Popularne na blogu

E 129 Czerwień allura

Czerwień allura E 129 to barwnik azowy, który jest wykorzystywany do barwienia wyrobów cukierniczych, słodyczy, lodów. Jest to barwnik sysnetyczny, którego lepiej unikać
Czytaj więcej »
przyprawa magii

Maggi

Wiele osób nie wyobraża sobie gotowania bez maggi, a tym czasem skład rej popularnej przyprawy pozostawia wiele do życzenia…..
Czytaj więcej »




Lubczyk ogrodowy- Levisticum officinale​

Systematyka
Klasa: Astorwate
Rząd: Selerowce
Rodzina: Selerowate
Rodzaj: Lubczyk

 

Nazwy
Łacińska: Levisticum officinale
Angielska: Loveage
Niemiecka: Garten- Libestöckel
Polskie nazwy: isjasz, łakome ziele, maggi, lubszczek, lubiszczek, lubieszczek, lubczyk lekarski, lubiśnik lekarski, mleczeń, lubystek

Lubczyk jest to roślina magiczna kojarzona z miłością- od dawna uważano ją za afordyzjak, choć nie udało się tego potwierdzić w badaniach. Lubczyk przez wielu jest także kojarzony z aromatyczną przyprawą do zup- magii. Często stosowany w naszych kuchniach jako przyprawa do wielu dań ma wiele właściwości leczniczych- korzystnie wpływa na trawienie, działa wykrztuśnie, wykazuje delikatnie działanie uspokajające. Co więcej wykazuje działanie antynowotworowe.
Warto więc przyjrzeć się tej roślinie nieco bliżej.

 

Morfologia
•Roślina wieloletnia, która swoją ostateczną dojrzałość osiąga po 4-5 latach
•Wytwarza silny system korzeniowy złożony z krótkiego, grubego kłącza od którego odchodzą grube korzenie z wieloma korzeniami bocznymi
•W pierwszym roku tworzy rozetę długoogonkowych dużych liści obejmujących pochwiasto łodygę
•W drugim roku wytwarza łodygi kwiatowe osiągające nawet 2 m wysokości
•Łodyga, pusta w środku, naga, delikatnie bruzdowata, rozgałęziona na szczycie, o ulistnieniu naprzeciwległym
•Liście duże, pierzaste, ostro powcinane w kolorze ciemnozielonym
•Kwiaty drobne, pięciokrotne, bladożółte zebrane w płaskie baldachy
•Owoc to podwójna rozłupnia rozpadająca się na dwie jasnobrązowe, spłaszczone niełupki
•Cała roślina posiada silny, charakterystyczny zapach

 

Występowanie
Lubczyk prawdopodobnie pochodzi z terenów Afganistanu i Iranu. W formie zdziczałej występuje w Europie i południowo-zachodniej Azji. Często uprawiany, głównie w Europie i USA.

Uprawa
W Polsce lubczyk jest uprawiany jako roślina lecznicza i przyprawowa. Wymaga gleby lekkiej, o dobrej strukturze, zasobnej w próchnicę, przepuszczalnej oraz zasobnej w wapń. Wymaga wysokiego nawożenia mineralnego i organicznego. Preferuje stanowiska nasłonecznione i osłonięte od wiatru. W okresach suszy wymaga intensywnego podlewania. Rozmnaża się z nasion i przez podział kłączy. Jest rośliną odporną na przymrozki. Kwitnie w czerwcu, lipcu i sierpniu.
Z 1 ha uprawy uzyskuje się 2-3 tony suchego surowca (korzenia).

Surowiec
Surowcem leczniczym są: korzeń, kłącze, rzadziej liście oraz nasiona.

