Witamina B5 - Naturalne Zdrowie

Niedobory witaminy B5

ZdrowieNatura324 — Mon, 08 Sep 2025 09:27:00 +0000

Witamina B5 w skrócie

Witamina B5 została odkryta w 1931 r. przez R. R. Williamsa w toku badań dotyczących witamin wzrostowych dla niektórych drożdży. Jego nazwa- kwas pantotenowy wskazuje na jego szerokie rozpowszechnienie w świecie roślinnym i zwierzęcym. Bowiem słowo pantotenowy- oznacza wszechobecny.
Organizmy ludzi i zwierząt nie syntezują kwasu pantotenowego. Mają jednak zdolność przekształcania go w dwie formy aktywne- koenzym A i ACP. Z racji dużego rozpowszechnienia niedobory witaminy B5 występują bardzo rzadko.

Jak się objawiają niedobory witaminy B5?

Kwas pantotenowy występuje w wielu produktach spożywczych i trudno jest doprowadzić do jego niedoborów. Jednak wyraźne niedobory pojawiają się po 6- 9 miesiącach diety ubogiej w ten składnik.

Po raz pierwszy wyraźne niedobory witaminy B5 zaobserwowano podczas II wojny światowej. Wówczas u więźniów w Azji zaobserwowano drętwienie i uczucie bolesnego pieczenia i mrowienia stóp Objawy te opisano jako tzw. zespół palących stóp i połączono z niedoborem witaminy B5. Później zaczęto odkrywać kolejnie dolegliwości związane z niedoborem witaminy B5. Stąd też przypuszcza się, że niedobory kwasu pantotenowego mogą być przyczyną zahamowania wzrostu (zwłaszcza u dzieci), zmniejszenia masy ciała, uszkodzeń skóry, zmian w rozwoju układu nerwowego, zaburzeń pracy przewodu pokarmowego, hamowania powstawania przeciwciał, zaburzeń pracy nadnerczy. Ponadto lekkie niedobory tej witaminy objawiają się:

Dolegliwościami ze strony układ pokarmowego: bólami brzucha,utratą apetytu, niestrawnością, mdłościami, biegunkami, wymiotami, hiperglikemią i zwiększoną wrażliwością na insulinę. Mogą pojawić się również wrzody dwunastnicy.
Ogólnym osłabieniem, zmęczeniem- w tym również psychicznym, niespokojnym zachowaniem, bezsennością, nadmierną drażliwością oraz trudnością z uczeniem się.
Dolegliwościami ze strony układu nerwowego: bólami głowy, parestezją kończyn, drgawkami, drętwieniem palców u stóp, a także omdleniami, depresją, utratą koordynacji, uszkodzenia nerwów obwodowych
Zaburzeniami w kondycji skóry, w tym skłonnością do różnych chorób skórnych, nadmiernym rogowaceniem naskórka, pęknięciami skórnymi, powstawanie plam pigmentacyjnych, alergiami, odleżynami, czyrakami i egzemami
Wypadaniem włosów, przedwczesną siwizną, łysieniem, łamliwością paznokci
Bólem i i sztywność w stawach, uczuciem odrętwienia, mrowienia, skurczami w ramionach i nogach, niepewnym chodem, bólami kończyn.
Anemią i anoreksją.
Dolegliwościami ze strony układu krwionośnego: pojawieniem się nadciśnienia, zaburzenia w układzie krzepnięcia krwi
Kłopotami ze wzrokiem
Większą skłonnością do przeziębień, nieżytów nosa, ogólnym obniżeniem odporności

Niedobory witamin B5- co warto zrobić

Czytając powyższą listę można zauważyć, że są to objawy pojawiające się również przy niedoborach innych witamin z grupy B. Na poczatku można zwrócić uwagę na dietę, bo to w warzywach i owocach jestwartych jest najwiecej witamin. Jeżeli modyfikacja diety nic nie zmieniła, a dolegliwościach powracają warto to skonsultować z lekarzem. Jeżeli zajdzie taka potrzeba można wykonać badania laboratoryjne na stężenie witaminy B5 w krwi i moczu.

