Popularne na blogu

Menu




Orzech włoski- Juglans Regia​

Systematyka

Klasa: Okrytonasienne
Klad: Różowate
Rząd: Bukowce
Rodzina: Orzechowate
Rodzaj: Orzech

Nazwy                         

Łacińska: Juglans Regia
Angielska: Walnut
Niemiecka: Walnuss
Polskie nazwy: Orzech wołoski, orzech grecki

Orzech włoski to okazałe drzewo powszechnie występujące w Europie i Azji. Cenione ze względu na wysokiej jakości drewno oraz na pożywne i bogate w składniki odżywcze owoce zwane powszechnie orzechami włoskimi. Badania Amerykańskich naukowców pokazują, że orzechy włoskie są najzdrowszymi orzechami na świecie. Nawet garstka orzechów włoskich dostarcza 2 razy więcej przeciwutleniaczy niże inne dowolne orzechy.

Bogate w niezbędnie nienasycone kwasy tłuszczowe oraz witaminy orzechy korzystnie wpływają na naszą odporność, wykazują działanie ściągające i przeciwrobacze. Często stosowane także w przemyśle kosmetycznym.

Morfologia

  • Drzewo dosyć okazałe o szerokim pniu i wielu konarach, dorasta nawet do 35 metrów wysokości
  • Korzeń gruby palowy, z licznymi drobnymi korzeniami bocznymi znajdującymi się płytko pod powierzchnią gleby
  • Kora na pniu gładka w kolorze popielatoszarym, z czasem ciemnieje i pęka podłużnie
  • Korona gęsta, kulista, szeroka i rozłożysta, ale wyraźnie spłaszczona, zrzuca liście na zimę
  • Młode gałązki zielone, soczyste, kruche drewniejące po latach
  • Liście początkowo czerwone, później zielone,  duże osiągające do 40 cm, nieparzystodzielne, złożone z 5-9 listków, o specyficznym zapachu
  • Pojedyncze liście jajowate o zaokrąglonym wierzchołku, nagie, skórzaste, całobrzegie
  • Kwiaty męskie w postaci długich, ciemnych wielokwiatowych kotek, po zakwitnięciu szybko opadają
  • Kwiatostany żeńskie osadzone na wierzchołkach rocznych krótkopędów
  • Owoc to duży pestkowiec pokryty gładką zieloną skórką, w środku której znajduje się twarda brązowa, nierówna łupina z mięsistym jądrem

Odmiany

Do rodzaju orzechowatych zaliczamy 16 gatunków. Istnieje też kilka odmian sadowniczych.

Występowanie

Pierwotnie orzech występował w lasach na Bałkanach oraz na terenach  Azji i południowo- wschodniej Europy oraz Chin. Spotykany także w Ameryce Pn. Obecnie zasięg orzecha obejmuje tereny od Grecji po Kaukaz, Azję Mniejszą, Iran, Afganistan, Azję Środkową, aż do Himalajów i Chin zachodnich.

W Europie środkowej największe uprawy orzecha występują w krajach południowych, gdzie na zboczach Alp występują do wysokości do 1200 m n.p.m.

Uprawa

Roślina jednopienna, wiatropylna. Najlepiej rośnie na glebach żyznych, o przewiewnym i głębokim gruncie, o stałym poziomie wilgotności, zasobnych w wapń i próchnicę. Drzewo ma duże wymagania cieplne i jest wrażliwe na niskie temp., zwłaszcza na wiosenne przymrozki. Odporny na suszę. Orzech zaczyna kwitnąć w II połowie maja, owoce dojrzewają we wrześniu lub październiku.

Jeżeli drzewo nie wymarznie w czasie ostrych zim może żyć nawet 400-500 lat. Rozmnażane przez nasiona oraz ze szczepień. Po zasadzeniu zaczyna owocować po 8- 10 latach.

Orzechy uprawiane są na większą skalę w całej Europie, Azji i Ameryce, Afryce oraz Australii. Często roślina jest sadzona w przydomowych ogródkach.

Uprawa innych roślin w pobliżu orzecha jest utrudniona ze względu na duże zacienienie oraz toksyczne działanie opadających liści orzecha.

