Tematy na blogu

Berberys zwyczajny- właściwości i zastosowanie

Berberys zwyczajny to nie doceniana w naszym kraju roślina o właściwościach leczniczych. Ze względu na dużą zawartość witaminy C berberys bywa określany mianem polskiej cytryny lub cytryny północy.

 

Berberys zwyczajny- systematyka

Rząd: Jaskrowce
Rodzina: Berberysowate
Rodzaj: Berberys

 

Nazwy

Łacińska: Berberis vulgaris
Angielska: Barberry
Niemiecka: Sauerdron
Polskie nazwy: kwaśnica pospolita, kalina włoska, kwaśnica- kalina, porzeczka polna, piwnik, białe ciernie, czerwona glinka, bamberes polska cytryna

 

Berberys zwyczajny- występowanie

Berberys występuje w północnej części Europy i Azji. Bardzo często jest spotykany w Skandynawii, Niemczech i Anglii. Zadomowił się także w Ameryce Północnej.

W Polsce porasta lasy, zarośla, parki i pola. Często jest sadzony w parkach i ogrodach jako roślina ozdobna.

Surowiec

Do celów zielarskich wykorzystuje się liście (Folium Berberidis) oraz owoce berberysu (Fructus Berberidis). Dawniej w medycynie ludowej stosowano także korę oraz korzeń berberysu.

Zbiór
W maju i czerwcu zbiera się zdrowe, dobre wykształcone liście. Suszy się je w przewiewnym i ciemnym miejscu w temp. Do 40°C.

Owoce bez szypułek zbiera się w sierpniu lub wrześniu. Podczas zbioru należy uważać, by nie uszkodzić surowca, ponieważ szybko traci swoje właściwości lecznicze. Zbyt długie opóźnianie zbioru sprawia, że mocno dojrzałe owoce łatwo się gniotą oraz czernieją podczas suszenia. Owoce suszy się w suszarkach, początkowo w niskiej temp. (30-35°C), później w temp. 50-60°C.

Prawidłowo wysuszony surowiec powinien mieć naturalną ciemno czerwoną barwę i powinien być oczyszczony z szypułek, liści i gałązek.
Szczelnie zapakowane gotowe zioła przechowuje się w ciemnych i suchych pomieszczeniach.

 

Berberys zwyczajny- historia

Berberys był stosowany jako roślina lecznicza przez mieszkańców Babilonu i starożytnych Indii. W starożytnym Egipcie owoce berberysu razem z owocami fenkułu były wykorzystywane do sporządzania napoju na gorączkę. Do Europy roślina dotarła dzięki Arabom, którzy wykorzystywali owoce berberysu. Ze względu ma dużą twardość i żółty kolor drewno berberysu w starożytności często było wykorzystywane do wyrobu mebli i przedmiotów ozdobnych.

W średniowieczu berberys stosowano jako środek w leczeniu żółtaczki i malarii. Próbowano nim leczyć także dżumę.

Berberys zwyczajny w medycynie ludowej

Od starożytności odwary z berberysu były wykorzystywane w leczeniu w chorobach i dolegliwościach nerek i dróg moczowych, w chorobach oskrzeli, śledziony, w kurczach oraz jako środek pobudzający krążenie. Kora i korzeń berberysu były także stosowane jako środek „czyszczący krew”. Stosowano go w leczeniu cholery.

Odwar z korzenia stosowano przy zatrzymaniu żółci, żółtaczce, kamicy żółciowej, opuchlinie wątroby oraz przy dolegliwościach reumatycznych. Berberys wykorzystywano jako lek przeciwszkorbutowy, a wyciągi z rośliny stosowano w leczeniu zapalenia brzegów powiek i spojówek.

W Bułgarii korzenie i korę z berberysu stosuje się w leczeniu stanów zapalnych stawów, przewlekłych stanach zapalnych nerek i wątroby.
W Rosji berberys stosowano w leczeniu nadciśnienia tętniczego, nadmiernych krwawień menstruacyjnych i w stanach zapalnych.

Medycy ajurwedyjscy stosowali berberys w leczeniu czerwonki.

 


Berberys zwyczajny- zastosowanie

  • Dawniej korzeń berberysu stosowano do farbowania drewna i skór na kolor żółty o dużej wytrzymałości na płowienie
  • Sole berberyny pozyskiwane z owoców są stosowane w kroplach do oczu

Składniki mineralne

Za właściwości berberysu odpowiadają w głównej mierze alkaloidy izochinolinowe, w tym berberyna, która ma zastosowanie w farmacji. Liście, kora oraz korzeń berberysu zawierają: garbniki, żywice, kwasy organiczne, śluzy, wosk oraz sole.