Źródła

Braun L., Cohen M.; Herbal & Natural supplements an evidence- base guide 3th edition, Elsevier 2010, str.946-949

Gertig H., J. Przysławski; Bromatologia zarys nauki o żywieniu i żywności; Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, str. 158-161

Jarosz T.; Normy żywienia dla populacji Polski; IŻŻ, Warszawa 2017, str. 178-180

Marczyk M.; Domowe sposoby leczenia, leki z natury; Wydawnictwo Dragon, Bielsko Biała 2015, str. 20-21

Mindell E.; Biblia witamin; Wiedza i Życie, Warszawa 1993, str. 61-62, 177

Moszczyński P., Pyć R.; Biochemia witamin część I witaminy grupy B i koenzymy; Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998 r., str. 124- 145

Pałasz M., Petzke E.; Atlas witamin naturalne źródło zdrowia; Wydawnictwo SBM, Warszawa 2018, str. 98- 103

Poprzęcki W.; Ziołolecznictwo; Wydawnictwo Spar, 1989r., str. 21-22

Naturalne źródła witaminy B5

21 stycznia 2021

Poznaj naturalne źródła witaminy B5 (kwasu pantotenowego)

Witamina B5 wpływ na zdrowie

18 października 2020

Witamina B5 często określana jako kwas pantotenowy to witamina, której formą aktywną jest AcyloKoenzymA. Witamina B5 korzystnie wpływa wygląd skóry, włosów i paznokci

Niedobory witaminy B5

8 września 2025

Niedobory witaminy B5 ogólnie występują rzadko, ale mogą objawiać sie zmęczeniem, zaburzeniami ze strony układu nerwowego i pokarmowego

Artykuł Niedobory witaminy B5 pochodzi z serwisu Naturalne Zdrowie.

Witamina B5- interakcje z lekami

ZdrowieNatura324 — Tue, 23 Feb 2021 07:29:50 +0000

Witamina B5- interakcje

Witamina B5 czyli kwas pantotenowy, w formie aktywnej nazywana jest koenzymem A. Jest to witamina niezbędna do przemian białkowo-tłuszczowych, obniża stężenie cholesterolu we krwi, bierze udział w syntezie hormonów steroidowych (takich jak kortyzol, testosteron, estradiol, progesteron) oraz neurotransmiterów (serotoniny, dopaminy), a także witaminy A i witaminy D.

Więcej o witaminie B5 przeczytasz >>>tutaj<<<

Witamina B5 jest bardzo ważna dla naszego organizmu i dlatego przed suplementacją warto sprawdzić z jakimi lekami może wchodzić w interakcje.

Witamina B5- przykładowe interakcje z lekami

Grupa leków	Przykładowe leki	Możliwa interakcja
Statyny	Lewodopa	Małe dawki kwasu pantotenowego niwelują działanie leku
Antybiotyki	Kanamycyna	Kwas pantotenowy zmniejsza toksyczne działanie
Antybiotyki	Tetracykliny	Osłabione działanie leku
Leki przeciwdrgawkowe	Walproinian	Witamina B5 w połączeniu z karnityną chroni przed toksycznością leku
	Sulfonamidy,	Zmniejszone wchłanianie witaminy B5
Leki nasercowe	Glikozydy naparstnicy	Kwas pantotenowy nasila toksyczne działanie leku, prowadząc do zwolnienia akcji serca
Leki nasenne		Zmniejszone wchłanianie witaminy
Doustna antykoncepcja	Progesteron, estrogen	Zmniejszone wchłanianie witaminy
Niesteroidowe leki przeciwzapalne	Salicylany	Zmniejszone wchłanianie witaminy
Leki zobojętniające kwas solny	Content	Zmniejszone wchłanianie witaminy
Witaminy	Witaminy B6, B7, B9, kwas p-aminobenzoesowy, witamina B12, witamina C,	Wpływają na polepszenie wchłaniania witaminy B5.
Minerały	Siarka	Zwiększa wchłanianie witaminy B5

Witamina B5 interakcje- z czym nie łączyć witaminy B5

Palenie papierosów, picie kawy, herbaty czy alkoholu zaburza wchłanianie witaminy B5. Ponadto siarczan żelaza i bromek metylowy obniżają wchłanianie kwasu pantotenowego.

Do antagonistów kwasu pantotenowego należą:

Kwas sulfopantenowy (pantoilotauryna)
Kwas L (-) -pantotenowy
Kwas omega-metylopantotenowy

Witamina B5- korzystne połączenia w suplementacji

Witaminę B5 dobrze jest łączyć z witaminą B6, biotyną, kwasem foliowym, kwasem p-aminobenzoesowym, witaminą B12, witaminą C czy siarką. Substancje te zwiększają przyswajanie kwasu pantotenowego.