Obecnie największym producentem orzecha włoskiego są Chiny, USA, Turcja, Iran, Ukraina

 

Surowiec

Surowcem zielarskim są liście, kora, owoc i łupina. Młode liście stosuje się w postaci naparów, nalewek lub wyciągów płynnych.

 

Zbiór

Młode dobrze ukształtowane liście zbiera się pod koniec czerwca i na początku lipca, obrywając pojedyncze liście. Do zbioru wybiera się liście zdrowe, bez plam i uszkodzeń, błyszczące. Liście można suszyć w warunkach naturalnych lub w suszarniach w temp. do 30°C. Wysuszone liście powinny zachować swoją naturalną jasnozieloną barwę, przyjemny i charakterystyczny zapach.

Niedojrzałe owoce zbiera się pod koniec lipca, nieco później zielone łupiny z owoców dojrzewających.

Dojrzałe owoce zbiera się jak dojrzeją i odpadnie zielona łupina zewnętrzna. Orzechy można przechowywać do 3 lat.

Z jednego drzewa można zebrać nawet do 50 kg owoców.

 

Zastosowanie w kuchni

W kuchni zastosowanie mają orzechy, które są doskonałym dodatkiem do dań i deserów. Można je spożywać same jako przystawkę czy w zastępstwie słodyczy.

Często do przyrządzania potraw wykorzystuje się olej z orzecha, który jest także wykorzystywany w cukrownictwie.

Szczególne na Bałkanach popularne są konfitury z niedojrzałych zielonych orzechów, z kolei dojrzałe orzechy wykorzystuje się do produkcji chałwy.

Orzechy zwłaszcza te niedojrzałe wykorzystuje się także do produkcji nalewek i likierów.

 

Historia

W Grecji orzech włoski zaczął się rozprzestrzeniać, po sprowadzeniu z Persji, gdzie znane były dwie odmiany „persikam ” i „basilikon”. Dzięki kupcom greckim orzech dotarł do Rusi, gdzie często funkcjonuje jako orzech grecki. Z Grecji orzech dotarł także do Rzymu i dalszych prowincji Imperium Rzymskiego. Orzech włoski znany był i ceniony w starogreckiej i rzymskiej medycynie. Pierwszy opis budowy i biologicznych cech orzecha opisał Teofrst z Eresos. Pisał o nim także Wergiliusz oraz Pliniusz Stary, który znał już kilka odmian drzewa, a który był przekonany, że cień drzewa ujemnie wpływa na zdrowie człowieka i rozwój innych roślin.

Do Chin orzech dotarł z Tybetu w II stuleciu p.n.e.

W Polsce orzech spotykany był w czasach wczesnopiastowskich. Przywędrował do nas z Bałkanów przez rumuńską Wołoszczyznę, stąd też jego nazwa- orzech wołowski. W medycynie ludowej naparami z liści przemywano zamglone oczy i leczono chroniczny kaszel. Z kolei zielone owoce miały leczyć potencję. Już w XV wieku ceniono jego owoce, z których wyrabiano olej jadalny i wyrabiano farby olejne. Wytłoki gotowane z cynamonem dawały pożywną zupę. Odwar z liści stosowano przy zatruciach rtęcią.

W czasie I wojny światowej, ze względu na duże zapotrzebowanie na drewno orzecha, które służyło, do produkcji kolb muszkietów, wycięto w Europie prawie wszystkie drzewa.

 

Wierzenia ludowe

Dawniej orzechy rzucano nowożeńcom pod nogi celem zapewnienia im licznego potomstwa oraz związku tak ścisłego jak zespolenie dwóch połówek. To także symbol płodności.

W symbolice chrześcijańskiej orzech uważano za obiekt sakralny, który wiązano z wyobrażeniem zmartwychwstania, bo tak jak łupina osłania swoją pestkę twardą okrywą, tak grób na krótki czas ukrył zwłoki umęczonego Chrystusa. Rozbity orzech symbolizuje otwarte i puste miejsce pochówku Zbawiciela.

Święty Augustyn wyróżniał w orzechu skórzaną powłokę- jako ciało Mistrza, jej gorycz miała oznaczać cierpienie, skorupa- drewno Krzyża Świętego, a jądro główne tezy objawienia Bożego.