Zbiór
Korzenie lubczyku zbiera się w drugim roku uprawy późną jesienią lub w 3 roku wczesną wiosną. Ścina się najpierw nadziemne części rośliny na wysokości 20 cm, potem wykopuje się lub wyoruje korzenie i kłącze. Po wykopaniu korzeń czyści się z resztek części nadziemnych, odcinając je, otrząsa z ziemi, odrzuca korzenie nadpsute. Korzeń płucze się w wodzie, obsusza w przewiewnym miejscu, a następnie kroi na grubsze kawałki i suszy w suszarni ogrzewanej do 30-35°C.
Wykopany w odpowiednim czasie i prawidłowo wysuszony surowiec powinien mieć barwę żółtobrunatną, swoisty zapach i słodki smak, przechodzący w trochę szczypiący i gorzkawy.
Korzeń lubczyku należy przechowywać w papierowych torbach, w suchych pomieszczeniach, ponieważ bardzo szybko wilgotnieje i gnije.

Liście do celów kulinarnych zbiera się sukcesywnie w miarę potrzeb lub ścina jednorazowo przed kwitnięciem i suszy w warunkach naturalnych.

Zastosowanie w kuchni
W kuchni wykorzystuje się głównie świeże liście oraz suszoną łodygę lubczyku. W wielu krajach lubczyk określany jest mianem maggi i jest składnikiem wielu mieszanek warzywnych, kostek bulionowych oraz zup w proszku. Zioło ma intensywny smak przypominający seler i jest doskonałym dodatkiem do zup, zwłaszcza rosołu, dań mięsnych oraz warzywnych. Listki mogą być stosowane do przyprawiania twarożków, maseł ziołowych, sałatek czy sosów.
Łodygi lubczyku można przyrządzać podobnie jak rabarbar, dodawać surowe do sałatek, a także kandyzować i serwować jako słodycze. W kuchni angielskiej łodygi przyrządza się podobnie jak szparagi.
Nasiona lubczyku w całości lub zmielone można dodawać do cukierków, ciast, mięs, chleba, krakersów czy herbatników. Zmielone nasiona doskonale pasują do ziemniaków bądź ryżu. Całe nasiona lubczyku dodaje się również do likierów i napoi.
Korzeń lubczyku także jest jadalny. Korzeń często stosuje się jako przyprawę do zup, wołowiny, jagnięciny, flaków, wędlin, drobiu czy ryb. Wyciągi z korzenia są składnikiem kostek bulionowych, przypraw maggi i czubryca.
Lubczyk dobrze komponuje się w połączeniu z cebulą, czosnkiem i majerankiem.
W przemyśle spożywczym zioło to znalazło zastosowanie jako dodatek do wielu likierów i gotowych sosów.

Historia
Lubczyk znany był w starożytnej Grecji i Rzymie, gdzie był uprawiany głównie jako aromatyczna przyprawa. Został opisany przez Dioskuridesa jako środek ułatwiający trawienie, moczopędny i pobudzający miesiączkę. Do Europu środkowej trafił w XII wieku z Włoch, gdzie stał się popularny dzięki Benedyktynom, którzy uprawiali tą roślinę w przyklasztornych ogródkach. Św. Hildegarda zalecała lubczyk w schorzeniach płucnych, bólach brzucha i wzdęciach. Zalecała także ziele jako lek przy puchlinie wodnej. Roślina została także zapisana w Kapitularzu Karola Wielkiego.
Średniowieczni podróżnicy wykorzystywali liście lubczyku do pozbycia się nieprzyjemnego zapachu z butów, a napar z liści i korzenia używali jako dezodorantu do ciała. Lubczyk zalany brandy zabierany był na statki w długie rejsy, aby uchronić marynarzy przed reumatyzmem, przeziębieniem i grypą. Powszechnie stosowano lubczyk jako odtrutkę na ugryzienia wściekłych psów, jadowitych węży i skorpionów.

Medycyna ludowa
Zazwyczaj w medycynie ludowej lekiem była nalewka przygotowana ze świeżych nasion- tzw. kordiał. Nasiona rośliny natomiast były zalecane przy zakażeniach glistą ludzką. Często roślinę wykorzystywano w leczeniu schorzeń wątroby. Lubczyk podawano kobietom przy trudnych porodach. Lubczyk wykorzystywano także w leczeniu malarii, czyraków czy migrenowych bólów głowy.