Źródła

Biernat J.; Żywienie a uroda; Wydawnictwo Astrum, Wrocław 2006, str. 111

Braun L., Cohen M.; Herbal & Natural supplements an evidence- base guide 3th edition, Elsevier 2010, str.946-949

Griffith W.; Witaminy minerały i pierwiastki śladowe; Agencja Elipsa, Warszawa 1994r. Str. 41-42

Moszczyński P., Pyć R.; Biochemia witamin część I witaminy grupy B i koenzymy; Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998 r., str. 124- 145

Nemo O.; Witaminy prawdy i mity; MMX, str. 17-19

Pałasz M.; Atlas zdrowia, Naturalne źródło zdrowia; Wydawnictwo SBM, 2018, str. 98- 103

https://www.mito-pharma.pl/Kwas-pantotenowy-Witamina-B5-prawidlowa-suplementacja-blog-pol-1644393852.html (28.11.2022)

https://neuroexpert.org/wiki/kwas-pantotenowy-witamina-b5/ (28.11.2022)

Bezpieczne stosowanie ziół

14 grudnia 2022

Bezpieczne stosowanie ziół- wiele ziół pomimo iż są uważane za bezpiecznie mogą wywoływać działanie niepożądane i nam zaszkodzić. Sprawdź jak stosować je bezpiecznie

Babka jajowata interakcje z lekami

24 czerwca 2021

Babka jajowata i jej nasienie jest składnikiem suplementów diety wspomagających pracę jelit. Preparaty te mogą wchodzić w interakcje z wieloma lekami

Witamina B6 interakcje z lekami

3 maja 2021

Witamina B6, wiele leków stosowanych regularnie może powodować niedobory pirydoksyny. Zanim sięgniesz po suplementację poznaj interakcje witaminy B6 z lekami

Artykuł Witamina B5- interakcje z lekami pochodzi z serwisu Naturalne Zdrowie.

Naturalne źródła witaminy B5

ZdrowieNatura324 — Thu, 21 Jan 2021 08:37:07 +0000

Źródła witaminy B5

Pod postacią witaminy B5 występują 4 związki: koenzym A, kwas pantotenowy, pantenol i pantoteina. Związki te są szeroko rozpowszechniony w wielu produktach. Witamina B5 jest niezbędna do przebiegu procesów metabolicznych i prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, dlatego warto sięgać po produkty, które są jej naturalnym źródłem.

Witaminę B5 można znaleźć zarówno w produktach zwierzęcych jak i roślinnych, przy czym z pożywienia w naszych jelitach wchłania się w 40-60%.

Źródła witaminy B5 a obróbka kulinarna

Kwas pantotenowy jest stosunkowo trwały w produktach spożywczych, zarówno w podczas przechowywania jak i podczas obróbki termicznej. Chociaż gotowanie w dużej ilości wody powoduje jego znaczne straty. Największą trwałość wykazuje w podwyższonej temp. w pH 5-7.

Przechowywanie żywności w puszcze powoduje straty witaminy
Podczas gotowania ubywa 20-50% kwasu pantotenowego
Podczas mielenia zbóż następuje 50% ubytku kwasu pantotenowego
Pieczenie z dodatkiem sody lub proszku do pieczenia obniża zawartość kwasu pantotenowego
Dodatek octu do sałatek powoduje ubytek witaminy B5

Źródło i produkty
Produkty zwierzęce	podroby, mięso, wątroba wołowa, jaja, homar, pstrąg, mleko, mleczko pszczele
Zboża	kasza gryczana, kukurydza: mąka kukurydziana; owies: łuskany, płatki; pszenica: nasiona, kiełki, otręby, mąka pszenna razowa, kiełki żytnie, pełnoziarniste pieczywa ,
Rośliny strączkowe	groch, fasola, ciemny ryż, soja soczewica,
Nasiona i orzechy	orzechy ziemne, nasiona słonecznika, pestki dyni
Warzywa	bataty, burak czerwony, brokuł, kapusta, kalafior, marchew, pomidory, ziemniaki
Owoce	awokado, banan, melon, pomarańcze, suszone morele i śliwki,
Zioła	zielona herbata, korzeń żeń- szenia,
Grzyby	drożdże, ser z pleśnią, grzyb borowiki, grzyby shiitake, pieczarki,

