stał się cenionym i popularnym środkiem leczniczym. Co więcej w tamtych czasach roślina uchodziła za środek „czyszczący krew”. W XVI wieku żuto owoce jałowca, aby odświeżyć oddech. Uważano też, że chroni to przed zaziębieniami i osłabieniem. Wraz z rozwojem chemii i leków syntetycznych jałowiec jak i inne rośliny lecznicze bardzo straciły na znaczeniu. Obecnie pomimo powrotu do naturalnych leków, w Polsce jałowiec nadal nie cieszy się zbyt dużym uznaniem.
Więcej o jałowcu możesz przeczytać >>tutaj<<
Jałowiec w medycynie ludowej – zastosowanie
W medycynie ludowej jałowiec stosuje się jako środek moczopędny, bakteriobójczy, żółciopędny, żółciotwórczy, odkażający oraz poprawiający trawienie. To także popularny środek czyszczący krew. Ponadto preparaty z jałowca stosowano w leczeniu rzeżączki oraz jako środek na pasożyty jelitowe. Zewnętrznie jałowiec stosowano jako środek na brodawki i odciski.
Najczęściej stosowanymi preparatami z jałowca wykorzystywanymi w medycynie ludowej były sproszkowane owoce jałowca, olejek z jałowca, ekstrakt z owoców, odwar, napar oraz wyciągi na winie i piwie. Duże znaczenie zwłaszcza w czasach epidemii miał dym jałowcowy, którym odkażano pomieszczenia. Jałowiec w medycynie ludowej stosuje się jako środek pobudzający apetyt oraz wspomagający pracę wątroby. Co więcej w postaci wywaru podaje się chorym cierpiącym na choroby pęcherza moczowego, kamicę nerkową czy zapalenie przydatków. Same jagody żuje się przy wrzodach żołądka. Wywar z jagód oraz gałązek jałowca podaje się kobietom do pica przy braku miesiączki. Dawniej suszone i palone szyszkojagody podawano jako lek na podagrę. Jałowiec w postaci powideł przygotowanych z młodych pędów z cukrem podawano jako lek na astmę. Innym sposobem leczenia astmy były inhalacje z szyszkojagód jak i igieł jałowca.
Jałowiec w medycynie ludowej na świecie
Francuska medycyna ludowa uważa napar z owoców jałowca za doskonały środek przeciwko wrzodom i czyrakom. Stosuje go także przeciwko wyrzutom skórnym, reumatyzmowi i podagrze. Reumatyzm i podagrę zaleca się leczyć poprzez kąpiele w wywarze z gałązek jałowca. Ciekawostką jest, że w czasie epidemii ospy w francuskich szpitalach spalano gałązki jałowca, aby odkazić powietrze. Wykorzystywano również antyseptyczne właściwości dymu jałowcowego podczas epidemii dżumy i innych chorób zakaźnych.
Indianie w Ameryce Pn. jedli szyszkojagody jałowca przy infekcjach dróg moczowych, a wywary z jałowca stosowali podczas przeziębień, grypy, zapalenia stawów, bóli mięśni oraz problemów z nerkami. Rdzenni mieszkańcy Ameryki wykorzystywali jałowiec do leczenia ran, chorób skóry, kości i stawów. Ciekawą praktyką ludów północnoamerykańskich było umieszczanie chorych wśród krzewów jałowca. Powietrze wysycone licznymi związkami o działaniu leczniczym pomagało wyleczyć wiele chorób.
Jałowiec w medycynie ludowej w Polsce
Generalnie jałowiec w polskim lecznictwie ludowym miał zastosowanie jako opisałam powyżej. Szczególnym propagatorem jałowca w lecznictwie był Ksiądz Kneipp, który uważał między innymi, że jałowiec świetnie oczyszcza powietrze.
Na przełomie XIX i XX wieku w Polsce powszechnie stosowano odwar z jagód jałowca przy zatrzymaniu moczu oraz puchlinach. Natomiast surowe jagody spożywano w celu poprawienia trawienia. Jałowiec był także stosowany przy kolkach. Preparaty z jałowca podawano jako środek czyszczący krew, czasem również przy suchotach.
Kuźnicka B, Dziak M.; Zioła i ich stosowanie, Historia i współczesność; Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Wyd. IV, Warszawa 1987r, str. 67-69
Typek J.; Któż nie zna jałowca? ; Aptekarz Polski nr. 77 (55e), styczeń 2013, str. 29-32
Senderski M. E.; Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie; Wyd. Mateusz E. Senderski, Podkowa Leśna 2016, str.305-308
Skarżyński A.; Zioła czynią cuda; Agencja Wydawnicza COMES, 1994, str. 95-98
Charles D. J.; Antioxidant properties of spices, herbs and other sources; Springer Science 2013, str. 357- 362
Gumowska I.; Ziółka i my; Wydawnictwo PTTK „Kraj”, Warszawa 1983, str. 60- 62
Halarewicz A.; Atlas ziół- kulinarne wykorzystanie roślin dziko rosnących; Wyd. SBM, Warszawa 2015, str. 65
Ożarowski A., Jaroniewski W.; Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie; Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1989, str. 175- 177
Górnicka J.; Leksykon zdrowia, Apteka Natury; Martel, Kalisz 2005, str. 206- 211
https://www.pl.vivasan.org/index.php?articleID=95 (01.01.2026)
https://rozanski.li/241/jalowiec-juniperus/ (01.01.2026)
- Podobne artykuły
2 Responses
Świetny głos w temacie, który rzadko porusza się z taką spokojną stanowczością.Dobrze się to czytało. To podejście do tematu było rzadko spotykane – i dobrze. Są miejsca w sieci, gdzie się wraca – myślę, że właśnie tu znalazłem kolejne.
Dziękuje za komentarz