Podział barwników

ZdrowieNatura324 — Sun, 28 Mar 2021 16:20:08 +0000

Podział barwników i zastosowanie

Barwniki to różnorodna grupa związków chemicznych, która znalazła zastosowanie w przemyśle do barwienia żywności, kosmetyków czy różnego rodzaju materiałów. Podział barwników dokonuje się najczęściej ze względu na sposób ich otrzymywania lub też pochodzenie.

Zanim przedstawię podział barwników, warto sobie odpowiedzieć na pytanie:

Co to są barwniki?

Barwniki to związki organiczne wyróżniające się zdolnością do intensywnego pochłaniania
promieniowania światła widzialnego w danym zakresie fal. W zależności od tego jaki zakres fal pochłania dany związek taki wówczas widzimy jego kolor.

Barwniki spożywcze to dodatki do żywności, które wpływają na jej właściwości estetyczne oraz nadają określony kolor. Do barwników spożywczych zaliczamy naturalne składniki żywności oraz substancje z naturalnych źródeł surowcowych, normalnie nieokreślanych jako żywność. Do barwienia żywności można stosować także preparaty otrzymane z naturalnych źródeł, w wyniku przemian fizycznych i chemicznych.

Barwniki- podział

Substancje barwiące można podzielić według różnych kategorii. Generalnie dzieli się je ze względu na ich pochodzenie na:

Naturalne
Identyczne z naturalnymi
Organiczne syntetyczne
Związki nieorganiczne

Barwniki naturalne możemy podzielić ze względu na pochodzenie na: roślinne i zwierzęce.

Barwniki naturalne

W przemyśle otrzymuje się metodą ekstrakcji z naturalnych surowców roślinnych (kwiaty, liście, korzenie owoce) lub zwierzęcych (tkanka mięśniowa, krew). Następnie otrzymany wyciąg zagęszcza się i izoluje z niego preparat barwiący. Otrzymane w ten sposób barwniki możemy podzielić na:

Izoprenoidowe: kartenoidy
Porfirynowe: chlorofile, mioglobina, hemoglobina
Flawonoidowe: antocyjaniny
Betalaninowe: betaniny, betaksantyny
Chinoidowe: koszelina
Inne barwniki naturalne: ryboflawina, kurkumina

Do tej grupy zaliczamy także barwniki nie występujące w stanie naturalnym, ale powstające w wyniku przemian i interakcji bezbarwnych składników żywności. Do tej grupy możemy zaliczyć karmele i melanoidy.

Barwniki identyczne z naturalnymi

Są otrzymywane w wyniku syntezy chemicznej, ale ich skład jest identyczny ze składem chemicznym barwnika występującego w przyrodzie. Zaliczamy tutaj:

Ryboflawinę
Kurkuminę
Beta- karoten
Ksantynę

Barwniki organiczne syntetyczne

Są otrzymywane na drodze przemian chemicznych. Są to związki o bardzo różnorodnej budowie chemicznej. Dzięki wprowadzeniu do cząsteczki związku grupy sulfonowej lub karboksylowej uzyskuje się substancje rozpuszczalne w wodzie. Strącanie tych związków w postaci soli umożliwia uzyskanie nierozpuszczalnego w wodzie pigmenty barwiącego- tzw. laku. Barwniki syntetyczne są dużo chętniej wykorzystywane przez producentów żywności ze względu na dużo niższą cenę niż naturalne. Dodatkowo są one dużo bardziej trwałe i odporne na działanie środowiska. Ponadto mają dużo większą moc barwienia. Zalicza się tutaj barwniki:

Żółte: żółcień kwasowa, tartrazyna, żółcień pomarańczowa S
Czerwone: czerwień koszelinowa, amarant, szarłat
Niebieskie: błękit patentowy V, indygotyna
Czarne: czerń brylantowa

Nieorganiczne substancje barwiące

Są to głównie substancje wykorzystujące właściwości metali do tworzenia atrakcyjnych barw. Do tej grupy zaliczamy:

Węglan wapnia
Tlenek i węglan magnezu
Tlenek i węglan żelaza
Dwutlenek tytanu
Ultramaryna

Producenci barwników wykorzystywanych w przemyśle spożywczym oferują różne formy preparatów barwiących:

a) Barwiące części roślin jadalnych- które jednocześnie są składnikami smakowymi
b) Ekstrakty płynne i w proszku- powstające w wyniku wielu etapów produkcyjnych
c) Barwniki mikrokapsułkowe- chronią one barwnik przed utlenianiem i niekorzystnym
wpływem środowiska
d) Laki- nierozpuszczalne w wodzie sole związków barwnych

Źródła

http://www.barwniki.cba.pl/definicja.php (przed 22.02.16)

http://laboratoria.net/artykul/20388.html (przed 22.02.16)

http://riken.barwnikispozywcze.com.pl/index-6.html (przed 22.02.16)