Źródła

Griffith W.; Witaminy minerały i pierwiastki śladowe; Agencja Elipsa, Warszawa 1994r. Str. 41-42

Mindell E.; Biblia witamin; Wiedza i Życie, Warszawa 1993, str. 61-62, 177,

Moszczyński P., Pyć R.; Biochemia witamin część I witaminy grupy B i koenzymy; Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998 r., str. 124- 145

Pałasz M.; Atlas witamin; Wydawnictwo SBM, 2018, str. 98- 103

Pisulewska E.; Tajemnice ziół zastosowanie w żywności, żywieniu dietetyce i kosmetologii; Krakowska Wyższa Szkoła Promocji Zdrowia, Kraków 2016, str. 128

http://www.witamina.info.pl/witaminy/witamina_b5.php- (14.01.2021)

Wpływ witaminy B5 na organizm

21 grudnia 2020

Witamina B5 wchodzi w skład koenzymu A, który jest niezbędny w wielu przemianach zachodzących w naszym organizmie

Naturalne źródła witaminy B5

21 stycznia 2021

Poznaj naturalne źródła witaminy B5 (kwasu pantotenowego)

Witamina B5- interakcje z lekami

23 lutego 2021

Witamina B5 jest częstym składnikiem suplementów i preparatów witaminowych. Zanim przyjmiemy preparat z witaminą B5 sprawdźmy jakie mogą być jej interakcje z lekami

Artykuł Naturalne źródła witaminy B5 pochodzi z serwisu Naturalne Zdrowie.

Wpływ witaminy B5 na organizm

ZdrowieNatura324 — Mon, 21 Dec 2020 08:52:47 +0000

Wpływ witaminy B5 na nasz organizm

Rola witaminy B5 na nasz organizm jest związana z funkcją koenzymu A, w którego skład wchodzi. Pod nazwą witamina B5 kryją się również trzy inne substancje: pantenol, panteina, kwas pantotenowy. Witamina ta nazywana jest także witaminą antystresową. Kwas pantotenowy jest bardzo rozpowszechniony zarówno w organizmach roślinnych, jak i zwierzęcych. Jest on niezbędny dla procesów życiowych każdej komórki. Stąd też witamina ta bierze udział w przemianach związanych z gospodarką energetyczną w organizmie.

Oświadczenia zdrowotne dla witaminy B5

Oświadczenia zdrowotne zatwierdzone przez EFSA:

Kwas pantotenowy przyczynia się do prawidłowego metabolizmu energetycznego
Kwas pantotenowy przyczynia się do normalnego funkcjonowania umysłowego
Kwas pantotenowy przyczynia się do prawidłowej syntezy i metabolizmu hormonów steroidowych, witaminy D i niektórych neuroprzekaźników
Kwas pantotenowy może przyczynić się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia

Wpływ witaminy B5 na nasz organizm

Witamina B5:

Reguluje funkcjonowanie skóry, błon śluzowych i gruczołów łojowych
Przyspiesza gojenie się ran oraz łagodzi stany zapalne skóry
Wpływa na zdrowy wygląd skóry, włosów i paznokci
Zapobiega siwieniu włosów i przywraca im naturalny kolor

Opóźnia proces starzenia się organizmu
Aktywnie uczestniczy w wielu procesach metabolicznych
Bierze udział w reakcjach przemian aminokwasów, białek, tłuszczy, steroli, trójglicerydów,
Jest konieczna do syntezy hemu, głównie czerwonych krwinek
Jest potrzebna do syntezy acetylocholiny, ważnego neuroprzekaźnika
Bierze udział w syntezie cholesterolu, hormonów steroidowych, fosfolipidów czy porfiryn
Bierze udział w przemianach witamin A i D
Jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, w tym do wytwarzania przeciwciał
Zapobiega alergiom
Pobudza reakcje obronne organizmu w sytuacjach stresowych oraz zapobiega zmęczeniu
Jest pomocna w leczeniu wstrząsu pooperacyjnego
Przeciwdziała objawom ubocznym wywołanym przez antybiotyki
W połączeniu z innymi witaminami z gr. B zapobiega mrowieniu w nogach oraz korzystnie wpływa na ukrwienie w stopach
Pozwala zachować sprawność umysłową

Witamina B5 czy warto ją suplementować?