 

Zastosowanie

  • Na wsiach często nacierano skórę bydła wyciągami z liści orzecha, aby uchronić zwierzęta przed ugryzieniami owadów.
  • Orzech znalazł zastosowanie do wyrobu wysokiej jakości mydła, tuszu, farby drukarskiej, farb olejnych i lakierów.
  • Z zielonych łupin produkuje się garbniki i bejcę orzechową.
  • Drewno orzechowe niegdyś służyło do wyrobu muszkietów i karabinów, obecnie jest wykorzystywane do wyrobu fortepianów i drobnych przedmiotów ozdobnych.
  • Z drewna orzecha produkuje się wysokiej jakości meble i parkiety.
  • Juglon pozyskiwany z orzecha jest składnikiem kosmetyków do opalania oraz farbowania włosów.
  • Olej pozyskiwany z nasion orzecha wykorzystuje się szeroko w przemyśle spożywczym oraz kosmetycznym. Olej ten wykorzystuje się do ekstrakcji najcenniejszych olejków kwiatowych.
  • Zielona naowocnia jest źródłem barwników do tkanin i drewna.
  • Liście orzecha rozłożone w domu skutecznie odstraszają owady.
  • W Indiach liście orzecha były wykorzystywane jako środek przeciwko robactwu
  • Antybiotyczne właściwości orzecha były wykorzystywane w przemyśle spożywczym do konserwowania żywności.

Składniki mineralne

Orzechy są produktem bardzo kalorycznym, gdyż ok. 45-75% stanowią w nich tłuszcze. W orzechach włoskich znajduje się największa zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych w porównaniu z innymi orzechami. Dlatego już 20 orzechów zaspokaja dzienne zapotrzebowanie na tłuszcze.

Ponad to orzechy zawierają 10-20% białka oraz substancje bezazotowe.

Owoce zawierają:

  • Nienasycone kwasy tłuszczowe: linolenowy, stearynowy, oleinowy
  • Witaminy: E, B3, B5, B6,A, C, P, E, D
  • Związki mineralne: fosfor, magnez, wapń cynk, potas, żelazo, kobalt
  • Garbniki
  • Kwasy organiczne: elagowy

Liście zawierają:

  • Garbniki elagowe,
  • Związki naftochinowe: juglon i hydrojuglon
  • Flawonoidy: glikozydy kemferolu i kwerecytyny, mezoinozyt
  • Kwasy organiczne
  • Olejki eteryczne
  • Trójterpeny
  • Witaminy: z gr. B, C, P
  • Karotenoidy
  • Leukoantocyjaniny
  • Sole mineralne

Owocnia zawiera takie same związki jak liście, ale o innym udziale procentowym.

DZIAŁANIE LECZNICZE

Układ pokarmowy
Ze względu na właściwości ściągające napar z liści orzecha pomaga przy dolegliwościach jelitowo- żołądkowych. Wyciągi z orzechów działają ściągająco na błony śluzowe jamy ustnej i przewodu pokarmowego. Napary z liści i naowocni podaje się przy bolesnych wzdęciach, mniejszych zatruciach pokarmowych, owrzodzeniu jelita grubego, a także jako środek przeciw glistom ludzkim. Wyciągi wykazują działanie przeciwbiegunkowe, zwłaszcza u małych dzieci. Olej pozyskany z orzecha ma działanie przeczyszczające i przeciwpasożytnicze.

Kora orzecha stanowi bazę naparu o właściwościach przeczyszczających.

Wyciągi z orzecha hamują także drobne krwawienia z przewodu pokarmowego, a podawane doustnie obniżają poziom cukru we krwi.

Układ krwionośny
Liście orzecha włoskiego stosuje się, aby poprawić krążenie żylne i limfatyczne. Orzechy zmniejszają ryzyko chorób serca, chronią naczynia krwionośne. Liście i owocna orzecha hamują krwawienia z uszkodzonych naczyń włosowatych, posiadają także zdolność czyszczenia krwi. Stosowanie naparów z liści orzecha włoskiego pomaga przy żylakach podudzi.

Układ oddechowy
Odwar z liści i łupin stosuje się w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła, dziąseł i migdałków. Jest także pomocny przy anginie. Pomocniczo wyciągi stosuje się w toczniu gruźliczym.

Dzięki dużej zawartości NNKT orzechy korzystnie wpływają na naszą odporność.

