Popularne na blogu

Menu




Morela - Prunus Armenica​

Systematyka

Klasa: Okrytonasienne
Klasa: Różowate
Rząd: Różowce
Rodzina: Różowate
Rodzaj: Śliwa

Nazwy

Łacińska: Prunus Armenica, Armeniaca vulgaris
Angielska: Aprcot
Niemiecka:Aprikose
Polskie nazwy: Morela

Morela  to słodki owoc pochodzące z Azji. Morele są najczęściej uprawiane w ciepłym klimacie, coraz częściej pojawiają się w naszych ogródkach i parkach. Znane i cenione już w starożytnych Chinach morele to źródło wielu witamin i minerałów. Już 1 szklanka soku morelowego zaspokaja dzienne zapotrzebowanie na witaminę C w naszym organizmie. A to nie jedyna ich zaleta, dlatego warto sięgać po te owoce, nie tylko w sezonie.

Morfologia

  • Niewielkie drzewko dorastające 5 metrów z gęstą, rozłożystą, okrągłą lub wydłużoną koroną
  • Kora na pniu szarobrązowa, podłużnie spękana
  • Młode gałązki, gładkie w kolorze czerwonawo-brązowym
  • Pąki zimowe fioletowo-czerwone, jajowate, nagie
  • Liście naprzemienne, ogonkowe, nagie lub owłosione, spiczasto zakończone, szeroko jajowate, o krawędziach zaokrąglonych lub ząbkowanych
  • Kwiaty pojawiają się przed liśćmi
  • Kwiaty pojedyncze lub podwójne, obupłciowe z 5 działkami kielicha oraz 5 płatkami korony w kolorze białym, różowym lub czerwonym
  • Owoc okrągły lub jajowaty pestkowiec o wielkości 4-8 cm, przypominający naszą brzoskwinię.
  • Skórka moreli szorstka lub gładka w zależności od odmiany, w kolorze od żółtego po pomarańczowy z charakterystycznym zaczerwienieniem od strony słonecznej, od ogonka do drugiego końca biegnie charakterystyczna spoina dzieląca owoc na połowę.
  • Miąższ biały, żółty bądź pomarańczowy, łatwo daje się oddzielić od pestki
  • Nasiona delikatne, płaskie, odwrotnie jajowate z jasną skórką, niesymetryczne, w smaku gorzkie lub słodkie

 

Występowanie

Morele pochodzą z obszarów dzisiejszego Kirgistanu oraz Chin. Dzikie drzewka morelowe można spotkać w Japonii oraz Azji, porastają tam rzadkie lasy, zbocza gór, stoki i wąwozy do 3000 m n.p.m. Morela jest często sadzona jako roślina ozdobna.

Odmiany

Rodzaj morela obejmuje kilka gatunków: morelę syberyjską, morelę mandżurską, morelę ansu oraz najbardziej znaną u nas morelę zwyczajną.

Morele w zależności od odmiany i pochodzenia mogą być gorzkie- rosnące głównie w Europie oraz słodkie- uprawiane w Azji.

 

Uprawa

Drzewko morelowe kwitnie od połowy marca do kwietnia. Jest to roślina miododajna. W uprawie wymaga dużej ilości światła oraz sporo ciepła. Preferuje glebę żyzną, dobrze napowietrzoną o pH 6-7. Nie toleruje gleb zasolonych i podmokłych. Jest to roślina wrażliwa na nawozy potasowe, a w okresie suszy wymaga podlewania.

Ponieważ jest to jedno z najwcześniej kwitnących drzewek owocowych jest ono często narażone na wiosenne przymrozki. Morela jest raczej odporna na mrozy oraz inne czynniki zewnętrzne, ale jest drzewkiem trudnym i nieprzewidywalnym w uprawie. Może się zdarzyć, że drzewko będzie kwitło co dwa lata, albo po zakwitnięciu wyda owoce dopiero po kilku miesiącach.

W Polsce uprawa moreli jest dość trudna, ze względu na zbyt niskie temp. wiosną.