Przy niedoborach witaminy B5 na pewno warto sięgnąć po suplementację. Jednak dla zdrowego organizmu dzienne zapotrzebowanie można zaspokoić sięgając po produkty, które naturalnie zawierają związki zaliczane do grupy witamin B5. O naturalnych źródłach witaminy B5 przeczytasz »tutaj«.

Decydując się na suplementację preparatami z witaminą B5 warto wiedzieć, że przyjmowania syntetycznej witaminy B5 może nastąpić rozstrój układu pokarmowego. Duże dawki ( 10-20 mg/ dobę.) mogą powodować biegunkę, zatrzymanie wody w ustroju oraz mogą zwiększać ryzyko uszkodzeń genomu.

Źródła

Bojanowska M., Budziak I., Ciołek A., Czeczko E., Jackowska I., Jankowska M., Kostecka M., Materska M., Skrzypek A.; Związki bioaktywne w roślinach zielarskich; Towarzystwo Wydawnictw Naukowych Libropolis, Lublin 2017, str. 25

Griffith W.; Witaminy minerały i pierwiastki śladowe; Agencja Elipsa, Warszawa 1994r. Str. 41-42

Jarosz T.; Normy żywienia dla populacji Polski; IŻŻ, Warszawa 2017, str. 178-180

Kaczmarczyk P.; Mikroelementy; Wydawnictwo Kolpap, Kielce, str. 11-12

Longe J. L.; The Gale encyclopedia of diets, a guide to health and nutrition, 1-th edition; Thomson Gale 2018, str. 785-787

Mindell E.; Biblia witamin; Wiedza i Życie, Warszawa 1993, str. 61-62, 177,

Moszczyński P., Pyć R.; Biochemia witamin część I witaminy grupy B i koenzymy; Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998 r., str. 124- 145

Wawer I.; Suplementy diety dla Ciebie czyli jak nie stać się pacjentem; Wydawnictwo WEKTOR, Warszawa, str. 46, 72- 73

https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/apteczka/witamina-b5-kwas-pantotenowy-wlasciwosci-i-wystepowanie-aa-xnTs-bKJB-XEcW.html (09.12.2020)

http://www.oswiadczenia.eu/O/pdf/list.html;jsessionid=47D31EF0948B04166EC943EF427D6A02 (28.06.2020)

Niedobory witaminy B5

8 września 2025

Niedobory witaminy B5 ogólnie występują rzadko, ale mogą objawiać sie zmęczeniem, zaburzeniami ze strony układu nerwowego i pokarmowego

Witamina B5 wpływ na zdrowie

18 października 2020

Witamina B5 często określana jako kwas pantotenowy to witamina, której formą aktywną jest AcyloKoenzymA. Witamina B5 korzystnie wpływa wygląd skóry, włosów i paznokci

Wpływ witaminy B5 na organizm

21 grudnia 2020

Witamina B5 wchodzi w skład koenzymu A, który jest niezbędny w wielu przemianach zachodzących w naszym organizmie

Artykuł Wpływ witaminy B5 na organizm pochodzi z serwisu Naturalne Zdrowie.

Witamina B5 wpływ na zdrowie

ZdrowieNatura324 — Sun, 18 Oct 2020 09:58:59 +0000

Witamina B5- Kwas pantotenowy

Pod pojęciem witaminy B5 kryją się następujące związki w postaci wolnej i związanej:

Kwas D-pantenowy
Panteina
Pantenol- alkohol o strukturze odpowiadającej kwasu pantetenowego, nie występuje w przyrodzie, ale wykazuje dużą aktywność biologiczną
Koenzym A

Witamina B5- budowa

Cząsteczka kwasu pantotenowego zbudowana jest z β-alaniny związanej amidowo z kwasem pantoinowym (kwasem 2,4-dihydroksy-3,3-dimetylomasłowym).

Witamina B5- Historia

Nazwa kwasu pantotenowego wskazuje na jego szerokie rozpowszechnienie w świecie roślinnym i zwierzęcym, stąd nazwa: pantotenowy= wszechobecny.

