- Kurkumina i jej wpływ na zdrowie
Kurkumina- aktywny składnik kurkumy
Kurkuma (łac. Curcuma longa) to popularna na całym świecie przyprawa pozyskiwana z kłącza rośliny o tej samej nazwie. Jej żółty kolor pochodzi głównie z rozpuszczalnych w tłuszczach polifenolowych związków zwanych kurkuminoidami. Najważniejszym związkiem z tej grupy jest tytułowa kurkumina, która równocześnie jest uważana za główny składnik aktywny. Pozostałe kurkuminoidy to: demetoksykurcyna, bisdemetoksykurycyna.
Więcej o kurkumie przeczytasz >>tutaj<<
Czym jest kurkumina?
Nazwa systematyczna kurkuminy to: [(1E,6E)-1,7-bis(4-hydroksy-3-metoksyfenyl)-1,6-hepadien-3,5-dion). Znana jest również jako diferulolilmetan.
Jej cząsteczka została po raz pierwszy wyizolowana w 1815 r. Jednak dopiero w 1910 r. polscy naukowcy ustalili jej strukturę chemiczną. Jest substancją dobrze rozpuszczalną w alkoholu i tłuszczach. Jednak nie rozpuszcza się w wodzie.
Jak działa kurkumina w organizmie?
Kurkumina wykazuje bardzo szeroki zakres działania i jest jednym z najlepiej poznanych związków pod kątem aktywności biologicznej. Fakt ten wynika z jej silnego działania antyoksydacyjnego. Ponadto kurkumina działa przeciwzapalnie, przeciwwirusowo, przeciwgrzybicze, przeciwnowotworowo. Kurkumina odgrywa rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu naczyniowego, działa również ochronnie na przewód pokarmowy. Kolejną zaletą tego związku jest korzystny wpływ na śluzówkę i działanie przeciwwrzodowe. Kurkuma wykazuje właściwości żółciopędne i żółciotwórcze, a także chroni komórki wątroby. Roślina ta i jej związki aktywne mogą mieć znaczenie w prewencji cukrzycy typu 2 oraz zmniejszać insulinooporność czy wpływać na poprawę parametrów funkcji komórek trzustkowych i tolerancji glukozy. Kurkumina może być pomocna w leczeniu zaburzeń na tle depresyjnym.
Kurkumina a biodostępność
Kurkumina podawana doustnie wykazuje bardzo niską biodostępność. Wynika to z faktu, że jest szybko metabolizowana w przewodzie pokarmowych oraz w niewielkim stopniu rozpuszcza się w płynach ustrojowych. Stąd też słabo się wchłania do krwiobiegu. W organizmie szybko ulega redukcji i jest obecna w postaci siarczanu lub glukonianu. Po podaniu 3,6 g/ dzień kurkuminy można ją wykryć w tkankach jelita grubego, a także wykryć jej metabolity w moczu.
W celu poprawienia rozpuszczalności hydrofobowej kurkuminy i zwiększenia jej biodostępności stosuje się kompleksy z jonami metali Zn2+, Cu2+, Mg2+, Se2+, a także z albuminami. Przyswajalność kurkuminy może być również zwiększona przez dodatek piperyny, nanocząsteczek, liposomów, fosfolipidów lub stosowanie zmienionych strukturalnie analogów kurkuminy.
Kurkumina z suplementach
Kurkumina jest popularnym środkiem stosowanym w suplementach diety. Najczęściej jest to mieszanina 3 najpowszechniej występujących kurkumidoidów: kurkuminy, demetoksykurcyny i bisdemetoksykurcyny. Preparaty te czasem są standaryzowane na zawartość kurkumidoidów. W suplementach diety z kurkuminą często pojawia się piperyna, która ma na celu zwiększenie biodostępność kurkuminy.
Wybierając suplementy zawierające jako składnik aktywny związki zawarte w kurkumie warto sprawdzić, czy suplement jest standaryzowany na zawartość kurkuminoidów. Warto także wybierać suplementy z jak najprostszym składem.