Wierzenia ludowe
W dawnych czasach w Polsce istniało powiedzenie: „zdać komuś lubczyka”, co oznaczało czarami rozkochać drugą osobę, lub zmusić ją do miłości.
Niegdyś lubczyk był uważany za afrodyzjak. Przygotowywano z niego magiczne mikstury, które wzmagały pożądanie i miały zapewnić wierność. Panny młode wplatały ziele w wianki weselne, aby zapewnić sobie szczęście w małżeństwie. Według dawnych wierzeń, korzeń wykopany 1 października o szóstej rano miał godzić małżonków i przynieść im szczęście. Wierzono, że lubczyk dodany do pierwszej kąpieli dziecka przynosił szczęście w miłości i sprawiał, że dziecko miało być przez wszystkich lubiane.
Ziele lubczyku było święcone na zakończenie oktawy Bożego Ciała oraz na święto Matki Boskiej Zielnej jako jedno z ważniejszych ziół mających magiczną moc. Zioło miało być ochroną przed czarami i złą pogodą. Istniało przekonanie, że lubczyk najsilniej działa w okresie pełni księżyca.

Składniki mineralne
Ziele lubczyku zawiera:
•Olejek lotny (do 0,6%): ftalidy ( ftalid n-butylidienowy , ftalid n-butylowy, sedanolid, ligustylid), terpinen, beta-pinen, felandren, eugenol, estry kwasów walerianowego, benzoesowego i masłowego.
•Kumaryny: bergapten, psolaren
•Fitosterole: β-sytosterol i jego glikozydy
•Kwasy polifenolowe: chlorogenowy, kawowy
•Skrobię
•Żywice
•Gumy
•Witaminę E i C
•Flawonoidy
•Sole

Kłącze i korzeń lubczyku zawiera:
•Olejek lotny (do 1,5%)
• Węglowodany
•Furanokumaryny
•Żywice
•Gumę
•Kwasy: jabłkowy, angelikowy kawowy, chlorogenowy, izowalerianowy
•Sole: potasu, wapnia, fosforu, magnezu, sodu, boru, molibdenu, glinu, manganu, żelaza, cynku, miedzi, kobaltu

Owoce lubczyku zawierają:
•Olejek eteryczny
•Flawonoidy: rutyna
•Fitosterole
•Olej tłusty
•Witaminę E

 

 

 

DZIAŁANIE LECZNICZE

Układ pokarmowy
Lubczyk działa rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, dzięki czemu pobudza trawienie i ma działanie wiatropędne. Jest stosowany w dolegliwościach żołądkowych jak wzdęcia, bóle brzucha, niestrawność, brak łaknienia z równoczesnym niedoborem żółci i osłabieniem czynności wątroby.
Lubczyk przywraca naturalny ruch jelit, reguluje właściwą fermentację w jelitach. Zmniejsza napięcie mięśni gładkich dróg żółciowych.

Układ krwionośny
Dzięki właściwościom rozgrzewającym lubczyk poprawia krążenie krwi w organizmie. Znalazł także zastosowanie w leczeniu nadciśnienia.

Układ nerwowy
Napary z korzenia wykazują delikatne działanie uspokajające. Zioło od dawna było polecane przy ogólnym osłabieniu i zaburzeniach nerwowych, szczególnie przy histerii.

Układ wydalniczy
Korzeń lubczyku stosuje się przy niewydolności nerek i dróg moczowych, ponieważ ma silne działanie moczopędne. Korzeń lubczyku znalazł zastosowanie w leczeniu kamieni nerkowych. Pomaga usunąć z organizmu nadmiar chlorków i kwasu moczowego. Roślina posiada właściwości odwadniające.

Układ oddechowy
W medycynie ludowej lubczyk często był stosowany jako środek wykrztuśny, podawany w nieżytach górnych dróg oddechowych. Był wykorzystywany jako lek stosowany przy zapaleniu oskrzeli.
Lubczyk zawiera kwercetynę, która ma działanie przeciwzapalne, dzięki czemu może mieć zastosowanie jako naturalny środek na alergię.