Kwas pantotenowy został odkryty w 1931 r. przez R. Williamsa w toku badań dotyczących witamin wzrostowych dla niektórych drożdży. Później stwierdzono, że bakterie kwasu mlekowego i propionowego wymagają do swojego wzrostu w pożywce obecności nowo odkrytej witaminy. Następnie ustalono, że witamina ta występuje w wątrobie zwierzęcej i otrębach ryżowych.

Strukturę kwasu pantotenowego opracowano w wyniku stopniowego hydrolitycznego rozpadu tego związku. W roku 1940 dokonano pełnej syntezy kwasu pantotenowego będącą jednocześnie potwierdzeniem zaproponowanej struktury związku.

Witamina B5- właściwości fizyczne

Wolny kwas pantotenowy jest gęstą, żółtawą, higroskopijną, oleistą cieczą. Dobrze rozpuszcza się w wodzie. W roztworach wodnych kwas pantotenowy jest stosunkowo trwały w pH 4-8. Z kolei w środowisku silnie alkalicznym lub kwaśnym łatwo ulega hydrolizie, zwłaszcza przy ogrzewaniu. Jest to związek bardzo nietrwały.

Pantenol jest gęstą cieczą, ale jest też znany w formie krystalicznej. Bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie i etanolu. W roztworach wodnych wykazuje znacznie większą trwałość niż kwas.

Krystaliczne sole wapnia i sodu kwasu pantotenowego oraz pantenol są odporne na działanie tlenu z powietrza, światła. Są jednak bardzo higroskopijne.

Forma aktywna witaminy B5

Aktywną formą kwasu pantotenowego w organizmie jest koenzym A. Koenzym ten przyłączając dwuwęglową resztę kwasu octowego przekształca się w acteylo- konezymA, który jest nazywany aktywnym octanem, ze względu na dużą reaktywność oraz obecność w cząsteczce bogatego w energię wiązanie tioestrowego.

Witamina B5- metabolizm

Z pożywienia wchłania się około 40-60 % spożytego kwasu pantotenowego. Wolny kwas pantotenowy oraz pantenol bardzo łatwo ulegają wchłonięciu, podczas, gdy jego formy związane muszą być rozłożone w jelicie. Największe stężenie kwasu pantotenowego jest w wątrobie oraz korze nadnerczy. Zwartość tego związku we krwi wynosi 0,2-2 mg/l, a w wątrobie ok. 28 mg. Cztery godziny po podaniu kwasu pantotenowego jego ilość gwałtownie wzrasta we krwi i płynie rdzeniowym w postaci sprzężonej.

Kwas ten jest wydalany z moczem, ale może być także wydalany z kałem. Co ważne kwas pantotenowy jest też syntezowany przez bakterie jelitowe.

Witamina B5- toksyczność

W przypadku przyjmowania syntetycznej witaminy B5, w większych dawkach (powyżej 10-20 mg/ dobę) może nastąpić rozstrój układu pokarmowego i biegunka. Jednak dawki te nie zagrażają życiu.

Źródła

Biernat J.; Żywienie a uroda; Wydawnictwo Astrum, Wrocław 2006, str. 111

Braun L., Cohen M.; Herbal & Natural supplements an evidence- base guide 3th edition, Elsevier 2010, str. 946-949

Gertig H., Przysławski J.; Bromatologia zarys nauki o żywieniu i żywności; Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, str. 158-161

Jarosz T.; Normy żywienia dla populacji Polski; IŻŻ, Warszawa 2017, str. 178-180

Kaczmarczyk P.; Mikroelementy; Wydawnictwo Kolpap, Kielce, str. 11-12
Longe J. L.; The Gale encyclopedia of diets, a guide to health and nutrition, 1-th edition; Thomson Gale 2018, str. 785-787

Mindell E.; Biblia witamin; Wiedza i Życie, Warszawa 1993, str. 61-62, 177,

Moszczyński P., Pyć R.; Biochemia witamin część I witaminy grupy B i koenzymy; Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998 r., str. 124- 145

Pałasz M, Petzke E.; Atlas witamin naturalne źródło zdrowia; Wydawnictwo SBM, Warszawa 2018, str. 98- 103

Wawer I.; Suplementy diety dla Ciebie czyli jak nie stać się pacjentem; Wydawnictwo WEKTOR, Warszawa, str. 46, 72- 73

Artykuł Witamina B5 wpływ na zdrowie pochodzi z serwisu Naturalne Zdrowie.