Układ nerwowy
Zaleca się spożywanie orzechów w profilaktyce Alzheimera. Medycyna ludowa zalecała spożywanie orzechów na poprawę wzroku. Napary z liści stosuje się do przemywania oczu przy zapaleniu spojówek.

Układ wydalniczy
Orzechy działają odtruwająco na nasz organizm. Wodne wyciągi z liści zobojętniają i usuwają szkodliwe produkty przemiany materii z organizmu. Preparaty z orzecha wykorzystuje się jako środek zapobiegający nadmiernej potliwości, zwłaszcza stóp.

Układ rozrodczy

Wyciągi z liści stosuje się w zapaleniach sromu i pochwy z upławami. Odwar z liści stosuje się także przy nadmiernej laktacji. Orzechy wpływają korzystnie na plemniki.

Skóra
W medycynie ludowej z liści i oleju sporządzano mazidła stosowane w leczeniu ran i owrzodzeń skórnych.

Odwar z liści i łupin orzecha stosuje się do przemywania i w formie okładów przy trądziku, liszajach i oparzeniach. Wyciągi stosowane zewnętrznie pomagają leczyć egzemy, zakażenia skórne, świąd skóry, opryszczkę oraz zapalenia ropne skóry.

Odwar z liści orzecha wzmacnia keratynę komórek naskórka oraz zapobiega wypadaniu włosów. Wyciągi z orzecha stosuje się także przy wyparzeniu noworodków.

Działanie dodatkowe
Liście i owocnia mają właściwości silnie przeciwgrzybiczne oraz bakteriobójcze. Hamują rozwój gronkowca, paciorkowca, pałeczki czerwonki bakteryjnej i duru brzusznego. W polskiej medycynie ludowej leczono wiele chorób odwarem z liści i zielonych owoców, które wykorzystywano w leczeniu podagry, krzywicy.
Francuscy naukowcy odkryli, że juglon zawarty w liściach oraz owocni ma właściwości przeciwnowotworowe. Ocenia się, że spożywanie orzechów zapobiega kilku rodzajom raka. Preparaty z orzechem włoskim pomagają w leczeniu żylaków odbytu.

Przypuszcza się, że orzechy mogą pomagać przy chorobach tarczycy.

Objawy niepożądane
Ogólnie nie stwierdzono szkodliwego działania orzecha włoskiego na organizm ludzki, jednak preparaty z orzecha włoskiego stosowane w dużych ilościach mogą powodować nudności i zaparcia.
Orzechy włoskie mogą powodować alergię. Z pośród wszystkich orzechów to właśnie orzech włoski najczęściej powoduje alergię.

Juglon podejrzewa się o działanie mutagenne, dlatego tez ogranicza się zastosowanie preparatów z orzecha do użytku wewnętrznego.

 

 

PREPARATY  LECZNICZE

1. Nalewka z orzecha włoskiego

  • 10 niedojrzałych owoców w zielonej łupinie
  • 0,5 l wódki
  • 3 goździki
  • Laska cynamonu
  • 200 cukru

Do drobno pokrojonych orzechów dodać wódkę, goździki, cynamon oraz cukier.
Całość odstawić w ciemne, ciepłe miejsce na 4 tygodnie. Od czasu do czasu naczynie z nalewką należy potrząsać. Przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 30 kropli w kieliszku wody przed jedzeniem przy niestrawności i nieżytach jelit i żołądka.

2. Nalewka II

  • 30 zielonych, młodych orzechów
  • 1 l wódki

Orzechy pokroić na 8 części i zlać wódką. Odstawić na 4 tygodnie w ciemne miejsce.

Pić 2 razy dziennie po 30 kropli w kieliszku wody przed jedzeniem w przewlekłym nieżycie żołądka i jelit lub przy niestrawności.

3. Likier orzechowy

  • 5 świeżych niedojrzałych zielnych orzechów
  • 0,5 l wódki
  • 200 g cukru
  • 500 ml wody

Pokrojone owoce zalać wódką i pozostawić na 6 tygodni w zamkniętym naczyniu co jakiś czas mieszając. Po 6 tygodniach przygotować syrop z cukru i wody, zagotować, ostudzić i zmieszać z wyciągiem z orzechów. Odstawić na kolejne 2 tygodnie. Pić 3 razy dziennie po łyżeczce między posiłkami przy dolegliwościach żołądkowych.