Morelę uprawia się w łagodnym klimacie umiarkowanym. A jej największe plantacje znajdują się w Turcji, Iranie, Uzbekistanie, Algierii oraz we Włoszech, a także w Ameryce.

Głównym producentem moreli jest Turcja, która większą cześć owoców przeznacza do produkcji owoców suszonych.

 

Surowiec

W celach leczniczych wykorzystuje się słodkie jądra owoców, żywicę oraz korę z drzew.

Surowiec leczniczy, którym są jądra owoców, wg wytycznych WHO nie powinien zawierać mniej niż 3% amigdaliny, oznaczanej metodą miareczkowania azotanem srebra.

 

Zastosowanie w kuchni

Owoce moreli są bardzo słodkie i najsmaczniejsze są te świeże, zerwane w pełni dojrzałości. Można z nich przygotować dżemy, marmolady, kompoty, musy, galaretkę. Morele świetnie komponują się z szaszłykami i daniami z grila. Można je używać jako dodatek do sałatek oraz jako pieczonego mięsa. Morele świetnie sprawdzą się także jako składnik twarożku śniadaniowego. W sezonie często dodaje się je do pierogów czy knedli. Morele można również wykorzystać jako ingrediencja do ciast i deserów.

Na ciepłe dni świetnie sprawdzi się kompot morelowy z dodatkiem cynamonu i goździków. Owoce są także wykorzystywane do przygotowania nalewek czy likierów np.włoski likier Amaretto zawiera smakowy ekstrakt z jader moreli.

W Indiach w kuchni wykorzystuje się olej pozyskiwany z nasion moreli.

W Turcji słodkie jądra moreli praży się i podaje jako słone przekąski.

Jądra moreli mogą w kuchni z powodzeniem zastąpić migdały, z kolei suszone owoce są znakomitym zamiennikiem słodyczy.

Owoce moreli konserwuje się zaprawiając w je syropie. Morele można także suszyć oraz mrozić.

Uwagi

Większość moreli suszonych jest konserwowana dwutlenkiem siarki.

Historia

Uprawa moreli sięga 4000 lat, a roślina ta była znana i uprawiana w Chinach nie tylko w celach smakowych, ale także jako roślina ozdobna. Morela była także uprawiana ok. 3000 lat temu w Indiach.

Do Europy drzewko morelowe dotarło z Armenii, która jest uważana za kolebkę tego słodkiego owocu. Stąd też nazwa łacińska moreli, która oznacza śliwkę armeńską. O tym, że w Armenii jest to dosyć popularna roślina świadczyć może istnienie w tym kraju ok. 50 gatunków moreli.

W obrębie Morza Śródziemnego morela była uprawiany już w I w. n.e., skąd rozprzestrzeniła się do północnych krajów Europy. W Polsce uprawę moreli rozpoczęto w XVI w.

W 1720 roku dzięki wyprawom za Ocean, nasiona moreli dotarły do Virginii, gdzie owoce moreli zyskały dużą popularność i dalej rozprzestrzeniły się w całej Ameryce Pn. W XVIII w. drzewka morelowe dotarły także do Ameryki Pd.

Medycyna ludowa

W medycynie ludowej morele stosowano jako środek o działaniu przeciwgorączkowym, antyseptycznym i przeciwwymiotnym. Wykorzystywano je także w okulistyce.

W Indiach morela jest stosowana w medycynie Unani jako środek przeciwbiegunkowy, przeciwgorączkowy, przeciwwymiotny, przeciwrobaczy oraz w chorobach wątroby.

W Korei morelę stosowano jako lek na kaszel i przeziębienia.

W Europie morela przez długi czas była uważana za afrodyzjak. A jej nasiona stosowano jako środek przeciwbólowy, przeciwrobaczy, przeciwastmatyczny, przeciwskurczowy, przeciwkaszlowy, łagodzący i zmiękczający. Morelę stosowano także jako środek wspomagający gojenie się ran.

