- Bylica Boże Drzewko
Bylica boże drzewko- systematyka
Rząd: Astrowce
Rodzina: Astrowate
Rodzaj: Bylica
Bylica nazewnictwo
Łacińska: Artemisia abrotanum
Angielska: Southernwood
Niemiecka: Eberris
Polskie nazwy: Boże drzewko, Drzewko Panny Maryi
Nazwa rośliny może pochodzić stąd, że w średniowieczu była hodowana w klasztorach i tam nazywana bożym drzewkiem lub drzewkiem Panny Marii. Z bylicy robiono wianki na uroczystości kościelne, stad też nazwa „boże drzewko”.
Bylica boże drzewko- występowanie
Bylica boże drzewko pochodzi z Azji Mniejszej. Występuje w obu Amerykach, Turcji oraz w Europie jako roślina zdziczała. Można ją również spotkać na Zakaukaziu. W Polsce ten gatunek bylicy można spotkać na nizinach, występuje również w uprawie jako roślina lecznicza i ozdobna. W stanie zdziczałym spotykana na przychaciach, w ogródkach i parkach.
Bylica- surowiec
Surowcem w lecznictwie jest ziele bylicy (Abrotani herba).
Bylica boże drzewko- zbiór
Na początku kwitnienia sekatorem ścina się jednoroczne zielone. Zebrane ziele suszy się w warunkach naturalnych, rozłożone cienką warstwą, w miejscu przewiewnym, w temp. do 35 stopni C. Dobrze wysuszony surowiec powinien mieć szarozieloną barwę i posiadać korzenny, lekko cytrynowy zapach i gorzkawy smak. Po wysuszeniu odrzuca się zdrewniałe części i pakuje do papierowych toreb, które przechowuje się w zacienionym miejscu.
Bylica w historii
Bylica boże drzewko była dobrze znana i uprawiana już w starożytności, kiedy to stanowiła cenny składnik kadzideł, używano ją także do celów leczniczych i zabiegów poronnych. Roślina ta została opisana przez Teofrasta czy Dioskurdesa. Bylicę rekomendował także Pliniusz Starszy.
W średniowieczu bylicę uprawiano w klasztorach i przydomowych ogródkach ze względu na zapach. Stąd też z jej ziela sporządzano balsamy i środki do odstraszania komarów. Ponadto była wykorzystywana jako przyprawa i lek. Średniowieczni lekarze wykorzystywali popiół z bylicy zmieszany z olejem jako środek na porost włosów. Dym z palonego ziela bylicy stosowano do wypędzania węży z domu.
W dobie odrodzenia w Polsce bylica należała do roślin często uprawianych na naszych ziemiach. We Francji bylicę boże drzewko stosowano jako środek wywołujący okres. Również na Litwie w XIX wieku sięgano po bylicę jako środek wczesnoporonny.
Bylica boże drzewko- zastosowanie w kuchni
Świeże ziele ma mniej intensywny zapach niż suszone, dlatego w kuchni częściej stosuje się sproszkowane suszone ziele. Zarówno świeże i suszone listki bylicy boże drzewko stosuje się jako przyprawę do mięs i sosów, a w szczególności do tłustego mięsa. Wykorzystuje się również jako dodatek do sałatek. Ziele bylicy znalzało zastosowanie do produkcji wódek ziołowych i likierów jako środek aromatyzujący.
U nas jest to przyprawa mało znana, ale jest bardzo ceniona na Bliskim Wschodzie, gdzie dodaje się ją do mięs, sosów, twarogów.
Bylica boże drzewko zastosowanie
- Z ziela bylicy pozyskuje się ceniony olejek eteryczny
- Ziele jest stosowane jako naturalny insektycyd- odstraszają np., mole, czy muchy
- Bylica boże drzewko posadzona koło kurnika odstrasza owady pasożytujące na drobiu
- Posadzona przy kapuście odstrasza motyle i bielinka kapustnika
- Czasem bywa uprawiana jako roślina ozdobna
- W weterynarii stosowana w leczeniu bydła
Bylica boże drzewko- wartość odżywcza
Głównym składnikiem ziela bylicy boże drzewko jest olejek eteryczny oraz hydroksykumaryny (kopoletyna, umbeliferon). Ziele jest także źródłem flawonoidów, garbników, fenylokwasów.
Za jeden z najważniejszych związków o silnym działaniu zawartym w bylicy uznaje się alkaloid: abrotynę.