4. Nalewka z przegródek orzecha włoskiego

  • 5 dag wewnętrznych ścianek łupin orzecha
  • 0,5 l spirytusu

Przegródki łupin orzecha zalać spirytusem i pozostawić na 4 tygodnie. Przecedzić. Zażywać 20 kropli 3 razy dziennie przy zapaleniu okrężnicy, biegunkach, nadciśnieniu oraz cukrzycy.

5. Odwar z liści

  • 0,5-1 łyżka liści
  • Szklanka wody

Liście orzecha zalać ciepłą wodą i gotować na małym ogniu przez 3 minuty. Przecedzić. Odwar należy pić 2-3 razy dziennie po ½ szklanki. Również do użytku zewnętrznego.

6. Napar z liści orzecha

  • Czubata łyżka wysuszonych liści orzecha
  • 2 szklanki wody

Rozdrobnione liście orzecha zalać wrzącą wodą i odstawić na 10 min pod przykryciem. Po przecedzeniu pić po pół szklanki 3-4 razy dziennie.

Napar pomaga przy niestrawności, nieżytach żołądka i jelit, przy mało nasilonych zatruciach pokarmowych przy niedoborze witaminy C. Napar można także stosować zewnętrznie do płukania jamy ustnej przy stanach zapalnych gardła, do przemywania i okładów przy różnego rodzaju schorzeniach skórnych między innymi przy trądziku, zapaleniu opryszczkowym i ropnym.

7. Napar z przegródek orzecha

  • 5 dag przegródek z łupiny orzecha
  • 1,5 szklanki wody

Przegródki z łupin orzecha zalać gorącą wodą i gotować jeszcze 20 min na wolnym ogniu. Wywar stosować zewnętrznie do smarowania chorych nóg lub pić 3 razy dziennie po pół szklanki. Wywar ma zastosowanie przy zapaleniu gruczołu krokowego, torbieli jajników oraz przy zapaleniu żył i żylakach.

8. Napar przeciwko cukrzycy

  • 50 g liści orzecha
  • 50 g borówki czernicy
  • 25 g ziela serdecznika
  • 25 g ziela pokrzywy
  • 2 szklanki wody

Zioła wymieszać. 2 łyżki mieszanki ziół zalać  wrzątkiem i pozostawić pod przykryciem. Taką ilość naparu spożywać dziennie w trzech turach.

9. Wino orzechowe

  • 50 g liści orzecha
  • 100 g cukru
  • Butelka wytrawnego czerwonego wina gronowego

Do butelki wina dodać rozdrobnione liście orzecha, dobrze wymieszać i odstawić na 10 dni. Następnie dodać 100 g cukru i odstawić na kolejne 5 dni. Pić po małym kieliszku 2-3 razy dziennie przy przewlekłym nieżycie jelit i żołądka.

10. Balsam na poprawę pamięci

  • 100 g aloesu
  • 2 szklanki wody
  • 50 g orzechów
  • 30 dag miodu
  • 2 szklanki wody

Aloes zmielić i moczyć w 2 szklankach wody. Po 2 godzinach odcedzić i dodać zmielone wyłuskane orzechy oraz miód. Przyjmować pół godziny przed posiłkiem po 1 łyżeczce.

11. Środek na pasożyty

  • 4 zmielone łyżki niedojrzałych orzechów
  • Szklanka wody

Zmielone orzechy zalać wrzątkiem i odstawić na 30 minut. Zażywać jako środek przeczyszczający, przez cały dzień popijać napar.

 

NATURALNE KOSMETYKI

Juglon jest barwnikiem, który zabarwia skórę na kolor żółty. Preparaty z orzecha dzięki temu barwnikowi znalazły zastosowanie w środkach wspomagających opalanie. Z kolei sok z liści i zielonych orzechów barwi włosy na kolor kasztanowy.

1. Krem na łuszczycę i egzemę

  • 20 dag orzechów
  • Ocet winny

Orzechy utrzeć z octem winnym do konsystencji kremu i pozostawić na 10 dni w lodówce. Po tym czasie stosować do nacierania miejsc zmienionych chorobowo.