 

Zastosowanie

  • Z pestek moreli wytwarza się drogocenny olejek, który znalazł szerokie zastosowanie jako olejek do ciast
  • Przemysł farmaceutyczny wykorzystuje olej z pestek moreli jako składnik leków podawanych domięśniowo lub podskórnie, olej ten jest także składnikiem maści
  • Wyciągi z moreli są składnikami kremów, balsamów, peelingów
  • Olejek z pestek moreli stosuje się w przemyśle perfumeryjnym, gdzie dodaje się go jako nutę zapachową do perfum kwiatowych oraz letnich
  • Z liści i owoców moreli można pozyskać szarozielony barwnik
  • Twarde i trwałe drewno z drzewa morelowego było wykorzystywane do produkcji narzędzi rolniczych

 

Składniki mineralne

Owoce moreli zawierają:

  • Błonnik
  • Związki pektynowe
  • Cukry: glukozę, fruktozę, maltozę, scukrozę
  • Procyjanidyny: pochodne kwasu hydroksycynamonowego
  • Antocyjany
  • Flawonoidy: kwerecytynę
  • Olejki lotne
  • Garbniki
  • Fitosterole
  • Kwasy organiczne: winowy, cytrynowy, jabłkowy, salicylowy, chlorogenowy
  • Witaminy: C, A, B: kwas foliowy, kwas pantenowy,tiaminę, ryboflawinę, niacynę, wit. B6, wit. E, PP, cholinę, betakaroten
  • Sole mineralne: żelazo, potas, wapń, fosfor, bor, magnez, miedź, kobalt, siarkę, selen, jod, cynk, mangan

Jądro moreli zawiera:

  • Kwasy tłuszczowe: oleinowy, linolowy, palmitynowy, stearynowy, linolenowy, tetradekanowy, eikozanowy
  • Węglowodany
  • Białka
  • Aminokwasy: kwas glutaminowy
  • Sole
  • Związki lotne: linalol, β-jono, heksanal, tripineol, geraniol , 2-nonenal
  • Kwas pangamowy
  • Glikozydy cyjanogenne: amigdalinę, prunazynę, mondelonitryl
  • Enzymy hydrolizujące amigdalinę
  • Emulinę
  • Sitosterole

Liście moreli zawierają:

  • Węglowodany
  • Kwasy organiczne
  • Sole
  • Witaminy: C, PP

Wartość odżywcza

g/100 g świeżych owoców

g/100 suszonych owoców

Błonnik

1,7g

10,7

kalorie

44 kcal

284

Białko

1,4

3,39

Tłuszcze

0,39

0,51

Węglowodany

11,12

62,64

Indeks glikemiczny

30

40

DZIAŁANIE LECZNICZE

Układ pokarmowy

Sok z moreli pobudza apetyt, a duża ilość błonnika w owocach suszonych korzystnie wpływa na procesy trawienne oraz pracę jelit. Morele, olej z nasion oraz jądra moreli mają właściwości przeczyszczające. Owoce moreli od dawna były wykorzystywane w leczeniu nadkwasoty. Morele zapobiegają dolegliwościom wątroby oraz problemom związanym z niewłaściwą pracą woreczka żółciowego. Ponadto chronią wątrobę ograniczając ryzyko jej stłuszczenia i zniszczeń wywołanych przez wolne rodniki. Prawdopodobnie morele zmniejszają zmiany na wątrobie wywołane spożywaniem alkoholu etylowego.

Suszone morele jako jedne z nielicznych owoców mogą być spożywane przez cukrzyków, ponieważ mają odpowiednią strukturę cukrów i niski indeks glikemiczny.

W dawnych medycynach Wschodu wewnętrzna część kory lub korzenie stosowano w leczeniu zatruć.

Układ krwionośny

Morela pozytywnie wpływa na ciśnienie krwi oraz reguluje poziom cholesterolu. Spora ilość flawonoidów zawarta w morelach oraz żelazo wzmacniają naczynka krwionośne, dzięki czemu pomagają przy popękanych naczynkach oraz żylakach. Duża ilość żelaza znajdująca się w  owocach pomaga osobom z anemiom poprzez pobudzenie organizmu do produkcji większej ilości krwinek. Badania wykazują, że amigdalina znajdująca się w jądrach moreli może osłabić rozwój miażdżycy, poprzez tłumienie reakcji zapalnych.