DZIAŁANIE LECZNICZE
Główne działanie ziela bylicy jest związane z jej właściwościami żółciopędnymi. Ziele pobudza czynność żółciotwórczą wątroby, zwiększając przepływ żółci do dwunastnicy. Napary z ziela stosuje się głównie w schorzeniach wątroby i pęcherzyka żółciowego oraz przy zastoju żółci i zmniejszonym jej wydzielaniu. Ponadto bylica wykazuje działanie przeciwzapalne, rozkurczowo i delikatnie ściągające w obrębie przewodu pokarmowego. Stąd też czasem podaje się ją przy niedokwaśności w bólach brzucha, pomocniczo w stanach zapalnych żołądka i jelit oraz w owrzodzeniu jelita grubego. Goryczka zawarta w zielu bylicy zwiększa ilość soków trawiennych w żołądku. Roślina działa trująco na robaki obłe u dzieci- głównie na glisty i owsiki.
Zastosowanie w homeopatii
- Przy stanach zapalnych gruczołów chłonnych i błon śluzowych
- Przy uporczywym zapaleniu jelita grubego
- Przy odmrożeniach I i II stopnia
- Przy trądziku różowatym
Pytania i odpowiedzi
Skąd pochodzi bylica boże drzewko i gdzie naturalnie występuje?
Bylica boże drzewko pochodzi z terenów Azji Mniejszej. Obecnie występuje na półkuli północnej. Porasta przydroża, ogrody i parki. Spotykana również w uprawie jako roślina ozdobna.
Dlaczego nazywana jest „bożym drzewkiem”?
W średniowieczu wierzono, że bylica ta ma niezwykłe właściwości. Wówczas była uprawiana w klasztorach, ale także porastała miejsca przy kościołach i kapliczkach. Takie miejsca tylko wzmacniały przekonanie, że to „boże drzewko”.
Czy bylica boże drzewko to to samo co piołun?
Bylica boże drzewko i piołun to różne rośliny, chociaż obie należą do tej samej rodziny. Posiadają też nieco inne właściwości. Bylica boże drzewko działa łagodniej i ma delikatniejszy zapach niż piołun.
Które części rośliny są najcenniejsze?
Najcenniejsze są młode, ulistnione pędy oraz liście, zbierane przed kwitnieniem. Zawierają najwięcej olejków eterycznych, substancji gorzkich i flawonoidów, które odpowiadają za działanie lecznicze.
Na co pomaga bylica boże drzewko?
Bylica boże drzewko to surowiec, który stosuje się przy problemach trawiennych, zaburzeniach przepływu żółci, zaburzeniach pracy jelit. Jest to także tradycyjny środek przeciwpasożytniczy stosowany u dzieci.
Bremness L.; Wielka księga ziół; Wiedza i życie, Warszawa, str. 51
Kawałko M. J.; Historie ziołowe; Krajowa agencja wydawnicza, Lublin 1986r., str. 81, 92, 128, 145, 181, 184, 186, 350
Kolhmunzer S.; Farmakognozja podręcznik dla studentów farmacji; PZWL, 1998, str. 219
Kujawa M., Łuczaj Ł., Sosnowska J., Klepacki P.; Rośliny w wierzeniach i zwyczajach ludowych, Słownik Adama Fischera; Polskie Towarzystwo ludoznawcze, Wrocław 2016, str. 92-95
Kybal J., Kaplicka J.; Rośliny aromatyczne i przyprawowe; Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1985, str. 44
Ożarowski A.; Ziołolecznictwo- poradnik dla lekarzy; PZWL, wyd. III, Warszawa 1982, str. 75-76
Pajor W. J.; Mała encyklopedia przypraw, smaków i ziołolecznictwa; Wydawnictwo Tempus Plus, Kraków 1998, 62-63
Pisulewska E., Andrzejewska J., Fijołek M., Halarewicz A., Mederska M.; 500 przypraw i ziół leczniczych, charakterystyka, wymagania, porady; Wyd. SBM Sp. z o.o., Warszawa 2015, str. 31
Rostafiński J.; Zielnik czarodziejski to jest zbiór przesądów o roślinach; Akademia umiejętności, Kraków 1893r., str. 17
Senderski M. E.; Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie; wyd. Mateusz E. Senderski, Podkowa Leśna 2016; str. 222- 224
Starý F., Jirásek V.; Rośliny Lecznicze; Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1976r., str. 78