Ważne, żeby przyjmując suplementy diety z kurkuminą nie przyjmować na pusty żołądek, ponieważ mogą one pogłębiać stany zapalne żołądka i chorobę wrzodową.
Jak stosować kurkuminę?
Z racji tego, że kurkumina charakteryzuje się niską biodostępnością spożywanie jej samej w postaci suplementów nie przyniesie pożądanych efektów. Oczywiście wybór odpowiedniej formy może wpływać na jej przyswajanie. Wiadomo, że są substancje, które znacząco zwiększają przyswajalność omawianego związku. Zatem z czym warto spożywać kurkuminę? Doskonałym dodatkiem będzie na pewno zawarta w pieprzu piperyna, która znacząco zwiększa przyswajalność kurkuminy. Kolejnym składnikiem, który warto włączyć do diety nie tylko w przypadku suplementacji kurkuminy to zdrowe tłuszcze. Ponieważ jest to związek rozpuszczalny w tłuszczach znacznie lepiej będzie się wchłaniał w jelitach w ich obecności. Trzecim związkiem, z którym warto przyjmować kurkuminę, jest kwercetyna. Takie połączenie zwiększa działanie obu związków.
Ciekawym trikiem, który zwiększa przyswajalność kurkumy i zawartych w niej związków to dodawanie tej przyprawy do ciepłych potraw. Wysoka temperatura zwiększa rozpuszczalność i przyswajalność kurkuminy nawet 12-krotnie.
Możliwe skutki uboczne
Jak każdy produkt, który spożywamy także kurkuma czy zawarte w niej związki w nieodpowiednich dawkach mogą wykazywać działanie niepożądane. Generalnie kurkumina jest uważana za mało toksyczny związek. Przy dawce 12g dziennie u około 30% uczestników badania odnotowano działania niepożądane, takie jak biegunka, wysypka, ból głowy, żółte zabarwienie kału. Oprócz wyżej wymienionych skutków można także wymienić skurcz pęcherzyka żółciowego.
Co ważne kurkumina może wchodzić w interakcje z lekami. Tutaj ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące między innymi leki przeciwzakrzepowe. Kurkumina w połączeniu z takimi lekami powoduje zwiększone ryzyko krwawień. Ponadto spożywanie dużych dawek kurkumy sprzyja tworzeniu się kamieni nerkowych u osób z już istniejącymi kamieniami. Jak każda substancja kurkuma może wywołać reakcję alergiczna u osób wrażliwych.
Przeciwwskazania
Jak już wcześniej pisałam kurkumina może wchodzić w interakcje z wieloma lekami. Dlatego przy stosowaniu leków warto sprawdzić, czy przy połączeniu z kurkumą nasz lek będzie działał prawidłowo.
Drugim ważnym przeciwwskazaniem jest okres ciąży i okres karmienia. Z racji tego, że kurkuma może powodować skurcze macicy lepiej nie stosować jej w większych dawkach.
Przed rozpoczęciem suplementacji kurkumy, zawsze warto skonsultować się z lekarzem, aby uniknąć skutków ubocznych i zapewnić, że suplementacja będzie odpowiednia dla indywidualnych potrzeb zdrowotnych.
Kania M., Baraniak J.; Właściwości lecznicze roślin przyprawowych na przykładzie ostryżu długiego; Postępy Fitoterapii 2015, (16) 2, str. 102-106
Przybylak S.; Kurkumina- prozdrowotny barwnik kurkumy; Probl Hig Epidemiol 2015, 96(2): 414-420
Wawer I.; Suplementy diety dla Ciebie, czyli jak nie stać się pacjentem; Wydawnictwo Wektor, str. 244- 246
https://lpi.oregonstate.edu/mic/dietary-factors/phytochemicals/curcumin (17.01.2026)
https://super-racjonalni.pl/blog/strefa-wiedzy/kurkuma-wlasciwosci-i-zastosowanie/ (27.04.2026
https://swiatsupli.pl/blog/kurkuma-cudowny-suplement-czy-trucizna/#Kurkuma_suplement_%E2%80%93_formy_i_dawkowanie (27.04.2026)
- Podobne artykuły