BERBERYS ZWYCZAJNY DZIAŁANIE LECZNICZE

Przetwory berberysu podaje się osobom osłabionym w celu wzmocnienia i oczyszczenia organizmu ze szkodliwych produktów przemiany materii. W medycynie najczęściej stosuje się wyciągi z liści oraz przetwory z owoców.

Liście berberysu w postaci naparów i wyciągów:

  • Wykazują właściwości żółciopędne, dlatego wspomagają leczenie przewodów żółciowych, kamicy nerkowej i niewydolność wątroby
  • Łagodzą bóle wywołane kamieniami w drogach żółciowych
  • Działają rozkurczowo na przewód pokarmowy oraz zwiększają wydzielanie kwasu żołądkowego
  • Wpływają na poprawę apetytu
  • Działają delikatne przeczyszczająco oraz stymulują pracę jelit
  • Zwiększają przepuszczalność ścian naczyń włosowatych i nieznacznie zwiększają krzepliwość krwi
  • Zwiększają kurczliwość mięśni gładkich macicy
  • Działają ściągająco i bakteriobójczo

Kora i korzeń berberysu wpływa na obniżenie ciśnienia krwi, i zwiększa amplitudę oddechową. Wykazują także działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe.

Berberys zwyczajny- działanie niepożądane

  • Nie zaleca się stosowania dłuższej kuracji berberysem ze względu na działanie toksyczne na wątrobę i serce
  • U małych dzieci mogą powodować przejściowe nudności
  • Surowe preparaty z berberyną mogą powodować nadwrażliwość na promieniowanie UVA

Berberys zwyczajny- przeciwwskazania

  • Ciąża
  • Żółtaczka
  • Wysokie ciśnienie krwi i choroby układu krążenia
  • Cukrzyca
  •  Jaskra

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Polecane blogi i strony

Źródła

  1. Arnal-Schnebelen B., Goetz P., Paris M.; Lecznicze dary natury, 200 uzdrawiających ziół; Reader ’s Digest; Warszawa 2004, str. 41
  2. Chevallier A.; Encyclopedia of herbal medicine; Penguin Random House, Third edition, 2016, str. 177-178
  3. Griffith H. W.; Witaminy, pierwiastki i minerały; Agencja Elipsa, Warszawa 1994r., str. 276
  4. Gumowska I.; Ziółka i my; Wydawnictwo PTTK „Kraj”, Warszawa 1983, str. 133-134
  5. Ożarowski A.; Ziołolecznictwo- poradnik dla lekarzy; PZWL, wyd. III, Warszawa 1982, str. 85-87
  6. Ożarowski A., Jaroniewski W.; Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie; Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1989r., str. 91-93
  7. Pajor W. J.; Mała encyklopedia przypraw smaków i ziołolecznictwa; Wyd. Tempus, Kraków 1998r., str. 53-54
  8. Poprzęcki W.; Ziołolecznictwo; Wyd. Spar 1989, str. 27, 42-43,
  9. Senderski M. E.; Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie; Mateusz E. Senderski, Podkowa Leśna 2016, str. 193-195
  10. Sędzik M.; Berberys- „polska cytryna”; Panacea nr 2 (51), kwiecień- czerwiec 2015, str. 32-33
  11. Wasilewska G.; Polskie zioła lecznicze i uzdrawiające; Wydawnictwo RM 2015, str.38-39
  12. WHO monographs on selected medicinal plants, Vol. 4; 2009 str. 30-47

Newsletter

O Blogu

Blog Naturalne zdrowie powstał kilka lat temu i ma on charakter informacyjny. Wszystkie wiadomości o zastosowaniu i właściwościach ziół oraz dietetyce i ziołolecznictwie zbieram w różnych książkach i na stronach internetowych. 

#zioła #zastosowanieziół #ziołolecznictwo #dietetyka #zdroweodżywianie #przyprawy #roslinylecznicze

Musisz wiedzieć

Informacje zamieszczone na stronie internetowej nie stanowią profesjonalnej porady medycznej ani instrukcji użycia. W żadnym wypadku treści zamieszczone na stronie internetowej nie mogą zastąpić konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.