Układ rozrodczy
W lecznictwie ludowym lubczyk jest uważany za środek pobudzający popęd płciowy. Pobudza również krwawienie miesiączkowe niwelując przy tym bóle menstruacyjne. W medycynie ludowej lubczyk czasami stosowano jako środek mlekopędny, należy przy tym zaznaczyć, że związki lubczyku przechodzą do mleka matki i wpływają na niemowlę.

Układ kostno-ruchowy
Ziele było polecane w medycynie ludowej jako lek przy podagrze i reumatyzmie.

Skóra
Na Ukrainie wyciągi z lubczyku stosowano do przemywania skóry przy czyrakach.

Działanie dodatkowe
Roślina ma działanie przeciwgrzybiczne. Wykazuje także działanie antynowotworowe.
Kąpiele w naparze z liści lub ziela działają odprężająco i odświeżająco. Usuwają także zapach potu. Płukanie ust naparem z lubczyku usuwa przykry zapach pozostający po zjedzeniu czosnku.

Działanie niepożądane
Lubczyk może powodować nudności. Spożywając lubczyk należy unikać kontaktu ze słońcem.
Zarówno ziele jak i olejek lubczykowy mogą wywołać reakcję uczuleniową oraz poparzenia- dotyczy to głównie kontaktu z surowcem w czasie dużego nasłonecznienia.
Wyciągi wodne i alkoholowe również zwiększają wrażliwość skóry na działanie promieni słonecznych.


Przeciwwskazania

Ziela tego nie powinny spożywać kobiety w ciąży, karmiące oraz ze skłonnością do krwotoków macicznych. Lubczyku powinny unikać osoby mające problemy z nerkami.

PREPARATY LECZNICZE

Według Farmakopei VI jednorazowe doustne dawki korzenia wynoszą w naparach 0,5-2 g. Dawki dobowe korzenia wynoszą 4-8g.
Korzeń lubczyku spożywany sam ma niewielką siłę działa. W mieszankach ziołowych jego skuteczność wyraźnie wzrasta.
W mieszankach moczopędnych zaleca się łączenie lubczyku z: korzeniem wilżyny, jałowcem, korzeniem lukrecji, liściem mącznicy, pokrzywą, wiązówką błotną, zielem macierzanki, korą jesionu, skrzypem, rdestem ptasim.
W mieszakach stosowanych przy niestrawności korzeń lubczyka zaleca się łączyć z: chmielem, centurią pospolitą, bobrkiem trójlistnym, hyzopem, oregano, kolendrą, dziurawcem, korzeniem omanu, tatarakiem, miętą, krwawnikiem.

  1. Napój wykrztuśny
    •5 g ziela lubczyku
    •10 g kopru
    •500 ml wina

Ziele lubczyku i ziele kopru włoskiego zalać winem i odstawić na 2-3 dni. Wino przecedzić i spożywać po posiłku.

  1. Napar z lubczyku
    •5 g korzenia lubczyku
    •Woda

Korzeń lubczyku zalać niewielką ilością wody i pozostawić na noc. Rano podgrzać i pozostawić pod przykryciem. Do smaku można dodać miodu lub cukru. Napar pomaga przy zaburzeniach trawiennych, zaparciach, bolesnym oddawaniu moczu, nerwicach żołądka.

  1. Herbatka z lubczykiem
    •1 łyżka suszonych liści lubczyku
    •Szklanka wody

Suszone i rozdrobnione liście lubczyku zalać wrzątkiem i pozostawić na 15-20 min pod przykryciem. Przecedzić i pić 1- 2 szklanki dziennie przy niestrawności. Herbatka łagodzi także objawy kaca.