2. Płukanka na siwe włosy

  • 2 łyżki szałwii
  • 2 łyżki rozmarynu
  • 4 łyżki zmielonych łupin orzecha włoskiego
  • 2 łyżki oleju lnianego
  • 2 litry wrzątku

Zioła wymieszać z olejem lniany. Całość zalać wrzątkiem i pozostawić na 2 godziny, a następnie przecedzić. Płukankę stosować po umyciu głowy.

Przechowywać w lodówce.

3. Brązująca płukanka do włosów

  • 2 garście liści orzecha
  • 1 l wody

Liście orzecha gotować w wodzie przez 10 minut, przecedzić. Stosować do płukania włosów.

4. Maseczka

  • 200 g orzechów
  • 200 ml mleka
  • 15 miodu

Orzechy rozdrobnić, dodać ciepłe mleko oraz miód. Gdy orzechy napęcznieją i ostygną nałożyć na skórę twarzy i dekoltu, pozostawić na 10 minut, a następnie zmyć letnią wodą.

5.Maść na wypryski i skaleczenia

  • 1 łyżka świeżych liści orzecha
  • 100 g oleju słonecznikowego
  • 15 g wosku pszczelego

Liście drobno pokroić i zalać olejem. Odstawić na tydzień. Całość podgrzewać w łaźni wodnej przez 3 godziny, a następnie dwukrotnie przecedzić przez gęstą gazę. Zebrany płyn gotować przez kolejne pół godziny z dodatkiem wosku pszczelego.

 

 

 

 

Literatura

[1]  p. pod red. Dra hab. A. Ożarowskiego; Ziołolecznictwo- poradnik dla lekarzy; PZWL, wyd. III, Warszawa 1982, str. 167-168
[2] Danuta Tyszyńska- Kownacka, Teresa Starek; Zioła w polskim domu; Wyd. Watra, Warszawa 1987, str. 158-161
[3] A. Skarżyński, Zioła czynią cuda; Agencja wydawnicza Comes, Warszawa 1994, str. 131-134
[4] p.red. B.Arnal-Schnebelen, P. Goetz, M. Paris; Lecznicze dar natury; Reader’s Digest; Warszawa 2004, str. 160
[5] dr J. Górnicka; Biblioteka zdrowia- leki z ogrodu; Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, Warszawa 2012, str.107-108
[6] Roma, Karczmarczuk, Orzech grecki, „wołowski”, i w efekcie włoski, Wszechświat, t114 nr 1-3/2013
[7] M.E. Senderski; Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie; Mateusz E. Senderski, Podkowa Leśna 2016, str.465-466
[8] http://wanada.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=365&Itemid=40 07.01.2015
[9]http://www.doz.pl/czytelnia/a1214Skarb_w_lupince_orzech_wloski_w_medycynie_i_codziennej_pielegnacji 07.01.2015
[10] http://medico.seomex.pl/ziola/orzech-wloski/07.01.2015
[11] >http://drzewa.nk4.netmark.pl/atlas/orzech/orzech_wloski/orzech_wloski.php#systematyka 11.09.2017
[12] http://www.szkolnictwo.pl/szukaj,Orzech_(ro%C5%9Blina) 11.09.2017

Newsletter

  • Instagram
  • Facebook




Najczęściej szukane

Zdrowie • Naturalne • Ziołolecznictwo • Naturalne preparaty • Zioła • Właściwości ziół • Owoce • Warzywa • Kosmetyki • Przyprawy • Jak wyleczyć • Domowe leczenie • Zdrowotne • Zielarstwo • Sklep • Właściwości lecznicze • Naturalne leczenie • Sklep zielarski • Poradnik • Blog o zdrowiu • Ebook • suplementy diety • zdrowie • przyprawy • herbatki ziołowe • mięta • rumianek • skrzyp polny • melisa • herbata miętowa • właściwości ziół • leczenie ziołami • magia ziół

Musisz wiedzieć

Informacje zamieszczone na stronie internetowej nie stanowią profesjonalnej porady medycznej ani instrukcji użycia. W żadnym wypadku treści zamieszczone na stronie internetowej nie mogą zastąpić konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.

Na skróty

  • O nas
  • Polityka prywatności
  • Współpraca