Układ wydalniczy

Morele dzięki właściwościom moczopędnym pomagają oczyścić nerki oraz wspomagają ich pracę i zapobiegają powstawaniu kamieni nerkowych. Morele ułatwiają wydalanie nadmiaru wody z organizmu oraz pomagają pozbyć się toksyn.

Układ oddechowy

Współczesna medycyna chińska stosuje morelę w leczeniu zaburzeń układu oddechowego. Amigdalina jako najważniejszy składnik jąder moreli ma udokumentowanie działanie sprzyjające usuwaniu zalegającej flegmy oraz w łagodzeniu astmy.

Wywary z korzenia stosuje się w w leczeniu astmy, zapalenia oskrzeli, rozedmy płuc, świszczącego oddechu, kaszlu.

Układ nerwowy

Dość duża ilość witaminy A oraz betakarotenu sprawiają, że morele korzystnie wpływają na nasz wzrok.

Chińska medycyna ludowa podaje, wywar z kory drzew morelowych poprawia pracę mózgu.

Układ rozrodczy

W tradycyjnej medycynie chińskiej uważano, że spożywanie moreli może pomóc kobietom zwiększyć płodność, dlatego często polecano kobietom preparaty z kwiatów moreli. Kobietom w ciąży zaleca się picie soku z moreli, ponieważ zawiera on łatwo przyswajalne żelazo i wapń.

Układ kostno-ruchowy

Morele są polecane osobom zmagającym się z osteoporozą. Amigdalina zawarta w jądrach moreli  jest skuteczna w łagodzeniu bólu wywołanego stanem zapalnym.

Skóra

Betakaroten zawarty w owocach moreli zapobiega zmianom patologicznym na skórze.

Sok z moreli korzystnie wpływa na stan włosów i paznokci.

Wywar z korzeni łagodzi podrażnienia skóry.

Pestki moreli w medycynie naturalnej stosuje się przy przebarwieniach skórnych.

Działanie dodatkowe

Morele mają działanie silnie zasadotwórcze, a do tego działają ściągająco i łagodzą stany zapalne. Sok morelowy wykazuje właściwości antybiotyczne, wykazuje również działanie antyoksydacyjne.

Badania naukowe potwierdzają, że morele zapobiegają stanom zapalnym oraz nowotworom jamy ustnej.

Owoce moreli łagodzą ból przy kolkach nerkowych, wątrobowych i żółciowych.

Olej z moreli stosuje się w postaci kropli do uszu przy szumach.

 

Przeciwwskazania

Picie zimnej wody po spożyciu świeżych owoców moreli może powodować biegunki. Moreli nie powinno się także spożywać z surowym mlekiem, śliwkami, figami czy ogórkiem, ponieważ może to spowodować rozstrój żołądka. Ponadto nie zaleca się spożywania moreli przy obniżonej funkcji tarczycy, chorobach wątroby i dwunastnicy, a także przy zapaleniu błony śluzowej żołądka i wrzodach.

Pestek moreli nie powinny spożywać kobiety w ciąży oraz podczas karmienia.

Działanie niepożądane

Spożywanie większych ilości moreli może powodować problemy ze strony układu pokarmowego jak bóle brzucha, biegunki.

Pestek moreli nie należy spożywać w nadmiernych ilościach, ponieważ odnotowano zatrucia cyjankiem, który powstaje w organizmie w wyniku rozpadu amigdaliny.

Określono dawkę śmiertelną dla nasion moreli, która wynosi 7-10 ziarendla dzieci oraz 50-60 ziarendla dorosłych.

Ciekawostka

Nasiona moreli dostarczają półschnący olej, który był niegdyś stosowany do oświetlenia w lampach naftowych.

PREPARATY LECZNICZE

  1. Jądra moreli

Jądra moreli zamoczyć we wrzątku, a następnie smażyć do uzyskania żółtego koloru. Do użytku wewnętrznego przy astmie, kaszlu z obfitym odkrztuszaniem i gorączką.