       4. Wino ziołowe z lubczykiem

  • 6 łyżek korzenia lub liści lubczyku
  • 5 nasion kopru włoskiego
  • 5 łyżek owocu głogu
  • 2 łyżki liści pokrzywy
  • 4 łyżki ziela przytuli
  • 2 butelki wytrawnego białego wina gronowego

Zioła zalać winem i odstawić na 10 dni, codziennie mieszając. Przelać do garnka i ogrzewać na małym ogniu przez 15 minut. Przecedzić. Pić po 2 łyżki 2 razy dziennie jako środek oczyszczający organizm i poprawiający trawienie.

NATURALNE KOSMETYKI

Olej z owoców lubczyku ma zastosowanie jako środek zapachowy dodawany do mydeł i kremów.
Dla wzmocnienia włosów i ujędrnienia skóry stosuje się okłady z roztartych liści lub wciera się w skórę głowy odwar z korzenia.

 

 

Literatura
[1] p. pod red. Dra hab. A. Ożarowskiego; Ziołolecznictwo- poradnik dla lekarzy; PZWL, wyd. III, Warszawa 1982, str. 173-174
[2] Danuta Tyszyńska- Kownacka, Teresa Starek, Zioła w polskim domu, wyd. Watra, Warszawa 1988, str. 131-133
[3] E. Trojan; Tradycyjne przyprawy, zioła, rośliny lecznicze i mieszanki przypraw; wyd. AA s.c. Kraków 2004, str.57
[4] Wielka księga ziół, Reader’s Digest, Warszawa 2009
[5] J. Górnicka; Biblioteka zdrowia, Leki z ogrodu; Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2012, str. 125-126
[6] A. Harewicz; Atlas ziół- kulinarne wykorzystanie roślin dziko rosnących; Wydawnictwo SBM Sp. Z o.o., Warszawa 2015, str. 94-95
[7] M.E. Senderski; Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie; wyd. M.E. Senderski; Podkowa Leśna 2015, str. 338-390
[8] G. Wasilewska; Polskie zioła lecznicze i uzdrawiające; Wyd. RM, Warszawa 2015, str. 88-89
[9] http://budujesz.info/artykul/lubczyk-ogrodowy-uprawa-wlasciwosci-lecznicze-i-przyprawa,541.html (przed 25.02.2015)
[10] http://www.naturalneoczyszczanie.pl/2011/10/arcydziegiel-i-lubczyk-tajemnicze-ziola-o-podobnym-dzialaniu/ (przed 25.02.2015)
[11] http://pl.herbs2000.com/ziola/lubczyk.htm (przed 25.02.2015)
[12]http://www.aptekarzpolski.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=1460&Itemid=86 (przed 25.02.2015)
[13] http://ziola.pisz.pl/lubczyk/ (przed 25.02.2015)
[14] http://www.herbal-supplement-resource.com/lovage-herb.html (przed 25.02.2015)
[15] http://herbs-treatandtaste.blogspot.com/2011/07/lovage-old-fashioned-herb-making.html (przed 25.02.2015)
[16] www.herbiness.com/lubczyk-ogrodowy-w-fitoterapii-kulturze-i-kulinariach/ (12.12.17)

Newsletter

  • Instagram
  • Facebook




Najczęściej szukane

Zdrowie • Naturalne • Ziołolecznictwo • Naturalne preparaty • Zioła • Właściwości ziół • Owoce • Warzywa • Kosmetyki • Przyprawy • Jak wyleczyć • Domowe leczenie • Zdrowotne • Zielarstwo • Sklep • Właściwości lecznicze • Naturalne leczenie • Sklep zielarski • Poradnik • Blog o zdrowiu • Ebook • suplementy diety • zdrowie • przyprawy • herbatki ziołowe • mięta • rumianek • skrzyp polny • melisa • herbata miętowa • właściwości ziół • leczenie ziołami • magia ziół

Musisz wiedzieć

Informacje zamieszczone na stronie internetowej nie stanowią profesjonalnej porady medycznej ani instrukcji użycia. W żadnym wypadku treści zamieszczone na stronie internetowej nie mogą zastąpić konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.

Na skróty

  • O nas
  • Polityka prywatności
  • Współpraca