 

  1. Chińska mieszanka na kaszel
  • 50g orzechów
  • 50g jąder moreli
  • 50g imbiru
  • Miód

Orzechy i jądra namoczyć w wodzie, obrać ze skórki i posiekać. Dodać starty imbir i całość wymieszać z miodem. Zagnieść i uformować kulki. Najlepiej stosować przed snem. Zalecane w leczeniu kaszlu, astmy.

 

  1. Proszek na zaparcia
  • 50g czarnego sezamu
  • 50g jąder moreli
  • 300 ml wody

Sezam oraz jądra zmielić na proszek, dodać wodę i całość doprowadzić do wrzenia. Dodać odrobinę cukru do smaku. Stosować na zaparcia, zwłaszcza u osób starszych.

 

 

 

NATURALNE KOSMETYKI

Przemysł kosmetyczny wykorzystuje oleje, benzaldehyd, aktywne związki węgla oraz związki zapachowe pozyskiwane z moreli.

Morele mają właściwości wygładzające, nawilżające. Ponadto regenerują i odżywiają skórę. Owoce moreli można wykorzystać jako składnik toników, kremów, balsamów, maseczek oraz peelingów.

Olej z nasion moreli ma właściwości zmiękczające i nawilżające.

Kwiaty moreli można wykorzystać jako dodatek do toników.

Maseczka z moreli pomaga w przypadku cery trądzikowej oraz zbyt tłustej. Działa ściągająco i łagodzi stany zapalne. Poprawia kondycję skóry oraz doskonale ją nawilża.

Literatura

[1] WHO monographs on select medical plants, Vol. 3, 2007, str. 64-76
[2] T. K. Lim, Edible medicinal and nonmedicinal Plants, Vol. 4, Fruits, Springer 2012, str: 442-450
[3] Yanze Liu, Zhimin Wang, Junzeng Zhang; Dietary Chinese Herbs, chemistry, phatmakology and clinical evidence; Springer, Wien 2015, str. 477-472
[4] http://www.poradnikzdrowie.pl/zywienie/co-jesz/Morele-reguluja-cisnienie-opozniaja-starzenie-i-lagodza-nadkwasote_37023.html (przed 19.11.2016)
[5]http://zdrowie.gazeta.pl/Zdrowie/1,101460,11970535,Morele___nie_tylko_dla_tych__co_na_diecie_.html (przed 19.11.2016
[6]http://www.ekologia.pl/styl-zycia/zdrowa-zywnosc/morelowy-zawrot-glowy-dla-zdrowia-i-urody,21011.html (przed 19.11.2016
[7] http://www.odzywianie.info.pl/przydatne-informacje/artykuly/art,Morele-i-suszone-morele-ciekawostki-i-wartosci-odzywcze.html (przed 19.11.2016
[8] http://mama-dobra-rada.pl/morele-wartosci-odzywcze-wlasciwosci-lecznicze/ (przed 19.11.2016
[9] http://www.udyomedia.pl/def-Morele.html (przed 19.11.2016
[10] https://www.glukoza.pl/index.php/indeks-glikemiczny-tabele (04.06.2018)
[11] https://panacea.pl/articles.php?id=2109 (20.06.2018)

Newsletter

  • Instagram
  • Facebook




Najczęściej szukane

Zdrowie • Naturalne • Ziołolecznictwo • Naturalne preparaty • Zioła • Właściwości ziół • Owoce • Warzywa • Kosmetyki • Przyprawy • Jak wyleczyć • Domowe leczenie • Zdrowotne • Zielarstwo • Sklep • Właściwości lecznicze • Naturalne leczenie • Sklep zielarski • Poradnik • Blog o zdrowiu • Ebook • suplementy diety • zdrowie • przyprawy • herbatki ziołowe • mięta • rumianek • skrzyp polny • melisa • herbata miętowa • właściwości ziół • leczenie ziołami • magia ziół

Musisz wiedzieć

Informacje zamieszczone na stronie internetowej nie stanowią profesjonalnej porady medycznej ani instrukcji użycia. W żadnym wypadku treści zamieszczone na stronie internetowej nie mogą zastąpić konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.

Na skróty

  • O nas
  • Polityka prywatności
  • Współpraca